Yeraltı Notları, Sevgul Uludag's blog on hamamboculeri.org

Sunday, October 6, 2019

Η τραγωδία των οικογενειών που χωρίστηκαν από τη σύγκρουση στην Κύπρο…

Η τραγωδία των οικογενειών που χωρίστηκαν από τη σύγκρουση στην Κύπρο…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Η σύγκρουση στην Κύπρο που ξεκίνησε στο τέλος της δεκαετίας του '50, συνέχισε το 1963-64 και κλιμακώθηκε στον πόλεμο του 1974, έχει χωρίσει πολλές οικογένειες Κυπρίων, χωρίζοντας τους, διαιρώντας τους και αποκόβοντας σχέσεις για πολλά χρόνια… Και μέχρι τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων το 2003, πολλές από αυτές τις οικογένειες Κυπρίων δεν κατάφερναν να έχουν επαφή… Μόνο μετά τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων, κάποιες από εκείνες τις οικογένειες άρχισαν να έρχονται ξανά μαζί…
Πριν από 15 χρόνια είχα γράψει μια σειρά από άρθρα στην εφημερίδα YENIDUZEN με τίτλο «Το χαμένο κομμάτι του ψηφιδωτού», τα οποία ήταν βασισμένα στις έρευνες μου και αντικατόπτριζαν κάποιες από τις ιστορίες τέτοιων μικτών οικογενειών Κυπρίων…
Δεν μπορούσα να γράψω πολλές από εκείνες τις ιστορίες αφού το κλίμα και στις δύο κοινότητες αντιμετώπιζε τέτοια θέματα ως «ταμπού» και οι άνθρωποι ήταν διστακτικοί και φοβόντουσαν την αντίδραση που θα λάμβαναν αν μιλούσαν…
Μια τέτοια οικογένεια ήταν από τη Λεμεσό – μια Τουρκοκύπρια είχε παντρευτεί ένα Ελληνοκύπριο από την Αμμόχωστο πριν από δεκαετίες… Οι συνθήκες εκείνο τον καιρό ήταν τέτοιες που για να παντρευτούν, ανάγκαζαν τα άτομα και από τις δύο κοινότητες να αλλάξουν το όνομα τους και τη θρησκεία τους. Επομένως, όλα τα ίχνη της καταγωγής τους χάνονταν, εκτός αν μιλούσαν και το έλεγαν… Στην πραγματικότητα ο γάμος ανάμεσα σε Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους απαγορευόταν από το σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, εκτός και αν άλλαζαν θρησκεία και όνομα!
Έτσι είχε παντρευτεί με αυτό τον Ελληνοκύπριο και όταν ήθελα να γράψω για την ιστορία της πανικοβλήθηκε… Μου ζήτησε να μην γράψω… Ο σύζυγος της ήταν ένας γνωστός επιχειρηματίας και ο γαμπρός της δεν είχε ιδέα ότι η πεθερά του ήταν Τουρκοκύπρια. Σεβάστηκα την απόφαση της και δεν έγραψα την ιστορία της… Την λυπήθηκα αφού έπρεπε να προσποιείται ότι ήταν κάποια άλλη, αντί ο εαυτός της… Και έπρεπε να το κρατά μυστικό… Αυτό είναι ντροπή και για τις δύο κοινότητες, που αντί να περιλάβουν αυτόν τον πλούτο της ύπαρξης κάποιου «διαφορετικού» ανάμεσα τους, ότι ουσιαστικά επιλέγουν να «προσποιούνται» ότι «όλοι είναι οι ίδιοι, είναι κάτι το ομοιόμορφο»… Τι γελοία άποψη! Και οι δύο κοινότητες αποδέχονται τον γάμο Κυπρίων με ανθρώπους από την Αγγλία, τη Ρωσία, την Κίνα, τις Φιλιππίνες, τις ΗΠΑ, τη Μολδαβία, τη Βουλγαρία ή οποιαδήποτε άλλη χώρα, εκτός από τη δική μας χώρα και τους στιγματίζουν!
Μια από αυτές τις ιστορίες ήταν και πάλι από την Αμμόχωστο, μια Ελληνοκύπρια γυναίκα που είχε παντρευτεί με ένα Τουρκοκύπριο και έπρεπε να αλλάξει το όνομα της και τη θρησκεία της. Ο γιος της έγραφε πολύ «εθνικιστικά» άρθρα και έδειχνε το βαθύ του μίσος προς τους Ελληνοκύπριους. Όταν του είχα τηλεφωνήσει και του είπα ότι ήθελα να γράψω την ιστορία της μητέρας του, μου ζήτησε να μην το κάνω, διότι φοβόταν την αντίδραση της κοινότητας. Σεβάστηκα την παράκληση του και δεν έγραψα την ιστορία της μητέρας του. Και συνέχιζε να βρίζει τους Ελληνοκύπριους στις εφημερίδες. Στην πραγματικότητα, η κοινότητα την οποία έβριζε και μισούσε ήταν η κοινότητα της ίδιας του της μητέρας…
Κάθε μωρό που έρχεται σε αυτή τη γη δεν έχει την δυνατότητα να επιλέξει την μητέρα, τον πατέρα, τον τόπο που θα γεννηθεί, τη γλώσσα, θρησκεία, χρώμα ή αν θα γεννηθεί αγόρι ή κορίτσι… Το μωρό μπορεί να γεννηθεί τυφλό ή χωρίς ακοή και να μην μπορεί να μιλήσει. Το μωρό μπορεί να γεννηθεί χωρίς την ικανότητα να περπατήσει ή το ένα από τα πόδια του/της να είναι πιο κοντό από το άλλο. Ένα μωρό μπορεί να γεννηθεί από μια Ελληνοκύπρια μητέρα και ένα Τουρκοκύπριο πατέρα, ένα Άγγλο πατέρα και μια Τουρκοκύπρια ή Ελληνοκύπρια μητέρα… Αυτές δεν είναι επιλογές των μωρών που γεννιούνται σε αυτή τη γη… Βρίσκουν τους εαυτούς τους σε μια οικογένεια και προσπαθούν να μείνουν ζωντανά, προσπαθούν να μεγαλώσουν και να αναπτυχθούν σε αρμονία με οποιαδήποτε κοινότητα στην οποία γεννήθηκαν…
Δυστυχώς είτε μεγαλώνουν στην Τουρκοκυπριακή, είτε στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα, υπάρχουν πολύ λίγα παιδιά από τέτοιους μικτούς γάμους που είναι ειρηνικά και σε ειρήνη με τον εαυτό τους. Έχουμε τέτοια λαμπρά παραδείγματα και πάλι δυστυχώς δεν μπορούμε να γράψουμε τις ιστορίες τους – διότι φοβούνται πολύ την αντίδραση των κοινοτήτων τους… Όμως οι πιο επικίνδυνοι είναι αυτοί των οποίων η μητέρα είναι Ελληνοκύπρια και ο πατέρας Τουρκοκύπριος ή το αντίθετο, αλλά όμως τοποθετούνται ως οι μεγαλύτεροι εθνικιστές και πατριώτες και που προσπαθούν να «αποδείξουν» τους εαυτούς τους σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, ό τι είναι οι μεγαλύτεροι πατριώτες και είναι εναντίον της άλλης κοινότητας…
Ένα τέτοιο άτομο ήταν κάποιος μαζί με τον οποίο εργαζόμουν σε μια εφημερίδα πριν από δεκαετίες. Ήταν από την Αμμόχωστο. Η μητέρα του ήταν Τουρκοκύπρια και ο πατέρας του Ελληνοκύπριος. Ο πατέρας του είχε αλλάξει το όνομα του και τη θρησκεία του για να μπορέσει να παντρευτεί με τη μητέρα του. Εργαζόμουν μαζί του στις αρχές της δεκαετίας του '80, δηλαδή πριν από περίπου 40 χρόνια…
Το άτομο αυτό από την αρχή μέχρι το τέλος έπαιρνε τη στάση του «μεγαλύτερου πατριώτη» - μέσα από τα άρθρα του έβλεπε την Ελληνοκυπριακή κοινότητα ως «τον εχθρό του» και αντιστεκόταν και ήταν αντίθετος οποιασδήποτε δικοινοτικής δραστηριότητας.
Όμως αρκετά χρόνια μετά, έμαθα από σύμπτωση ότι συναντούσε μυστικά και συστηματικά τους Ελληνοκύπριους συγγενείς του πολύ πριν τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων! Εκείνα τα χρόνια, τα Ηνωμένα Έθνη έφερναν τακτικά μαζί οικογένειες που χωρίστηκαν λόγω της σύγκρουσης στην Κύπρο, στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας. Και αυτός ο «υπερπατριώτης» πήγαινε στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας και συναντούσε την ελληνοκυπριακή οικογένεια του και όταν επέστρεφε συνέχιζε να βρίζει τους Ελληνοκύπριους στις εφημερίδες και στις δηλώσεις του σαν να μην είχε συμβεί τίποτε.
Υπάρχει μια ακόμα πιο θλιβερή ιστορία για τέτοια παιδιά… Σε μια ιστορία έμαθα ότι υπήρχε αυτή η τουρκοκυπριακή οικογένεια από ένα χωριό που αποφάσισαν να αλλάξουν θρησκεία και όνομα και να ανήκουν στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Ένα μέλος αυτής της οικογένειας έγινε «μεγάλος πατριώτης» και προθυμοποιήθηκε να είναι «ελεύθερος σκοπευτής» σε μια ομάδα που είχε ενεργό ρόλο στην απαγωγή και δολοφονία κάποιων Τουρκοκυπρίων κατά τις συγκρούσεις του 1963-64. Άραγε αυτός, ο ίδιος, τραβούσε την σκανδάλη ή απλά παρακολουθούσε καθώς τραβιόταν η σκανδάλη από κάποιους Ελληνοκύπριους σε αυτή την ομάδα;
Όλα αυτά μας δείχνουν το είδος των τεράστιων τραυμάτων που υπάρχουν και πόσο μεγάλα ταμπού υπάρχουν σε αυτό το νησί και πως η ίδια η σύγκρουση κλέβει την ανθρωπιά των ανθρώπων μας και τους μετατρέπει σε κάτι άλλο με το πρόσχημα του «πατριωτισμού» και του «εθνικισμού»…
Υπάρχει μια άλλη πολύ θλιβερή ιστορία μιας οικογένειας της οποίας η μητέρα ήταν Τουρκοκύπρια και ο πατέρας Ελληνοκύπριος. Ζούσαν σε ένα χωριό στη Μεσαορία. Η μητέρα τους ήταν παντρεμένη με ένα Τουρκοκύπριο και μετά ερωτεύτηκε ένα Ελληνοκύπριο και χώρισε και παντρεύτηκε τον Ελληνοκύπριο. Μετακόμισε σε ένα χωριό μαζί του όπου ζούσαν μόνο Ελληνοκύπριοι. Οι Τουρκοκύπριοι είχαν φύγει από το χωριό στη διάρκεια των συγκρούσεων του 1963… Έκαναν περισσότερα από 5-6 παιδιά…
Το 1974 όταν κάποιοι Τουρκοκύπριοι μπήκαν σε αυτό το χωριό, νόμισαν ότι ήταν Ελληνοκύπρια και την σκότωσαν… Και κειτόταν στο κρεβάτι της γεμάτη αίματα… Τα παιδιά της έγιναν υποστηρικτές της ΕΟΚΑ Β… Αυτή η κατάσταση φαίνεται αυτοκτονική και η γυναίκα αυτή είναι ακόμα «αγνοούμενη» από ότι ξέρω. Ούτε οι Ελληνοκύπριοι, ούτε οι Τουρκοκύπριοι δεν ασχολήθηκαν να την καταχωρίσουν στον «επίσημο» Κατάλογο Αγνοουμένων Ατόμων… Ως μη καταγεγραμμένο «αγνοούμενο άτομο», τα οστά της κείτονται κάπου στο χώμα της Μεσαορίας…
Όμως υπάρχουν ιστορίες που ζεσταίνουν την καρδιά, ιστορίες που παρόλα τα ταμπού και τη σύγκρουση και τη διαίρεση και την έλλειψη ευκαιριών, οι δυνατοί οικογενειακοί δεσμοί επιβίωσαν…
Μια από τις πιο εντυπωσιακές ιστορίες όλων των εποχών στην Κύπρο είναι αυτή των Αχμέτηδων. Οι Αχμέτηδες ή η οικογένεια Ahmet ήταν από την Αγία Μαρίνα και ήταν μικτή οικογένεια Τουρκοκυπρίων και Μαρωνιτών Κυπρίων. Το 1963-64 οι Τουρκοκύπριοι της Αγίας Μαρίνας αναγκάστηκαν να φύγουν από το χωριό… Και το 1974, οι Μαρωνίτες Κύπριοι αναγκάστηκαν να φύγουν… Οι Αχμέτηδες ήταν μικτή οικογένεια: Μερικοί από εκείνους που γεννήθηκαν από γάμο Τουρκοκυπρίων και Μαρωνιτών Κυπρίων παρέμειναν στο βόρειο και μερικοί στο νότιο μέρος του νησιού μας. Μόλις άνοιξαν τα οδοφράγματα το 2003, οι Αχμέτηδες ξαναβρέθηκαν και ποτέ δεν ξαναχωρίστηκαν… Συνάντησαν ξαδέλφια τα οποία ποτέ δεν είχαν γνωρίσει στο παρελθόν…
Κατά καιρούς λαμβάνω αιτήματα από Κύπριους (Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους) για να προσπαθήσω να τους βοηθήσω να βρουν τα ίχνη των συγγενών τους που έμειναν στο νότιο ή το βόρειο μέρος του νησιού μας. Στην πραγματικότητα αυτό είναι πολύ δύσκολο αφού ακόμα και αν προσπαθήσεις να βρεις τα ίχνη τους, κάποτε τα παιδιά εκείνων των συγγενών δεν θέλουν τους γονείς τους να έχουν δεσμούς με την άλλη πλευρά, λόγω των πιέσεων από τη δική τους κοινότητα.
Κάτι τέτοιο συνέβηκε πρόσφατα – ήρθε ένα αίτημα από ένα Ελληνοκύπριο που έψαχνε τους συγγενείς του από τη Μουταγιάκα. Ο Mustafa Bafli, ένας νεαρός δημοσιογράφος από το SIM TV, μου ζήτησε να τον βοηθήσω.
Υπήρχε μια Τουρκοκύπρια γυναίκα που την έλεγαν C. που ερωτεύτηκε ένα Ελληνοκύπριο που ήρθε στο χωριό για να πουλήσει λαχανικά. Πήγε μαζί του και άλλαξε το όνομα της και τη θρησκεία της και τον παντρεύτηκε. Την λέγανε Αμαλία… Παντρεύτηκαν και έκαναν ένα γιο που τον έλεγαν Γ.
Ο Γ. μεγάλωσε χωρίς να ξέρει ότι η μητέρα του ήταν Τουρκοκύπρια. Μόνο μετά το θάνατο της μητέρας του, βρήκε ένα ημερολόγιο στο συρτάρι της και έμαθε ότι ήταν Τουρκοκύπρια… Και προσπάθησε να βρει τους συγγενείς του από τη Μουταγιάκα.
Έτσι, είχα ονόματα, είχα λεπτομέρειες. Μίλησα σε πολλούς Τουρκοκύπριους από τη Μουταγιάκα αλλά κανένας δεν αποδεχόταν αυτή τη σχέση, κάποιοι υποστήριζαν ότι οι μητέρες τους δεν θυμούνταν κάτι τέτοιο και κάποιοι είπαν «Δεν ξέρω»… Στο τέλος συνειδητοποίησα ότι κάποιοι άνθρωποι από τη Μουταγιάκα προσέγγιζαν το θέμα αυτό είτε με μεγάλο φόβο, είτε με μεγάλη αδιαφορία… Έτσι ακόμα δεν καταφέραμε να τον βοηθήσουμε… Όμως ακόμα δεν έχω χάσει την ελπίδα αφού οι άνθρωποι κάποτε είναι γεμάτοι εκπλήξεις… Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να προσεγγίσουν το θέμα των οικογενειών που χωρίστηκαν με φόβο ή με αδιαφορία, αλλά κάποιοι μπορεί να νιώσουν πόσο σημαντικό είναι να φέρουμε τους ανθρώπους μαζί και μπορεί να αγκαλιάσουν τον Γ. και να τον βοηθήσουν να συνδεθεί με τους Τουρκοκύπριους συγγενείς του…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 8th of September 2019, Sunday. Similar series of articles was published in the YENIDUZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" in Turkish on the 3rd, 5th and 6th of August 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler1-14312yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler2-14319yy.htm
http://www.yeniduzen.com/yillar-gecti-aradan-ama-ben-unutmadim-14324yy.htm

Three bicommunal stories: Families that the conflict has torn apart...

Three bicommunal stories: Families that the conflict has torn apart...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Today I want to share with you three bicommunal stories written by our friend, researcher and author Ulus Irkad… Here is what he has written:
`Back in 1994, together with Greek Cypriot friends, we had begun bicommunal reconciliation activities at the Ledra Palace Hotel. In those days, participating in such events needed a lot of courage since you would immediately be called a `traitor` or a `spy` and become a target. Apart from this, just to be able to get to the Ledra Palace Hotel, passing from the Turkish Cypriot checkpoint needed a `permission` from the Turkish Cypriot authorities. You needed to apply for `permission` to the foreign affairs at least one week before. Not all applications were accepted. And in general, even if you were told `permission has been given`, when you would go to the Ledra Palace checkpoint, at the last moment they would say `no permission` and you had to go back.
Once upon a time, travelling from Famagusta to Nicosia to the Ledra Palace checkpoint for kilometres and then reaching there and being told `the permission has been taken back` was quite common – so we would have to travel back to Famagusta without having been able to cross and having travelled the road from Famagusta to Nicosia for nothing.
But for me and my friends, it was not a big problem to ask the following day or the following week for `permission` and go to the relevant authorities and push for it. That is why we have always been a target at the barrel of a gun. That is why bombs were exploded in front of the houses or under the cars of our friends and brothers. That is why one of our closest friends, the journalist and author Kutlu Adali was killed. Today, thousands of people use these checkpoints to cross to either side due to the struggle of so many friends – we owe it to our friend Kutlu Adali whose blood has not dried on the place he was shot and killed, we owe it to Huseyin Chakmak who could not travel to Europe to take his prize for his cartoons defending peace and who has been persecuted and brought to court, we owe it to Alpay Durduran whose car was bombed several times, whose party offices were shot at… We owe it to those who resisted and were persecuted with fake witnesses in courts… One of our friends summarized it as `What is important during times of war is to defend peace…`

A GREEK CYPRIOT WOMAN SEARCHING FOR HER TWIN TURKISH CYPRIOT SISTER
After encountering a lot of obstacles, years ago I had reached the Ledra Palace Hotel when they told me that a woman was waiting for me outside, to see me. When I say `outside`, I mean outside the big room where we held workshops and education for peace. She was there, a short and chubby woman.
She looked middle aged and I even wondered whether she was a Turkish Cypriot. As Turkish Cypriots and Greek Cypriots, we are physically so similar with each other. But no, she was not a Turkish Cypriot since as soon as she saw me, she started speaking in Greek. I could communicate with her but I called my friend who is a teacher like me, Nicos, with whom we were facilitating the workshops. I had thought that since there might be Greek words I did not know of, it would be better to have a Greek speaking friend next to me.
He would translate from Greek to English to me. Nicos was translating from Greek to English what the woman was saying. I could also see that the short woman was holding a gift package under her arm. I understood that she had brought this present to some of her friends living in the northern part of Cyprus. Nicos summarized what the woman wanted:
In the 1950s this woman's father had been married with a Turkish Cypriot woman. From this marriage they had twin daughters. But after some time, they would fail to continue their marriage and would split.
When they divorced, the Turkish Cypriot woman had taken one of the twins and the Greek Cypriot father had taken one of the twins. And her twin sister who looked exactly like her was now living in the northern part… Imagine this: These were twin sisters, one of them was a Greek speaking Cypriot and the other was a Turkish speaking Cypriot. Even from this you can see how senseless identities are and I remember cursing the nationalists who have divided Cyprus…

WHEN A TURKISH CYPRIOT WIDOW LOVES A GREEK CYPRIOT PRISONER OF WAR…
When we were training youth through peace education and trying to wipe out hatred and nationalism on those days through the bicommunal activities at the Ledra Palace, naturally we were encountering different problems of split families. We helped a Turkish Cypriot friend whose father had remained in Paphos in 1974 and married a Greek Cypriot friend… We also helped an elder Turkish Cypriot friend who had a skin problem on his feet, finding a Greek Cypriot doctor to heal him.
On one of those days as I was taking one of my routine walks, a young woman stopped me with a young and beautiful woman's photograph. She wanted me to find her missing older sister.
Her story was this: In one of the villages of Karpaz, the husband of the young and beautiful woman in the photograph had passed away. She had fallen in love with a young and handsome Greek Cypriot from one of the surrounding villages and just as they were getting ready for her to flee so they could get married, there came the coup of 1974 and then the military operation of Turkish soldiers. She could not escape to the one she loved.
When the Karpaz peninsula came under the Turkish control from the 14th of August 1974, she had heard that the man she loved had been taken as a prisoner of war and she would run to find him in the prisoners of war camp, to try to take care of him. When he was sent to the southern part of our island during exchange of prisoners of war, she would flee after him, going to the southern part of the island, leaving her small son from her marriage with her family. So that was why her family refused to see her again or have anything to do with her.
Later she would try to contact her family, but her family would refuse to communicate with her… So after 30 years, the only one looking for her was her smaller sister.
I knew that 30 years had gone by, but I knew that my Greek Cypriot friends' help would not be delayed so I scanned the photo of the Turkish Cypriot woman and sent it to my Greek Cypriot friends… I would get an answer in a little while. The woman was living in a Greek Cypriot village close to Nicosia, she still wanted to see her family and her son but she was still afraid of their reaction…
After so many years, this woman who lives in the south with her Greek Cypriot children finally has come together with her Turkish Cypriot son and her family and is happy that they have forgiven her…

THE STORY OF AN ACCIDENT
It was the year 1957 or 1958. These were times of EOKA and TMT. Some Turkish Cypriot groups were serving as British soldiers with the British units against the Greek Cypriot EOKA. In the area of Ayia Napa, Paralimni and Dherinia, a Greek Cypriot mother and father had an accident. Among the police sent to the area to investigate the accident is a Turkish Cypriot commanding the police group and an English police constable.
In the car that had the accident, was a six-month-old baby who was alive. The cries of the baby touch the heart of the Turkish Cypriot police constable so much that he wants to adopt her from the first moment – he had been married but did not yet have a child. The Greek Cypriot father and mother have been killed in the car accident but the six-month-old baby girl is safe and sound. The Turkish Cypriot police constable hugs her immediately and knows that his wife would take care of this baby… The baby girl has three brothers, but they were not in the car at that moment. The Church would take care of these three boys as their legal guardian. And the baby girl is taken and raised by the Turkish Cypriot policeman's family. The baby girl grows up and gets to important positions with her Turkish Cypriot identity and struggles to raise Turkish Cypriot kids in universities. The girl always saw herself as a Turkish Cypriot and her identity is Turkish Cypriot. Her three brothers raised by the Greek Cypriot Church also reach important positions… When these kids are growing up, the priests tell them that they have a sister living in the Turkish Cypriot side. In 2003, all these three brothers hold very important positions among the Greek Cypriot community… One of them is said to be a district governor in an area close to the partition line, one of them an important businessman and the other in an important position in the government.
When checkpoints open in 2003, the three brothers come to the northern part to find the policeman who adopted their sister 50 years ago after the accident. Then they contact their sister. They would embrace each other and would start helping their sister and her family…
And I wish happiness to the people I mention in these three true stories… I wish that peace would smile at all of humanity and to us Cypriots. The stories I have told you are true stories. The last story was told to me by a friend but due to safety, would not mention names. And I do not mention any names in the previous two stories… I hope that one day we can be able to tell such stories by also telling names and reflect their happiness…`

2.8.2019

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 15th of September 2019, Sunday. Similar series of articles was published in the YENIDUZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" in Turkish on the 3rd, 5th and 6th of August 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler1-14312yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler2-14319yy.htm
http://www.yeniduzen.com/yillar-gecti-aradan-ama-ben-unutmadim-14324yy.htm

Τρεις δικοινοτικές ιστορίες…

Τρεις δικοινοτικές ιστορίες…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Σήμερα θέλω να μοιραστώ μαζί σας τρεις δικοινοτικές ιστορίες, γραμμένες από το φίλο μας, ερευνητή και συγγραφέα Ulus Irkad… Έγραψε τα ακόλουθα:
«Το 1994 είχαμε ξεκινήσει μαζί με Ελληνοκύπριους φίλους δικοινοτικές δραστηριότητες συμφιλίωσης στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας. Εκείνο τον καιρό, η συμμετοχή σε τέτοιες εκδηλώσεις απαιτούσε πολύ θάρρος αφού αμέσως θα σε αποκαλούσαν «προδότη» ή «κατάσκοπο» και θα γινόσουν στόχος. Εκτός από αυτό, για να μπορέσει απλά κάποιος να φτάσει στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας περνώντας από το τουρκοκυπριακό οδόφραγμα, χρειαζόταν «άδεια» από τις Τουρκοκυπριακές αρχές. Χρειαζόταν να κάνεις αίτηση για «άδεια» στις υπηρεσίες εξωτερικών υποθέσεων τουλάχιστον μια βδομάδα νωρίτερα. Δεν γίνονταν δεκτές όλες οι αιτήσεις. Και γενικά, ακόμα και αν σου έλεγαν ότι «δόθηκε η άδεια», όταν πήγαινες στο οδόφραγμα στο Λήδρα Πάλας, την τελευταία στιγμή θα έλεγαν «δεν υπάρχει άδεια» και έπρεπε να επιστρέψεις.
Κάποτε, ήταν αρκετά σύνηθες να ταξιδεύεις για χιλιόμετρα από την Αμμόχωστο προς τη Λευκωσία στο οδόφραγμα Λήδρα Πάλας και μόλις έφτανες εκεί να σου λένε «η άδεια έχει αποσυρθεί» – έτσι έπρεπε να ταξιδέψουμε πίσω στην Αμμόχωστο χωρίς να έχουμε καταφέρει να περάσουμε το οδόφραγμα και να έχουμε ταξιδέψει τον δρόμο από την Αμμόχωστο στη Λευκωσία για το τίποτα.
Όμως για μένα και τους φίλους μου, δεν ήταν μεγάλο πρόβλημα να ζητήσουμε την επόμενη μέρα ή την επόμενη βδομάδα «άδεια» και να πάμε στις αρμόδιες αρχές και να τους πιέσουμε. Γι αυτό είναι που πάντοτε ήμασταν στόχος στην άκρη του όπλου. Γι αυτό είναι που εξερράγησαν βόμβες μπροστά από τα σπίτια ή κάτω από τα αυτοκίνητα των φίλων και αδελφών μας. Γι αυτό είναι που δολοφονήθηκε ένας από τους πιο στενούς μας φίλους, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Kutlu Adali. Σήμερα χιλιάδες άνθρωποι χρησιμοποιούν τα οδοφράγματα για να περάσουν από τη μια στην άλλη πλευρά, χάρη στον αγώνα τόσων πολλών φίλων – το χρωστούμε στον φίλο μας Kutlu Adali, του οποίου το αίμα δεν έχει στεγνώσει στο μέρος όπου πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε, το χρωστούμε στον Huseyin Chakmak που δεν μπόρεσε να ταξιδέψει στην Ευρώπη για να παραλάβει το βραβείο του για τις καρικατούρες που υποστήριζαν την ειρήνη και ο οποίος είχε διωχθεί και προσαχθεί στο δικαστήριο, το χρωστούμε στον Alpay Durduran του οποίου το αυτοκίνητο βομβαρδίστηκε αρκετές φορές, του οποίου το κόμμα υπέστηκε πυροβολισμούς… Το χρωστούμε σε εκείνους που αντιστάθηκαν και διώχθηκαν με ψεύτικους μάρτυρες στα δικαστήρια… Ένας από τους φίλους μας το συνόψισε ως «Αυτό που είναι σημαντικό στη διάρκεια του πολέμου είναι να υπερασπιστούμε την ειρήνη…»

ΜΙΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΑΝΑΖΗΤΑ ΤΗΝ ΔΙΔΥΜΗ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΑ ΑΔΕΛΦΗ ΤΗΣ

Αφού αντιμετώπισα πολλά εμπόδια, πριν από χρόνια είχα φτάσει στο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας όταν μου είπαν ότι μια γυναίκα με περίμενε έξω, για να με δει. Όταν λέω «έξω» εννοώ έξω από το μεγάλο δωμάτιο όπου διοργανώναμε εργαστήρια και εκπαίδευση για την ειρήνη. Ήταν εκεί, μια κοντή και παχουλή γυναίκα.
Φαινόταν μεσήλικας, και ακόμα και εγώ διερωτήθηκα αν ήταν Τουρκοκύπρια. Ως Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι είμαστε σωματικά τόσο όμοιοι μεταξύ μας. Όμως όχι, δεν ήταν Τουρκοκύπρια αφού μόλις με είδε άρχισε να μιλά ελληνικά. Δεν μπορούσα να επικοινωνήσω μαζί της, αλλά φώναξα τον φίλο μου το Νίκο, που είναι δάσκαλος, με τον οποίο συντονίζαμε τα εργαστήρια. Σκέφτηκα ότι εφόσον μπορεί να υπάρχουν ελληνικές λέξεις που δεν ήξερα, θα ήταν καλύτερα να είχα ένα ελληνόφωνο φίλο δίπλα μου.
Μου μετάφραζε από τα ελληνικά στα αγγλικά. Ο Νίκος μετάφραζε από τα ελληνικά στα αγγλικά αυτά που έλεγε η γυναίκα. Έβλεπα επίσης ότι η κοντή γυναίκα κρατούσε ένα δώρο στα χέρια της. Κατάλαβα ότι είχε φέρει το δώρο αυτό για κάποιους φίλους της που ζούσαν στο βόρειο μέρος της Κύπρου. Ο Νίκος συνόψισε αυτά που ήθελε η γυναίκα:
Τη δεκαετία του '50 ο πατέρας της γυναίκας αυτής ήταν παντρεμένος με μια Τουρκοκύπρια. Από το γάμο αυτό είχαν δίδυμες κόρες. Όμως μετά από κάποιο καιρό, δεν κατάφεραν να συνεχίσουν το γάμο τους και χώρισαν.
Όταν χώρισαν, η Τουρκοκύπρια γυναίκα πήρε τη μια δίδυμη κόρη και ο Ελληνοκύπριος πατέρας την άλλη. Και η δίδυμη της αδελφή που έμοιαζε ακριβώς όπως και αυτή τώρα ζούσε στο βόρειο μέρος… Φανταστείτε αυτό: Αυτές ήταν δίδυμες, η μια ήταν ελληνόφωνη Κύπρια και η άλλη τουρκόφωνη Κύπρια. Ακόμα και από αυτό μπορείτε να δείτε πόσο παράλογες είναι οι ταυτότητες και θυμούμαι να καταριέμαι τους εθνικιστές που διαίρεσαν την Κύπρο…

ΟΤΑΝ ΜΙΑ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΑ ΧΗΡΑ ΑΓΑΠΑ ΕΝΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΟ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟ ΠΟΛΕΜΟΥ…
Όταν εκπαιδεύαμε νέους μέσα από εκπαίδευση ειρήνης και προσπαθούσαμε να εξαλείψουμε το μίσος και τον εθνικισμό εκείνες τις μέρες, μέσα από τις δικοινοτικές δραστηριότητες στο Λήδρα Πάλας, ήταν φυσικό να αντιμετωπίσουμε διάφορα προβλήματα οικογενειών που είχαν χωριστεί. Βοηθήσαμε ένα Τουρκοκύπριο φίλο, του οποίου ο πατέρας είχε παραμείνει στην Πάφο το 1974 και παντρεύτηκε μια Ελληνοκύπρια φίλη… Επίσης βοηθήσαμε ένα ηλικιωμένο Τουρκοκύπριο φίλο που είχε πρόβλημα με το δέρμα στα πόδια του να βρει ένα Ελληνοκύπριο γιατρό και να τον θεραπεύσει.
Μια από εκείνες τις μέρες, καθώς έκανα έναν από τους συνήθεις περιπάτους μου, μια νεαρή γυναίκα με σταμάτησε με μια φωτογραφία μιας νεαρής και όμορφης γυναίκας. Ήθελε να βρω τη χαμένη μεγαλύτερη της αδελφή.
Η ιστορία της ήταν η ακόλουθη: Σε ένα από τα χωριά της Καρπασίας, ο σύζυγος της νεαρής και όμορφης γυναίκας τη φωτογραφίας είχε πεθάνει. Είχε ερωτευθεί ένα νεαρό και όμορφο Ελληνοκύπριο από ένα από τα γύρω χωριά και καθώς ετοιμάζονταν για να φύγουν και να παντρευτούν, έγινε το πραξικόπημα του 1974 και μετά η τουρκική επιχείρηση των Τούρκων στρατιωτών. Δεν μπορούσε να διαφύγει στον αγαπημένο της.
Όταν η χερσόνησος της Καρπασίας βρισκόταν κάτω από τον Τουρκικό έλεγχο από τις 14 Αυγούστου 1974, είχε ακούσει ότι ο άντρας που αγαπούσε είχε πιαστεί αιχμάλωτος πολέμου και έτρεξε να τον βρει στο στρατόπεδο αιχμαλώτων και να προσπαθήσει να τον φροντίσει. Όταν τον έστειλαν στο νότιο μέρος του νησιού μας κατά την ανταλλαγή αιχμαλώτων, έτρεξε πίσω του και πήγε στο νότιο μέρος του νησιού, αφήνοντας το μικρό γιο της από τον γάμο της με την οικογένεια της. Γι αυτό η οικογένεια της αρνήθηκαν να την ξαναδούν ή να έχουν οποιαδήποτε σχέση μαζί της.
Αργότερα προσπάθησε να έρθει σε επαφή με την οικογένεια της, αλλά η οικογένεια της αρνήθηκε να επικοινωνήσει μαζί της… Έτσι, μετά από 30 χρόνια, η μόνη που την έψαχνε ήταν η μικρή της αδελφή.
Ήξερα ότι είχαν περάσει 30 χρόνια, αλλά ήξερα ότι η βοήθεια των Ελληνοκύπριων φίλων μου δεν θα καθυστερούσε, έτσι σάρωσα τη φωτογραφία της Τουρκοκύπριας γυναίκας και την έστειλα στους Ελληνοκύπριους φίλους μου… Σε λίγο έλαβα απάντηση. Η γυναίκα ζούσε σε ένα Ελληνοκυπριακό χωριό κοντά στη Λευκωσία, ήθελε ακόμα να δει την οικογένεια της και το γιο της, αλλά ακόμα φοβόταν την αντίδραση τους.
Μετά από τόσα χρόνια, η γυναίκα αυτή που ζει στο νότιο μέρος με τα Ελληνοκύπρια παιδιά της, έχει ξαναβρεθεί με τον Τουρκοκύπριο γιο της και την οικογένεια της και είναι χαρούμενη που την έχουν συγχωρέσει…

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ
Ήταν το 1957 ή το 1958. Ήταν ο καιρός της ΕΟΚΑ και της ΤΜΤ. Κάποιες Τουρκοκυπριακές ομάδες υπηρετούσαν ως Βρετανοί στρατιώτες με τις Βρετανικές μονάδες ενάντια στην Ελληνοκυπριακή ΕΟΚΑ. Στην περιοχή Αγίας Νάπας, Παραλιμνιού και Δερύνειας μια Ελληνοκύπρια μητέρα και πατέρας είχαν ένα ατύχημα. Ανάμεσα στους αστυνομικούς που στάλθηκαν στην περιοχή για να ερευνήσουν το ατύχημα ήταν ένας Τουρκοκύπριος που διοικούσε την ομάδα της αστυνομίας και ένας Άγγλος αστυνομικός.
Στο αυτοκίνητο που είχε το ατύχημα ήταν ένα εξάμηνο βρέφος που ήταν ζωντανό. Το κλάμα του βρέφους άγγιξε την καρδιά του Τουρκοκύπριου αστυνομικού τόσο πολύ που ήθελε να το υιοθετήσει από την πρώτη στιγμή – ήταν παντρεμένος αλλά δεν είχαν ακόμα παιδί. Οι Ελληνοκύπριοι γονείς είχαν σκοτωθεί στο αυτοκινητιστικό ατύχημα αλλά η εξάμηνη κόρη ήταν σώα και αβλαβής. Ο Τουρκοκύπριος αστυνομικός την αγκαλιάζει αμέσως και ξέρει ότι η γυναίκα του θα φροντίσει αυτό το βρέφος… Το μικρό κορίτσι έχει τρεις αδελφούς αλλά δεν ήταν στο αυτοκίνητο εκείνη τη στιγμή. Η Εκκλησία θα φροντίσει αυτά τα τρία αγόρια ως νόμιμος κηδεμόνας τους. Και το μικρό κορίτσι το παίρνει και το μεγαλώνει η οικογένεια του Τουρκοκύπριου αστυνομικού. Το μικρό κορίτσι μεγαλώνει και αποκτά σημαντικές θέσεις με την Τουρκοκυπριακή της ταυτότητα και αγωνίζεται να μεγαλώσει Τουρκοκύπρια παιδιά σε πανεπιστήμια. Το κορίτσι πάντα θεωρούσε τον εαυτό της Τουρκοκύπρια και η ταυτότητα της είναι Τουρκοκυπριακή. Οι τρεις αδελφοί της που μεγάλωσαν από την Ελληνοκυπριακή Εκκλησία επίσης αποκτούν σημαντικές θέσεις… Καθώς μεγάλωναν αυτά τα παιδιά, οι ιερείς τους λένε ότι έχουν μια αδελφή που ζει στην Τουρκοκυπριακή πλευρά. Το 2003, και οι τρεις αδελφοί έχουν σημαντικές θέσεις στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα… Ένας από αυτούς λέγεται ότι είναι επαρχιακός διοικητής σε μια περιοχή κοντά στη διαχωριστική γραμμή, ένας από αυτούς ένας σημαντικός επιχειρηματίας και ο άλλος σε σημαντική θέση στην κυβέρνηση.
Όταν άνοιξαν τα οδοφράγματα το 2003, οι τρείς αδελφοί ήρθαν στο βόρειο μέρος για να βρουν τον αστυνομικό που υιοθέτησε την αδελφή τους μετά το ατύχημα πριν από 50 χρόνια. Μετά επικοινωνούν με την αδελφή τους. Αγκαλιάζονται και αρχίζουν να βοηθούν την αδελφή τους και την οικογένεια της…

Και εγώ εύχομαι ευτυχία στους ανθρώπους που αναφέρω σε αυτές τις αληθινές ιστορίες… Εύχομαι η ειρήνη να χαμογελάσει σε όλη την ανθρωπότητα και σε εμάς τους Κύπριους. Οι ιστορίες που σας έχω πει είναι αληθινές ιστορίες. Την τελευταία ιστορία μου την έχει αφηγηθεί ένας φίλος αλλά λόγω ασφάλειας δεν μου ανάφερε ονόματα. Και εγώ δεν ανάφερα ονόματα στις προηγούμενες δύο ιστορίες… Ελπίζω ότι μια μέρα θα μπορούμε να λέμε τέτοιες ιστορίες με ονόματα και να αντικατοπτρίζουμε την ευτυχία τους…»

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 15th of September 2019, Sunday. Similar series of articles was published in the YENIDUZEN newspaper on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" in Turkish on the 3rd, 5th and 6th of August 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler1-14312yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kibrista-catismalarin-bolup-parcaladigi-aileler2-14319yy.htm
http://www.yeniduzen.com/yillar-gecti-aradan-ama-ben-unutmadim-14324yy.htm

Enough! How many funerals, how many deaths, how many graves?...

Enough! How many funerals, how many deaths, how many graves?...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

How many funerals, how many deaths, how many graves?… How many `missing persons'` remains have I witnessed being taken out of how many wells… How many relatives' tears have drowned my heart… Enough!
It is enough!
We are all human beings… In this small island, hundreds of our humans have been destroyed for nothing with pretexts like "you have eyebrows over your eyes, your hair is not brown, your hair is not blond, you speak Turkish, you speak Greek!" Whether they were Turkish Cypriots or Greek Cypriots, humans were killed…
For whose interest was this done? For just a handful of Turkish Cypriot and Greek Cypriot families to become "rich", that's why it was done. They created a bunch of overly rich persons so that they can continue to exploit our island for their own interests… Those who planned this, enriched it with provocations, got help from outside and implemented it have caused the traumas that our communities have been living with…
They have caused traumas of the relatives of women and children killed in Maratha-Sandallaris-Aloa… They have caused traumas in Palekythro, in Derinia, in Tochni, Komi Kepir, Eftagomi, Dikomo, Synchari, Meneou, Famagusta, Gouphes, Morphou, Kyrenia, Agios Georgios, Lapithos, Karavas, Paphos, Vretcha and Polemidia… Like a web of crime scenes all over the island, those who have killed have caused horrible psychological destruction to those who remained behind… The relatives of those killed remained alive to experience such deep pain and sorrow…
Whether in the 1950s or in 1963-64 or 1974, the pain our communities went through was the same: A missing father, a missing brother, becoming a refugee, poverty, the childhood stolen from children…
I say "Shame on you, shame!"
Even today there are those who defend tension instead of peace and who wants us to live with the result of all these crimes instead of the solution… I say SHAME ON YOU since they disregard how human lives were destroyed for petty interests… SHAME ON YOU… SHAME ON YOU who defend tension and conflict, instead of peace and understanding…
I just got back from the funeral of a "missing person"… I am very sorry… This person's daughter was tiny when he had gone "missing" – little Pantelitsa was only two years old… As she was saying goodbye to her father, reading her speech in tears and with a shaky voice, my dear friend Maria Georgiadou had collapsed on a chair, as though carrying the weight of all of Cyprus on her shoulders… The "missing person" was Stelios Orphanides from Kythrea who was married to Xenia from Neo Chorio Kythrea… Xenia was devastated, not being able to move… This was one of the most dramatic days for Maria Georgiadou, his sister, George who was inconsolable and hugging those who came to pay their condolences and crying… Maria and George, only some months ago had buried their beloved son Stelios who had been named after the "missing" uncle Stelios Orphanides…
Maria and her whole family had gone through a very difficult period in the past months – losing their son Stelios at a young age and then being notified that her brother Stelios' remains had been found in Voni… Going to the laboratory to see the remains of her beloved brother, trying to console his wife Xenia and his daughter Pantelitsa… Who will console us my dear Maria, having lost so many of our communities? Who will cure our hearts?... Definitely not those who talk about more tension and more conflict… Definitely not those who talk only about money, only about gas, only about "defence", only about "property" but never about our broken hearts, our pain, our suffering in a humane way… Do they care my dear Maria that your mother and father and sister are still "missing" from Kythrea? Do they lose any sleep at night thinking of them? All those people in "power" who make deals and sell this piece or that piece of our country, all those who love the corridors of "power" and who make tours in Varosha to try to trigger more hatred and more pain and who try to trigger other higher walls between our communities… Do they lose sleep at night over our "missing" persons of our communities?
I came to the funeral of Stelios Orphanides together with Sevilay Berk who herself lost her mother and father when she was only 17 years old and had a lot of siblings left behind… She had to become a mother and father to them, she had to take care of them, a girl of 17… Her husband Mustafa Berk is also here… My husband, my heart comrade Zeki Erkut is also here… We were together with Christos Efthymiou whose brother was sent to be massacred at a young age so that the partition of this land could be accomplished… Michalis Yiangou Savva is here, whose brother was killed for the same reason: To partition the island… The decision of the "big powers" who had been playing games on this land for centuries and using "local co-operators" from both communities to achieve this partition…
We were together with Christina Pavlou Solomi Patsia who had left her mother at home in Limassol and came here – we embraced, trying to share this pain… Christina's mother is getting worse and worse psychologically – after all the traumas she has gone through, having lost her son and husband, having become a refugee in her own land, having lost all her land, her house, her property, having to start from scratch and hold on to life with the hope that they will "return", even going and buying a house for her "missing" son, to have a place to live in in case he returns… All of this devastating her and now having buried her husband and son whose remains were found in a mass grave in Galatia, now she has lost direction about how to survive on this earth or whether to survive or not… Christina, with a broken heart, on the edge of tears and we embrace, to share all this…
In October, more funerals… We will go to Maratha to bury 19 Turkish Cypriot "missing" persons… They are from the group of 126 women and children and old men and old women who have been executed by EOKA-B and buried in mass graves… The Cyprus Missing Persons' Committee did exhumations in Maratha and the remains are being identified – last year we buried groups of women and children… And CMP will continue to dig the mass grave in Aloa… More funerals, more pain, more proof of what war has done to this country… More proof to those who pretend not to see and not to hear about how human lives are destroyed so long as you create tension and hatred…
We will go to Maratha to bury them again, our words will become thorns in our throats, words will become stones in our stomach and our tears will flow like rivers… Those who do not feel such heavy pain should shut up now! Enough! It is enough! Just shut up!
It is enough so many dead bodies, so many memories, so many fears, so much torture and so much pain!
It is enough!
We want to live peacefully on this soil. We want peace… We do not want fighting, tension, vengeance and hatred… We do not want the lives of our children and our relatives to be sacrificed for the petty interests of a few… We want to be part of humanity where international law will be truly implemented without any "temporary" clauses… We do not want our children to live in fear, with suspicions and with uncertainties – we want peaceful lives for them…
We want our children to look at the moon and the stars, living under the blue sky, enjoying our turquoise sea and bright sun and dream of a beautiful future…
It is enough!
How many funerals of "missing persons" I have attended… How many funerals, how many deaths, how many graves…
How many `missing persons'` remains have I witnessed being taken out of how many wells… How many relatives' tears have drowned my heart… Enough!
It is enough!
Those who have not opened a grave and buried their loved one there don't feel these, it is enough!
Those who do not feel the deep darkness in the hearts of those who wait for their loved ones to come back, let them shut up and not speak anymore!
It is enough!

7.9.2019

Photos:

Maria Georgiadou, Pantelitsa and Xenia Orphanidou, receiving condolences at the funeral of their beloved Stelios...

The remains of Stelios Orphanides were found in Voni...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 6th of October, 2019 – Sunday. Similar article was published in Turkish in the YENIDUZEN newspaper on the 6th of September 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/artik-yeter-14421yy.htm

Φτάνει πια! Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι;…

Φτάνει πια! Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι;…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι;… Πόσων «αγνοουμένων» τα οστά έχω δει να τα βγάζουν από πόσα πηγάδια… Πόσα δάκρυα συγγενών έχουν πνίξει την καρδιά μου… Φτάνει πια!
Φτάνει!
Είμαστε όλοι άνθρωποι… Σε αυτό το μικρό νησί, εκατοντάδες άνθρωποι μας έχουν καταστραφεί για το τίποτα, με προφάσεις όπως «έχεις φρύδια πάνω από τα μάτια σου, τα μαλλιά σου δεν είναι καφέ, τα μαλλιά σου δεν είναι ξανθά, μιλάς Τουρκικά, μιλάς Ελληνικά!» Είτε ήταν Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι, άνθρωποι έχουν σκοτωθεί…
Για το συμφέρον ποιων έχει γίνει αυτό; Για να γίνει «πλούσια» μια χούφτα τουρκοκυπριακών και ελληνοκυπριακών οικογενειών, γι αυτό έχει γίνει. Δημιούργησαν ένα μάτσο υπερβολικά πλουσίων ατόμων έτσι ώστε να μπορέσουν να συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται το νησί μας για τα δικά τους συμφέροντα… Εκείνοι που το σχεδίασαν, το εμπλούτισαν με προκλήσεις, έλαβαν βοήθεια από εξωτερικό και το εφάρμοσαν, προκάλεσαν τα τραύματα με τα οποία ζουν οι κοινότητες μας…
Έχουν προκαλέσει τα τραύματα των συγγενών των γυναικών και των παιδιών που σκοτώθηκαν στη Μαράθα-Σανταλλάρη-Αλόα… Έχουν προκαλέσει τραύματα στο Παλαίκυθρο, τη Δερύνεια, την Τόχνη, την Κώμη Κεπήρ, την Επτακώμη, το Δίκωμο, το Συγχαρί, το Μενεού, την Αμμόχωστο, τις Γούφες, τη Μόρφου, την Κερύνεια, τον Άγιο Γεώργιο, τη Λάπηθο, το Καραβά, την Πάφο, τα Βρέτσια και τα Πολεμίδια… Σαν ένας ιστός εγκληματικών σκηνών σε όλο το νησί, αυτοί που έχουν σκοτώσει έχουν προκαλέσει τρομερή ψυχολογική καταστροφή σε εκείνους που έμειναν πίσω… Οι συγγενείς εκείνων που σκοτώθηκαν παρέμειναν ζωντανοί για να βιώσουν τόσο βαθύ πόνο και θλίψη…
Είτε ήταν στη δεκαετία του '50, είτε το 1963-64, είτε το 1974, ο πόνος που βίωσαν οι κοινότητες μας ήταν ο ίδιος: Ένας αγνοούμενος πατέρας, ένας αγνοούμενος αδελφός, να γίνεται κάποιος πρόσφυγας, φτώχεια, η παιδική ηλικία που κλάπηκε από τα παιδιά…
Λέω «Ντροπή σας, ντροπή!»
Ακόμα και σήμερα υπάρχουν εκείνοι που υπερασπίζονται την ένταση αντί την ειρήνη και που μας θέλουν να ζούμε με το αποτέλεσμα όλων αυτών των εγκλημάτων παρά τη λύση… Λέω ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ αφού αγνοείτε τον τρόπο που καταστράφηκαν ανθρώπινες ζωές για μικροσυμφέροντα… ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ… ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ που υπερασπίζεστε την ένταση και τη σύγκρουση αντί την ειρήνη και την κατανόηση…
Μόλις έχω επιστρέψει από την κηδεία ενός «αγνοουμένου»… Είμαι πολύ λυπημένη… Η κόρη αυτού του ατόμου ήταν πολύ μικρή όταν έγινε «αγνοούμενος» - η μικρή Παντελίτσα ήταν μόνο δύο χρονών… Καθώς αποχαιρετούσε τον πατέρα της, διαβάζοντας την ομιλία της με δάκρυα και τρεμάμενη φωνή, η αγαπητή μου φίλη Μαρία Γεωργιάδου είχε καταρρεύσει σε μια καρέκλα σαν πως και κουβαλούσε το βάρος ολόκληρης της Κύπρου στους ώμους της… Ο «αγνοούμενος» ήταν ο Στέλιος Ορφανίδης από την Κυθρέα που ήταν παντρεμένος με την Ξένια από το Νέο Χωριό Κυθρέας… Η Ξένια είχε καταρρεύσει, δεν μπορούσε να κινηθεί… Αυτή ήταν μια από τις πιο δραματικές μέρες για τη Μαρία Γεωργιάδου, την αδελφή του, το Γιώργο που ήταν απαρηγόρητος και αγκάλιαζε εκείνους που ήρθαν για να τους συλλυπηθούν και έκλαιγε… Η Μαρία και ο Γιώργος, μόλις πριν από μερικούς μήνες είχαν θάψει τον αγαπημένο τους γιο Στέλιο που είχε πάρει το όνομα του από τον «αγνοούμενο» θείο του Στέλιο Ορφανίδη…
Η Μαρία και ολόκληρη η οικογένεια της είχαν περάσει πολύ δύσκολα τους τελευταίους μήνες – έχασαν το γιο τους Στέλιο σε νεαρή ηλικία και μετά ειδοποιήθηκαν ότι τα οστά του αδελφού της Στέλιου είχαν βρεθεί στη Βώνη… Πήγαν στο εργαστήριο για να δουν τα οστά του αγαπημένου της αδελφού, προσπαθούσαν να παρηγορήσουν τη γυναίκα του Ξένια και την κόρη του Παντελίτσα… Ποιος θα μας παρηγορήσει εμάς αγαπητή μου Μαρία, που έχουμε χάσει τόσο πολλούς από τις κοινότητες μας; Ποιος θα θεραπεύσει τις καρδιές μας;… Σίγουρα όχι εκείνοι που μιλούν για περισσότερη ένταση και περισσότερη σύγκρουση… Σίγουρα όχι εκείνοι που μιλούν μόνο για λεφτά, μόνο για φυσικό αέριο, μόνο για «άμυνα», μόνο για «ιδιοκτησίες», αλλά ποτέ δεν μιλούν για τις ραγισμένες μας καρδιές, για τον πόνο μας, την ταλαιπωρία μας, με ανθρώπινο τρόπο… Νοιάζονται άραγε αγαπητή μου Μαρία, για το ότι η μητέρα και ο πατέρας σου και η αδελφή σου είναι ακόμα «αγνοούμενοι» από την Κυθρέα; Χάνουν άραγε καθόλου τον ύπνο τους το βράδυ καθώς τους σκέφτονται; Όλοι εκείνοι που είναι στην «εξουσία» που κάνουν συμφωνίες και πουλούν αυτό ή εκείνο το κομμάτι της χώρας μας, όλοι εκείνοι που αγαπούν τους διαδρόμους της «εξουσίας» και που κάνουν περιηγήσεις στο Βαρώσι για να προσπαθήσουν να προκαλέσουν περισσότερο μίσος και περισσότερο πόνο και που προσπαθούν να πυροδοτήσουν και να κτίσουν άλλους πιο ψηλούς τοίχους μεταξύ των κοινοτήτων μας… Χάνουν άραγε τον ύπνο τους τη νύχτα για τους «αγνοουμένους» των κοινοτήτων μας;
Ήρθα στη κηδεία του Στέλιου Ορφανίδη μαζί με τη Sevilay Berk που και αυτή έχει χάσει τη μητέρα και τον πατέρα της όταν ήταν μόλις 17 χρονών και είχε πολλά αδέλφια που έμειναν πίσω… Έπρεπε να γίνει για αυτά και μητέρα και πατέρας, έπρεπε να τα φροντίζει, ένα 17χρονο κορίτσι… Ο σύζυγος της Mustafa Berk είναι επίσης εδώ… Ο σύζυγος μου, ο σύντροφος της καρδιάς μου Zeki Erkut είναι επίσης εδώ… Είμαστε μαζί με τον Χρίστο Ευθυμίου, του οποίου ο αδελφός στάλθηκε για να σφαγιαστεί σε πολύ νεαρή ηλικία, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η διαίρεση αυτής της γης… Ο Μιχάλης Γιάγκου Σάββα είναι εδώ, του οποίου ο αδελφός σκοτώθηκε για τον ίδιο λόγο: για να διαιρεθεί το νησί… Η απόφαση των «μεγάλων δυνάμεων» που για αιώνες παίζουν παιγνίδια σε αυτή τη γη και χρησιμοποιούν τους «τοπικούς συνεργάτες» και από τις δύο κοινότητες για να επιτύχουν αυτή την διαίρεση…
Είμαστε μαζί με την Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά που είχε αφήσει τη μητέρα της στο σπίτι στη Λεμεσό και ήρθε εδώ – αγκαλιαστήκαμε, προσπαθώντας να μοιραστούμε αυτόν τον πόνο… Η μητέρα της Χριστίνας χειροτερεύει όλο και περισσότερο ψυχολογικά – μετά από όλα τα τραύματα που έχει περάσει, έχοντας χάσει το γιο της και το σύζυγο της, έχοντας γίνει πρόσφυγας στη ίδια της τη χώρα, έχοντας χάσει όλη της τη γη, το σπίτι της, την περιουσία της, αναγκασμένη να ξεκινήσει από το τίποτα και να κρατηθεί στη ζωή με την ελπίδα ότι θα «επιστρέψουν», αγοράζοντας ακόμα και ένα σπίτι για τον «αγνοούμενο» γιο της για να έχει ένα μέρος να ζει σε περίπτωση που επιστρέψει… Όλα αυτά την κατέστρεψαν και τώρα έχοντας θάψει το σύζυγο της και το γιο της, των οποίων τα οστά βρέθηκαν σε ένα μαζικό τάφο στη Γαλάτεια, έχει χάσει την κατεύθυνση για το πως να επιβιώσει σε αυτή τη γη ή αν θα επιβιώσει ή όχι… Με τη Χριστίνα, με ραγισμένη καρδιά, με δάκρυα στα μάτια, αγκαλιαζόμαστε για να τα μοιραστούμε όλα αυτά…
Τον Οκτώβριο περισσότερες κηδείες… Θα πάμε στη Μαράθα για να θάψουμε 19 Τουρκοκύπριους «αγνοούμενους»… Ανήκουν στην ομάδα των 126 γυναικών και παιδιών και ηλικιωμένων αντρών και ηλικιωμένων γυναικών που είχαν εκτελεστεί από την ΕΟΚΑ Β και θάφτηκαν σε μαζικούς τάφους… Η Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων έχει κάνει εκταφές στη Μαράθα και τα οστά έχουν ταυτοποιηθεί – πέρσι θάψαμε ομάδες γυναικών και παιδιών… Και η ΔΕΑ θα συνεχίσει να σκάβει το μαζικό τάφο στην Αλόα… Περισσότερες κηδείες, περισσότερος πόνος, περισσότερη απόδειξη για το τι έχει κάνει ο πόλεμος σε αυτή τη χώρα… Περισσότερη απόδειξη σε εκείνους που προσποιούνται ότι δεν βλέπουν και δεν ακούνε το πως καταστρέφονται ανθρώπινες ζωές όσο δημιουργείται ένταση και μίσος…
Θα πάμε στη Μαράθα για να τους θάψουμε ξανά, τα λόγια μας θα γίνουν αγκάθια στο λαιμό μας, τα λόγια θα γίνουν πέτρες στο στομάχι μας και τα δάκρια μας θα ρέουν σαν ποταμοί… Εκείνοι που δεν νιώθουν τόσο βαρύ πόνο πρέπει τώρα να σιωπήσουν! Φτάνει πια! Αρκετά! Απλά σιωπήστε!
Φτάνει πια, τόσα νεκρά σώματα, τόσες αναμνήσεις, τόσοι φόβοι, τόσα βασανιστήρια και τόσος πολύς πόνος!
Φτάνει πια!
Θέλουμε να ζούμε ειρηνικά σε αυτή τη γη. Θέλουμε ειρήνη… Δεν θέλουμε μάχες, ένταση, εκδίκηση και μίσος… Δεν θέλουμε η ζωή των παιδιών μας και των συγγενών μας να θυσιαστεί για τα μικροσυμφέροντα μερικών…Θέλουμε να είμαστε μέρος της ανθρωπότητας όπου το διεθνές δίκαιο θα εφαρμόζεται πραγματικά, χωρίς «προσωρινές» ρήτρες… Δεν θέλουμε τα παιδιά μας να ζουν με φόβο, καχυποψίες και αβεβαιότητες – θέλουμε ειρηνική ζωή για αυτά…
Θέλουμε τα παιδιά μας να κοιτάζουν το φεγγάρι και τα αστέρια, να ζουν κάτω από το γαλάζιο ουρανό, να απολαμβάνουν την τουρκουάζ θάλασσα και τον λαμπερό ήλιο και να ονειρεύονται ένα όμορφο μέλλον…
Φτάνει πια!
Σε πόσες κηδείες «αγνοουμένων» έχω παραστεί… Πόσες κηδείες, πόσοι θάνατοι, πόσοι τάφοι…
Πόσων «αγνοουμένων» τα οστά έχω δει να τα βγάζουν από πόσα πηγάδια… Πόσα δάκρυα συγγενών έχουν πνίξει την καρδιά μου… Φτάνει πια!
Φτάνει πια!
Εκείνοι που δεν έχουν ανοίξει ένα τάφο και έθαψαν εκεί τους αγαπημένους τους δεν τα νιώθουν αυτά, φτάνει πια!
Εκείνοι που δεν νιώθουν το βαθύ σκοτάδι στις καρδιές εκείνων που περιμένουν τους αγαπημένους τους να επιστρέψουν, ας σιωπήσουν και να μην μιλούν πια!

Photos:
1. Η Μαρία Γεωργιάδου, η Παντελίτσα και η Ξένια Ορφανίδου δέχονται συλλυπητήρια στην κηδεία του αγαπημένου τους Στέλιου
2. Τα οστά του Στέλιου Ορφανίδη ανευρέθηκαν στη Βώνη

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 6th of October, 2019 – Sunday. Similar article was published in Turkish in the YENIDUZEN newspaper on the 6th of September 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/artik-yeter-14421yy.htm

Sunday, September 29, 2019

Stories from the Agios Loucas neighbourhood: The Efendi Dede and the tragedy of his love…

Stories from the Agios Loucas neighbourhood: The Efendi Dede and the tragedy of his love…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Today I would like to share with my readers an article written by our dear friend Besim Baysal whose father was born and grew up in the mixed neighbourhood of Agios Loucas, Nicosia…
This neighbourhood had become the target of fascists back in the 50s pushing people to leave the area…
Here is the article of Besim Baysal:
"A person develops his or her character and culture in line with the town he or she is born in, grew up, rode his or her first bicycle, first motor, toured the streets with the car, drank his first beer, held the hand of his girlfriend for the first time… Naturally there develops a passionate love with him and the place he lives in. That is why for many of us Nicosia is sometimes unbearable but most of the time a town we cannot give up.
Most of the time we can feel this love inside us while walking from one place to another or driving our car or bicycle in our daily lives.
It is not clear whether we want to spend our life here or whether we have had to stay here, the contradiction is in conflict with Nicosia… Nicosia offers us a historical life of thousands of years, resembling with the feelings of finding our loved one or reaching out to her…
There is love in every single square centimetre in Nicosia: in time our heart is not enough to fit its historical experiences and love…
In the previous weeks, in the southern part of Nicosia I saw a graffiti on a wall and it was quite impressive… This graffiti written in Turkish was as though it would reunite the loves in Nicosia… It was a picture of a wonderful will bringing back historical memories in our minds…
A few words of love in Turkish but it was as though it was as strong as to be able to change the fate of the island… It was a declaration against partition and against history… It said: "My dear I love you so much – Costas" ("Canim seni cok seviyorum – Kostas")

THE NEIGHBOURHOOD OF AGIOS LOUCAS
Agios Loucas which still stands with its church and its mosque, here it is… It shouts out what it has lived through with its small bakkalis and its coffeeshop, with its fourno and its small tavern… But every morning it shouts out its love… Pass from its streets every morning once again if you can… Don't ever change your course: these streets connect you to Nicosia, Nicosia connects you to Cyprus and Cyprus is connected to love with these streets… Springing out of history, it wanted to come to the surface once again, charging our memory…
Maybe we know, maybe it does not come to our minds since first fascism, and then the culture of consuming made an impact and made us forget: Falling in love in Cyprus means having to pay for it… It means losing your identity… It means losing your language, your religion, your relatives and even your friends… This island is surrounded by stories of great loves… And its negative aftershocks still continue until today…
There was even a law about it – it was passed during the British colonial years. A Greek Cypriot could not marry a Turkish Cypriot; you had to change your religion and your name and only if you did that you could legally be married. That meant if you were a Turkish Cypriot, you had to become a Greek Cypriot and if you were born as a Greek Cypriot, you had to become a Turkish Cypriot. There was no other way…
It was a big challenge of life for all of us: How much did you love the person you were in love with? I wonder how many persons gave up on his or her love due to these reasons…The other question that comes to mind is who resisted these laws, the state, the communities and their families for their love and who paid for it almost choosing death?

THE MOVIE OF AKAMAS SHOWING THE SILENT RESISTANCE OF LOVE…
Our island was split into two in 1974. The example of one such love was part of the documentary `Our Wall` by Niyazi Kizilyurek and Panicos Chrysanthou. Panicos Chrysanthou made the movie `Akamas` in order to show the silent resistance of love…
There were love stories of Nicosia that were not quite well known that were cut off in 1974 and that rose up with flames in 2003. After 30 years… These loves were great loves who would meet their loved ones after waiting for 30 years… It was now concrete, you could touch it, it was visible… These are the legends of Nicosia, some are in the memory but all of them would be told verbally… It is like the contradiction of being divided as Nicosia – feeling a longing from the northern part to the southern part and from the southern part to the northern part of the town…

THE NEIGHBOURHOOD OF AGIOS LOUCAS…
Before the fighting of the period 1955-1958, Agios Loucas was one of the beautiful and historical neighbourhoods of Nicosia where Turkish Cypriots and Greek Cypriots lived together in friendship… It was also one of the areas hosting love and marriages between Turkish Cypriots and Greek Cypriots. The generations born after 1974 only know the Agios Loucas church as the place hosting HAS-DER, a cultural association of Cypriot folklore. But before that there used to be a big panagiri (festival) organised here where children regardless of their ethnicity would have fun… The panagiri of Agios Loucas would be hosted by the Agios Loucas church and the Agios Loucas neighbourhood.
In those years there lived a lot of families here who were living proof that love did not recognize nationality… These were families of Turkish Cypriots and Greek Cypriots who had fallen in love and would live together despite the colonial law… It was a mixed life and a mixed neighbourhood that could survive until the 1955s…
My father would have classmates in the Ataturk Primary School at Yenidjami born out of such love…
The `Underground Organisation` would first knock on their doors, frighten them, then break their windows and even burned their houses… Those who wanted to save themselves would flee… They would take their kids and leave in 1955 and 1956…
In the street of the famous baker Minnosh, there had been two adjacent houses, both houses had been set up as homes with such love but when the neighbourhood became the target of Turkish Cypriot nationalists – that is the fascists and racists – the very first houses to be destroyed were these houses… Only the door of one of them is burned but the other house is completely burned down… The owners of these houses would have to flee to save their own lives and they would go abroad to live…

THE EFENDI DEDE OF AGIOS LOUCAS…
In the Yilancilar Street where my father was born in Agios Loucas, just across the house where he was born in there used to live his Efendi Dede. My father had no blood relation with his Efendi Dede but they had a relationship like a grandpa and a grandson. The street is now called the Turan Street. Until 1955, the Efendi Dede – his real name being Mehmet Kalfa – would live with his Greek Cypriot partner and their two sons under the same roof. As the mixed neighbourhoods were being terrorised from 1955 onwards, people would become a target and the Efendi Dede would be pushed to send his wife and kids away from his house. Their lives would become chaos… Efendi Dede would try to hold on to life alone… His wife would come when she found the opportunity to see him, to clean up, to cook for him and to embrace each other… When my father's family would move from that street to the Kuchuk Medrese Street in Yenidjami neighbourhood, he would not cut off his relationship with his Efendi Dede. He continued to go and see him… On special days like Bayram, my father would go to visit him. And Efendi Dede would walk slowly towards Yenidjami to go and see my father and give him some `Bayramlik` (small amount of money given to kids during the festivities of Bayram).
When my father went to Ankara for treatment in 1969, he would go and visit him before his departure but when he would come back, he would not find Efendi Dede… Efendi Dede would not survive and would pass away…

WE KNOW THAT IF YOU LOVE THIS LAND, YOU PAY FOR IT…
We know that a lot of Cypriots had paid dearly for falling in love in Cyprus… We know that if you love this land, you pay for it…
And we want the future generations, our children and grandchildren would not have to pay dearly the price that the previous generations had to pay, that they live freely and love freely… That graffiti such as we saw in the streets of Nicosia would multiply and we would smile, our heart warming… And everyone would embrace the loves of this land, its history and its culture…
Costas, we too love you…"
(BESIM BAYSAL – August 2019)

31.8.2019

Photos:
*** Old Photo of Ayios Loukas neighbourhood…
*** Grafitti in Turkish on a wall in the southern part of Nicosia saying `I love you my dear, Costas`
*** The flower "tulli" given to us by Efendi Dede still survives in our house…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 29th of September 2019, Sunday. Same article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on my pages entitled "Cyprus: The Untold Stories" on the 30th of August 2019 and the link is:

http://www.yeniduzen.com/aylukada-efendi-dedenin-huzunlu-oykusu-14392yy.htm