Τα οστά Ελλήνων «αγνοουμένων» επιστρέφουν στους αγαπημένους τους…

Τα οστά Ελλήνων «αγνοουμένων» επιστρέφουν στους αγαπημένους τους…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Η διαδικασία της επιστροφής 10 Ελλήνων «αγνοουμένων» στους συγγενείς τους, των οποίων τα οστά είχαν βρεθεί με τη βοήθεια ενός αναγνώστη μου, ξεκίνησε μετά την ταυτοποίηση με τη μέθοδο DNA από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων. Υπάρχουν δύο ή τρία άτομα που δεν έχουν ταυτοποιηθεί, των οποίων τα οστά τους βρέθηκαν στην ίδια τοποθεσία – αυτά όμως δεν κατάφεραν να ταυτοποιηθούν με τις εξετάσεις DNA. Κάποιοι Έλληνες συγγενείς είχαν έρθει στην Κύπρο τη δεκαετία του '90 και είχαν πάρει κάποια οστά νομίζοντας ότι ήταν τα οστά των αγαπημένων τους – μετά από χρόνια διαφάνηκε ότι αυτά τα οστά δεν ανήκαν στους αγαπημένους τους αλλά σε άλλους «αγνοούμενους» έτσι έπρεπε να τα επιστρέψουν… Όμως μάθαμε ότι κάποιες οικογένειες Ελλήνων δεν ήταν πρόθυμες να το πράξουν… Άραγε αυτά τα οστά που δεν έχουν ταυτοποιηθεί να ανήκουν σε αυτούς; Ίσως ναι, ίσως όχι, αν αυτά που ακούσαμε αληθεύουν – ότι κάποιοι δεν θέλουν να επιστρέψουν κάποια από τα οστά που πήραν από την Κύπρο…
Ελπίζω ότι τα άλλα οστά – σε όποιο και αν ανήκουν – να ταυτοποιηθούν στο μέλλον έτσι ώστε να επιστραφούν στις οικογένειες τους…
Η όλη διαδικασία της υπόδειξης και εκσκαφής και ταυτοποίησης των οστών αυτών διάρκεσε ακριβώς δέκα χρόνια… Διότι ήταν το 2007 – δηλαδή πριν από δέκα χρόνια – που ο αναγνώστης μου μου είχε δώσει κάποια οστά που είχε πάρει όταν ήταν παιδί από την τοποθεσία αυτού του τάφου… Είχαμε δώσει τα οστά αυτά στο Τουρκοκυπριακό Γραφείο της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων… Είχα ζητήσει από τον αναγνώστη μου να μου δείξει από που είχε πάρει αυτά τα οστά και είχε δείξει σε μένα και τους λειτουργούς της ΔΕΑ πολλές φορές αυτόν τον τόπο ταφής. Επίσης μοιράστηκε μαζί μου φωτογραφίες που είχε βγάλει στο σημείο εκείνο όταν το είχε βρει αμέσως μετά το 1974, τις οποίες είχα δημοσιεύσει…
Επισκεφτήκαμε το μέρος αυτό πολλές φορές όλα αυτά τα χρόνια μαζί με τους λειτουργούς της ΔΕΑ και κάθε φορά που επισκεπτόμασταν, έβρισκαν περισσότερα ανθρώπινα οστά… Μια φορά είχαμε πάει μαζί με τον Ξενοφώντα Καλλή, τον Okan Oktay και τον μακαρίτη Ughur Umar από τη ΔΕΑ και είχαν βρει ένα κομμάτι από το κρανίο και άλλα μικρά οστά… Ο Ughur Umar έχει πεθάνει πριν από μερικούς μήνες, έτσι ας αναπαυθεί εν ειρήνη τώρα…
Διαπιστώσαμε ότι οι 10 «αγνοούμενοι» που ταυτοποιήθηκαν με τη μέθοδο DNA υπηρετούσαν στην ΕΛΔΥΚ… Σύμφωνα με τα Ελληνοκυπριακά μέσα ενημέρωσης, στις 23 Μαΐου 2017 θα διεξαχθεί τελετή για αυτούς στη Λευκωσία. Έχουμε βρει φωτογραφία των οκτώ από αυτούς τους δέκα Έλληνες «αγνοούμενους», αλλά δεν βρήκαμε φωτογραφία για δύο από αυτούς… Δημοσίευσα τις φωτογραφίες αυτές στην εφημερίδα μας YENIDUZEN, έτσι ώστε να μπορέσουν να δουν οι αναγνώστες μας ποιοι ήταν… Τηλεφώνησα επίσης στον αναγνώστη μου που μας είχε βοηθήσει να βρούμε τα οστά τους και τον ευχαρίστησα από τα βάθη της καρδιάς μου… Τρεις ακόμα «αγνοούμενοι» Έλληνες έχουν επίσης ταυτοποιηθεί – είχαν βρεθεί τυχαία όταν γίνονταν εκσκαφές για τις σωλήνες του νερού σε μια στρατιωτική περιοχή και τα οστά αυτών επίσης θα επιστραφούν στις οικογένειες τους στην Κρήτη, την Κέρκυρα και τη Θεσσαλονίκη…
Μοιραζόμαστε τον πόνο των Ελλήνων συγγενών…
Τα ονόματα των 10 Ελλήνων «αγνοουμένων» των οποίων τα οστά βοηθήσαμε να βρεθούν και που έχουν ταυτοποιηθεί είναι:
*** Ιωάννης Χαρίλαος Κωσταντακόπουλος
*** Γεώργιος Δημοσθένης Χαμουριωτάκης
*** Χαράλαμπος Πέτρος Καραγκούνης
*** Αθανάσιος Βασίλειος Καραγιώργος
*** Κωνσταντίνος Δημήτριος Μπορδύμας
*** Βασίλειος Αντώνιος Τριαντή
*** Αργύριος Γεώργιος Σινί
*** Ιωάννης Χαρίλαος Παπαδόπουλος
*** Δημήτριος Επαμεινώνδας Βελόνας
*** Γεώργιος Δημήτριος Ζεβρομανώλης

ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΕΙΧΑΜΕ ΓΡΑΨΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΥΤΗ
Στις 18 Δεκεμβρίου 2016 στην εφημερίδα ΠΟΛΙΤΗ με τίτλο «Περισσότερα καλά νέα: Ο αναγνώστης μας βοήθησε να βρεθούν οι 10 «αγνοούμενοι» από την Ελλάδα από την ΕΛΔΥΚ…» είχαμε γράψει, περιληπτικά το ακόλουθο άρθρο:
«… Ο αναγνώστης μας είχε βρει αυτό το μαζικό τόπο ταφής στην περιοχή Geunyeli-Kermia, μας είχε δείξει το μέρος αυτό στις 12 Αυγούστου 2007 και μας έδωσε κάποια οστά που είχε πάρει ως «ενθύμιο» από εκεί ως παιδί – ακριβώς πριν από εννέα χρόνια. Στις 13 Αυγούστου 2007 είχαμε δώσει αυτά τα ανθρώπινα οστά στους λειτουργούς του Γραφείου του Τουρκοκύπριου Μέλους της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων και οι λειτουργοί είχαν επιβεβαιώσει ότι αυτά ανήκαν σε τρείς διαφορετικούς ανθρώπους. Στις 13 και 14 Αυγούστου 2007, είχαμε δημοσιεύσει στην εφημερίδα YENIDUZEN τόσο τις φωτογραφίες των οστών αυτών, το γεγονός ότι τα παραδώσαμε στη ΔΕΑ και ένα χάρτη Google με την τοποθεσία του μαζικού τάφου.
Είχαμε δείξει αυτό το μαζικό τάφο στους λειτουργούς της ΔΕΑ το 2007. Πέρασαν τρία χρόνια και το 2010 δείξαμε δύο ή τρεις φορές ξανά τον τόπο ταφής. Στις 26 Μαΐου 2010 και τις επόμενες βδομάδες πήγαμε μαζί με τον αναγνώστη μου για να δείξουμε στους λειτουργούς της ΔΕΑ αυτό τον τόπο ταφής. Κάθε φορά που πηγαίναμε εκεί με τους λειτουργούς της ΔΕΑ, έβρισκαν καινούργια ανθρώπινα οστά… Ανάμεσα στα οστά αυτά ήταν κομμάτια από ανθρώπινο κρανίο…
Πέρασαν ακόμα δύο χρόνια και οι λειτουργοί της ΔΕΑ μας ζήτησαν να ξαναδείξουμε αυτό τον τόπο ταφής… Πήγαμε ξανά μαζί με τον αναγνώστη μου στις 28 Αυγούστου 2012 για να δείξουμε τον τόπο στους λειτουργούς της ΔΕΑ. Και αυτή τη φορά βρέθηκαν περισσότερα ανθρώπινα οστά.
Τελικά, μετά από πέντε ολόκληρα χρόνια από την πρώτη φορά που είχαμε δείξει αυτό το μέρος στους λειτουργούς της ΔΕΑ, ξεκίνησαν εντατικές εκσκαφές το Σεπτέμβριο του 2012. Οι εκσκαφές συνέχισαν μέχρι το 2013 και στην περιοχή που μας έδειξε πολλές φορές ο αναγνώστης μας βρέθηκαν τα οστά 12 «αγνοουμένων»…
Τώρα μαθαίνουμε από τα ελληνοκυπριακά ΜΜΕ ότι τα οστά 10 από εκείνους τους «αγνοούμενους» ταυτοποιήθηκαν και ότι έχει ξεκινήσει το ταξίδι τους πίσω στις οικογένειες τους… Μαθαίνουμε ότι τα οστά ανήκουν σε 10 αγνοούμενους από την ΕΛΔΥΚ…
Ο Τουρκοκύπριος αναγνώστης μας διασφάλισε ότι τα οστά των «αγνοουμένων» από την Ελλάδα έχουν βρεθεί. Είμαι πολύ ευγνώμων για την ανθρωπιά του και για την επιμονή του… Αυτά που είδε ως παιδί δεν έμειναν εκεί – αυτά που πήρε ως ενθύμιο, τα επέστρεψε, μας έδειξε το μέρος και τώρα έχουν μετατραπεί σε ανθρώπους για να επιστραφούν στους αγαπημένους τους. Μαθαίνουμε ότι ο Νέστωρας Νέστωρος, το Ελληνοκύπριο Μέλος της ΔΕΑ έχει πάει στην Ελλάδα για να ενημερώσει τις οικογένειες των έξι και θα ξαναπάει τον Ιανουάριο για να ενημερώσει τις άλλες τέσσερεις οικογένειες…
Δεν υπάρχουν κατάλληλες λέξεις για να ευχαριστήσουμε αυτόν τον αναγνώστη μου… Τον ευχαριστώ με όλη μου την καρδιά για την επιμονή του και τη βοήθεια του που είχε ως αποτέλεσμα την ανεύρεση 12 «αγνοουμένων» - ανάμεσα τους 10 από την ΕΛΔΥΚ.
Ευχαριστώ τη ΔΕΑ για τις εκταφές στην περιοχή που τους είχαμε δείξει το 2007, το 2010 και το 2012 πολλαπλές φορές και τη διενέργεια των εξετάσεων DNA για ταυτοποίηση…
Μοιράζομαι τον πόνο των συγγενών από την Ελλάδα – είθε οι αγαπημένοι τους να αναπαυθούν εν ειρήνη τώρα…
Τον Αύγουστο του 2007 είχα γράψει στον ΠΟΛΙΤΗ τα ακόλουθα:
«Ο μαζικός τάφος που ανακάλυψε ένα παιδί…»
Δεν ήταν παρά μόνο ένα παιδί όταν ανακάλυψε ένα μαζικό τάφο…
Ήταν 15-16 χρονών… Ο θείος του είχε κοπάδι και κάποτε πήγαινε μαζί του στα χωράφια. Ενόσω ο θείος του βοσκούσε τα πρόβατα του, περπατούσε τριγύρω και έψαχνε και έβρισκε πράγματα…
Ακριβώς πριν 17 χρόνια, είχε ανακαλύψει ένα μαζικό τάφο σε ένα μέρος που είχανε πάει μαζί με το θείο του…
Τα οστά ήταν σκορπισμένα… Ήταν στην όχθη του ποταμού μεταξύ του Geunyeli-Kermia (Άγιος Δομέτιος) και του Γερόλακκου. Λίγο πιο κάτω υπήρχαν οχυρωματικά έργα… Πριν καιρό, εδώ ήταν το στρατόπεδο του Ελληνικού στρατού, όπου παλιά έγιναν σοβαρές μάχες. Είχε πάρει δύο μεγάλα μηριαία οστά σαν ανάμνηση από τον τόπο και τα φύλαξε για 17 χρόνια…
Όταν χρόνια μετά διάβασε την σειρά άρθρων μου «Κύπρος: Οι ανείπωτες ιστορίες», το παιδί της τότε εποχής, ο νεαρός άντρας σήμερα, με σταμάτησε στο δρόμο και μου μίλησε για τα οστά που είχε πάρει…
«Τα είχα πάρει σαν ενθύμιο» μου είπε… «Αλλά εφόσον τώρα γίνονται εκσκαφές και ταυτοποιήσεις οστών μέσω του DNA, θέλω να επιστρέψω αυτά τα οστά...»
«Αυτό θα ήταν πολύ καλό» του είχα πει…
«Αυτά τα οστά ήταν κάποτε άνθρωποι… Πρέπει να είχαν οικογένειες… Ίσως μια μάνα ή μια σύζυγος και τα αγαπημένα τους άτομα τους γυρεύουν, περιμένοντας τους ακόμα… Τουλάχιστον, με αυτό τον τρόπο θα μάθουν τι τους απέγινε…»
Συναντηθήκαμε το περασμένο Σαββατοκύριακο. Πήγαμε μαζί στον τόπο του μαζικού τάφου που είχε βρει.
«Υπήρχαν πολλά οστά εδώ, ήταν στην επιφάνεια…» μου λέει…
Πιθανότατα, λόγω των βροχών, η όχθη του ποταμού διαβρώθηκε και τα οστά ξεσκεπάστηκαν… Ίσως αν αρχίσουν να σκάβουν την όχθη, θα βρεθούν περισσότερα οστά.
Είναι ένα άδειο χωράφι μεταξύ του Geunyeli (Κιόνελι) και του Kermia (οδόφραγμα Αγίου Δομετίου). Βγάζω φωτογραφίες της ξερής όχθης του ποταμού όπου είχε βρει τα οστά. Λίγο πιο κάτω ένας βοσκός βόσκει το κοπάδι του…
… Το παιδί που ανακάλυψε αυτό το μαζικό τάφο, αργότερα μου δείχνει φωτογραφίες που τραβήχτηκαν στην όχθη του ποταμού και στα οχυρωματικά έργα… Και μου δίνει πίσω τα οστά για να τα πάρω στη Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων… Δύο μεγάλα μηριαία οστά και μερικά άλλα πιο μικρά οστά… Αυτά τα οστά μπορεί να ανήκουν σε δύο διαφορετικά άτομα. Ένα από τα οστά είχε μέσα του μια σφαίρα…
Οστά από ένα μαζικό τάφο που ανακάλυψε ένα παιδί… Οστά που τυλίγουμε σε εφημερίδες και τα βάζουμε σε σακούλες νάιλον… Οστά που θα δώσω στην Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων για αναλύσεις DNA για να αρχίσει η διαδικασία επιστροφής στις οικογένειες τους…
Ο πόλεμος τους πήρε μακριά, όπως πήρε και εκατοντάδες άλλους… Το τι απομένει είναι το σημείο του μαζικού τάφου, μερικές φωτογραφίες και ο πόνος που περνούν ακόμα οι οικογένειες…
Το παιδί που ανακάλυψε τον μαζικό τάφο έκανε μια απίστευτη πράξη – προσπαθεί να βοηθήσει δύο ανθρώπους που είχαν σκοτωθεί στο σημείο αυτό, να πάνε πίσω στις οικογένειες τους ακόμα και σε αυτή την κατάσταση, για να απαλύνουν τον πόνο τους…
Το παιδί της τότε εποχής που ανακάλυψε τον μαζικό τάφο, ο νεαρός άντρας του σήμερα, διαχέει το «μυστικό» και το μοιράζεται με όλους μας…
(Αύγουστος 2007)»

Photo: Φωτογραφίες των 8 "αγνοουμένων" Ελλήνων που ταυτοποιήθηκαν και που δημοσιεύσαμε στην εφημερίδα YENIDUZEN…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 21st of May 2017, Sunday.

(**) Link to the article in Turkish published in the YENİDÜZEN newspaper on the 9th of May 2017:

http://www.yeniduzen.com/yunan-kayiplarin-gomu-yerini-gosteren-okurumuza-sonsuz-tesekkurler-10647yy.htm

The death of a Singer salesman…

The death of a Singer salesman…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Plutis Georgiades was from Kythrea but was living in Neapolis, Nicosia with his wife Elli and his two small daughters…
He was a nice person, someone whom you could say "He only had friends…"
He was kind and easily made friends…
Most of his friends were Turkish Cypriots…
Why?
Because he was in charge of the Nicosia Shop of the Singer Sewing Machines…
This was the time when very few readymade clothing was available so everyone was sewing their clothes or going to seamstresses or tailors to get clothes sewn for them…
This was the time when in villages young girls would be sent to learn to sew at special schools of sewing and tailoring…
I have seen many photographs and I have spoken to many old women who had gone to such schools…
In the village, one famous seamstress would have 10-15 very young girls and she would teach them her profession… After some years they would graduate and would be fit to start the small business of sewing clothes on their own…
Naturally there was a great demand for Singer sewing machines and Plutis Georgiades, as head of the Nicosia area would go with his team everywhere in Nicosia area to sell Singer sewing machines, to collect the money, to give service to his customers…
He had a lot of Turkish Cypriot customers and he would cross almost every day to the Turkish Cypriot areas for this or that reason in connection with the business…
At the end of 1963 in December, he would go to check on a customer to whom he had been selling industrial type of sewing machines since this Turkish Cypriot had a factory of textiles…
Maybe Plutis Georgiades could not find him in his factory or could not go there? On those dates the conflict among the two communities had already begun so if I am correct, the factory is in a place he could not travel to on those days… Instead, he would go to the house of his customer, not far from where I live in Chaghlayan, Nicosia, within the walled city…
At the door of the house, he would ask for his customer from some Turkish Cypriot soldiers there – what he did not know was that the twin houses he had gone to on the walls, close to the Zafer Cinema, just across a children's creche had been occupied by a "team" of the Turkish Cypriot paramilitary organisation TMT…
He would be taken inside one of those houses and would be killed there…
His body would be thrown down on the back stairs of the Chaghlayan Children's Garden and he would remain there, lifeless, for a couple of days…
During those days, a young Turkish Cypriot from this team would go and check the body and would find his watch on his arm… He would take the watch of Plutis from his arm and put it on his own arm…
Some years later, this young man would die in his sleep, choking on his own vomit: He would still be wearing the watch he took from the dead body of Plutis Georgiades who had left behind a tearful wife and two small kids to face the tragedy and the grave difficulties of life… Now this young man also would leave a tearful wife and young children to face the same fate: a twist of nature of settling things? People who knew the story would wonder…
After some days from the horrible killing of Plutis Georgiades, the Red Cross or British soldiers would come to take his body and take him to the Nicosia General Hospital… The Greek Cypriot police would call Christodoulos Evgeniou who had been the boss of Plutis to go and identify the body in the morgue…
He would go there to identify among other dead bodies, the body of Plutis… They had shot him from his face so he would be unrecognizable but still Mr. Evgeniou would recognize him… They had also used skewers on his body to kill him and Mr. Evgeniou would see the holes on his body, feeling horrified!
Mr. Evgeniou would be shocked! Everyone – both Turkish Cypriots and Greek Cypriots who had known Plutis – would be shocked and surprised! Why kill Plutis when he had such good relations with Turkish Cypriots and so many good friends?
For many years, I would get bits and pieces from this story and it would stay with me for a very long time… Until one day, my dear friend Christina Pavlou Solomi Patsia would tell me that there is one friend of hers who has details of a Greek Cypriot killed in 1963… We would go to visit him together and I would be shocked to find out more details from him – he had been a kind of a witness to this murder – he had seen the blood after they had killed him and he had seen the body lying on the back stairs of the children's garden… He had known the team who had killed Plutis… I would sit there with goosebumps on my arms, listening to this man… And being thankful for sharing what he knew with us…
Another friend, Mehmet Birinci, would help to find one of his good friends – a famous Turkish Cypriot business person – his father – Tekin Birinci.
Tekin Birinci had been an agent for the Singer Sewing Machines and also a good friend of Plutis Georgiades… In fact, it had been the idea of Plutis Georgiades for Tekin to start a business of selling sewing machines… One day, Plutis had gone to the driving school of Tekin Birinci and had seen that his shop on the Kyrenia Road in the centre of the walled city of Nicosia could become a very good "showroom" and he would tell Tekin Birinci, "Why don't I bring a Singer sewing machine and put it here? I could also make you an agent of the Singer Sewing Machines…"
Tekin would accept and would quickly become one of the most famous Turkish Cypriot businessmen in our community…
Tekin had come in the 50s to Nicosia from Agios Nikolaos, Paphos as a ten-year-old boy with his mother so he could attend school… They would rent a house in Nicosia and he would go to school with his elder sister and brother… A year later his mother would go back to Paphos and he would move to a dormitory for students to stay and continue studies. During the three years of secondary school after elementary school, he would learn Greek in class, twice a week and this would help him with his relations in his future life of business. At 15 he would go back to Paphos to learn how to become a car mechanic and work for a year and a half and then come back to Nicosia to convince a British soldier he knew to make him a "special" or "auxiliary" police… The English soldier would refuse since his age was young but later on the soldier himself would "correct" his birth date to enable Tekin to become a "special" police… As a young boy, he would start working in the garage of the police, checking cars… Another older friend of his would convince Tekin to quit the police job and come and work together in his school of driving… Tekin would do that and that's when he would meet Plutis… The wife of Mr. Evgeniou, Avgi, had a licence but didn't drive… Plutis would come to his shop to ask him to teach driving to Mrs. Avgi… That's how their friendship would begin… Tekin would teach Mrs. Avgi how to drive and also put a Singer sewing machine in his driving school that Plutis had brought him… He would start selling sewing machines and a bit later expanding his shop and add refrigerators, washing machines and television sets… Later on he would start importing cars… When knitting machines of Singer would become the thing of the day, Tekin would have a team of women teaching Turkish Cypriot women how to use these machines to knit sweaters… Tekin would open branches wherever Turkish Cypriots had been living and he would be responsible for the sales of Singer sewing machines and knitting machines for the Turkish Cypriot community… He would have branches or other shop owners to whom he would distribute these in Limassol, Famagusta, Vatyli and his business would boom! He would open a shop of Singer and make his brother Ergin Birinci a partner – this shop still exists today, run by the wife of Ergin in Nicosia… Throughout his life, Tekin Birinci would continue his good relations with the Singer family…
When I would call him about Plutis Georgiades, immediately he would call Christodoulos Evgeniou to make an appointment for us and he would take me there… We would go together to Makarios Avenue where the central office of Singer still exists and meet Mr. Evgeniou… It had been Tekin Birinci who had taught driving to his wife Avgi and throughout the years their friendship has continued… He too had a lot of Turkish Cypriot friends whose names he would mention to me… He would tell me of the day he had to go and identify Plutis Georgiades in the morgue…
I would try to contact Chriso, one of the daughters of Plutis Georgiades who lives in Nicosia and we would speak on the phone couple of times… We would not be able to meet since the day of the appointment, one of my close relatives would fall and break her hip and I would have to go to the hospital… Some months later when I would try to follow up, I would not get a response… My friend Christina would find his other daughter who lives in Limassol, Toulla, and she would give us a photo of her father for which I am grateful… I can understand how much tragedy they have gone through and I can also understand if they can't trust easily a Turkish Cypriot journalist, asking questions about their father… So I would stop trying and instead would interview Mr. Evgeniou and Tekin Birinci about the death of a Singer salesman, Mr. Plutis Georgiades…
He is buried in Strovolos I find out and I share the pain of the family… May he rest in peace and may we never see such days when innocent people are killed just because they are from another community…
I thank all my readers who have helped me to compile the story of Mr. Plutis Georgiades…

8.4.2017

Photo: Plutis Georgiades...

(*) Article published in POLITIS newspaper on the 14th of May 2017, Sunday.

(**) This article in more extensive format has been published in Turkish in YENİDÜZEN on my pages called "Cyprus: The Untold Stories..." over a period of four days in four parts between 6-10 April 2017 – The links are here:

http://www.yeniduzen.com/bir-singer-saticisinin-olumu1-10484yy.htm

http://www.yeniduzen.com/galatya-golundeki-kazilarda-bes-kayiptan-geride-kalanlara-ulasildi-10488yy.htm

http://www.yeniduzen.com/bir-singer-saticisinin-olumu-3-10495yy.htm

http://www.yeniduzen.com/bir-singer-saticisinin-olumu-4-10504yy.htm


NOTE TO MY READERS: Last Sunday Mr. Kypros Dimosthenus called me about my article on the Athalassa Psychiatric Hospital and said that there were NO anti-aircraft guns on top of the hospital. I visited him and his wife Lili in their house and we had an interview... We will publish what they told me in detail in the coming weeks. I thank him for clarifying, correcting and helping us to find the truth...

Ο θάνατος ενός πωλητή ραπτομηχανών Singer…

Ο θάνατος ενός πωλητή ραπτομηχανών Singer…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ο Πλουτής Γεωργιάδης ήταν από την Κυθρέα αλλά ζούσε στη Νεάπολη, στη Λευκωσία, με τη γυναίκα του Έλλη και τις δύο μικρές τους κόρες…
Ήταν ένας καλός άνθρωπος, κάποιος για τον οποίο θα μπορούσε να πει κάποιος ότι «Είχε μόνο φίλους…»
Ήταν ευγενικός και έκανε εύκολα φίλους…
Οι περισσότεροι από τους φίλους του ήταν Τουρκοκύπριοι…
Γιατί;
Διότι ήταν ο υπεύθυνος του καταστήματος Ραπτομηχανών Singer στη Λευκωσία…
Αυτός ήταν ο καιρός που ελάχιστα έτοιμα ρούχα ήταν διαθέσιμα, έτσι όλοι έραβαν τα ρούχα τους ή πήγαιναν σε ράφταινες ή ράφτες για να τους ράψουν τα ρούχα τους…
Αυτός ήταν ο καιρός που τα νεαρά κορίτσια από τα χωριά στέλνονταν σε ειδικές σχολές ραπτικής για να μάθουν να ράβουν…
Είχα δει πολλές φωτογραφίες και έχω μιλήσει με πολλές ηλικιωμένες γυναίκες που είχαν φοιτήσει σε τέτοιες σχολές…
Στο χωριό, μια διάσημη ράφταινα είχε 10-15 νεαρά κορίτσια και τους δίδασκε το επάγγελμα της… Μετά από μερικά χρόνια αποφοιτούσαν και μπορούσαν να ξεκινήσουν τη μικρή επιχείρηση και να ράβουν ρούχα μόνες τους…
Φυσικά υπήρχε μεγάλη ζήτηση για ραπτομηχανές Singer και ο Πλουτής Γεωργιάδης, ως υπεύθυνος της περιοχής Λευκωσίας πήγαινε μαζί με την ομάδα του παντού στην περιοχή Λευκωσίας για να πουλήσει ραπτομηχανές Singer, να μαζέψει τα λεφτά και να εξυπηρετήσει τους πελάτες του…
Είχε πολλούς Τουρκοκύπριους πελάτες και περνούσε σχεδόν κάθε μέρα στις Τουρκοκυπριακές περιοχές για τον ένα ή τον άλλο λόγο, σε σχέση με την επιχείρηση…
Στο τέλος του 1963, το Δεκέμβρη, πήγε για να ελέγξει ένα πελάτη στον οποίο πουλούσε επαγγελματικές ραπτομηχανές, αφού αυτός ο Τουρκοκύπριος είχε εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας…
Άραγε ο Πλουτής Γεωργιάδης δεν κατάφερε να τον βρει στο εργοστάσιο του ή δεν κατάφερε να πάει εκεί; Εκείνες τις μέρες η σύγκρουση ανάμεσα στις δύο κοινότητες είχε ήδη ξεκινήσει και αν δεν έχω λάθος, το εργοστάσιο βρίσκεται σε ένα μέρος στο οποίο δεν μπορούσε να πάει εκείνες τις μέρες… Αντ' αυτού, πήγε στο σπίτι του πελάτη του, κοντά στην περιοχή που ζω στο Chaghlayan στη Λευκωσία, εντός των τειχών…
Στην πόρτα του σπιτιού ρώτησε εκεί κάποιους Τουρκοκύπριους στρατιώτες για τον πελάτη του – αυτό που δεν ήξερε ήταν ότι τα δίδυμα σπίτια στα οποία πήγε πάνω στα τείχη, κοντά στον κινηματογράφο Zafer, ακριβώς απέναντι από ένα παιδικό σταθμό, είχαν καταληφθεί από μια «ομάδα» της Τουρκοκυπριακής παραστρατιωτικής οργάνωσης ΤΜΤ…
Τον πήραν μέσα σε ένα από εκείνα τα σπίτια και τον σκότωσαν εκεί…
Το σώμα του ρίχθηκε στις πίσω σκάλες του παιδικού κήπου στο Chaghlayan και έμεινε εκεί, άψυχο, για μια-δυο μέρες…
Εκείνες τις μέρες, ένας νεαρός Τουρκοκύπριος από την ομάδα αυτή πήγε και έλεγξε το σώμα και βρήκε το ρολόι στο χέρι του… Πήρε το ρολόι από το χέρι του Πλουτή και το έβαλε στο δικό του…
Μετά από μερικά χρόνια, ο νεαρός αυτός πέθανε στον ύπνο του, πνίγηκε με τον εμετό του: Φορούσε ακόμα το ρολόι που είχε πάρει από το νεκρό σώμα του Πλουτή Γεωργιάδη, που είχε αφήσει πίσω του μια δακρυσμένη γυναίκα και δύο μικρά παιδιά να αντιμετωπίσουν την τραγωδία και τις σοβαρές δυσκολίες της ζωής… Τώρα αυτός ο νεαρός επίσης άφησε μια δακρυσμένη γυναίκα και νεαρά παιδιά να αντιμετωπίσουν την ίδια τύχη: ένα γύρισμα της φύσης που διευθετεί τα πράγματα; Όσοι γνωρίζουν την ιστορία αναρωτιούνται…
Μερικές μέρες μετά τη φρικτή δολοφονία του Πλουτή Γεωργιάδη, ο Ερυθρός Σταυρός ή Βρετανοί στρατιώτες ήρθαν και πήραν το σώμα του και το πήραν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας… Η ελληνοκυπριακή αστυνομία τηλεφώνησε στον Χριστόδουλο Ευγενίου που ήταν ο διευθυντής του Πλουτή για να πάει και να αναγνωρίσει το σώμα στο νεκροτομείο…
Πήγε εκεί για να αναγνωρίσει το σώμα του Πλουτή ανάμεσα σε άλλα νεκρά σώματα… Τον είχαν πυροβολήσει στο πρόσωπο έτσι ήταν αγνώριστος αλλά ο κύριος Ευγενίου τον αναγνώρισε… Είχαν χρησιμοποιήσει σουβλιά στο σώμα του για να τον σκοτώσουν και ο κύριος Ευγενίου είδε τις τρύπες στο σώμα του και τρομοκρατήθηκε!
Ο κύριος Ευγενίου συγκλονίστηκε! Όλοι – και Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι που γνώριζαν τον Πλουτή – συγκλονίστηκαν και ήταν έκπληκτοι! Γιατί να σκοτώσουν τον Πλουτή αφού είχε τόσο καλές σχέσεις με τους Τουρκοκύπριους και είχε τόσους πολλούς καλούς φίλους;
Για πολλά χρόνια μάζευα κομμάτια αυτής της ιστορίας και έμεινε μαζί μου για πολύ καιρό… Μέχρι που μια μέρα, η αγαπητή μου φίλη Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά μου είπε ότι έχει ένα καλό φίλο που έχει λεπτομέρειες για ένα Ελληνοκύπριο που σκοτώθηκε το 1963… Πήγαμε μαζί να τον επισκεφτούμε και συγκλονίστηκα όταν έμαθα περισσότερες λεπτομέρειες από αυτόν – ήταν περίπου μάρτυρας σε αυτή τη δολοφονία – είχε δει το αίμα μετά που τον είχαν σκοτώσει και είχε δει το σώμα που κειτόταν στα σκαλιά του παιδικού κήπου… Γνώριζε την ομάδα που είχε σκοτώσει τον Πλουτή… Κάθισα εκεί ανατριχιάζοντας και άκουγα αυτόν τον άντρα… Και ήμουν ευγνώμων που μοιράστηκε μαζί μας αυτά που ήξερε…
Ένας άλλος φίλος, ο Mehmet Birinci, με βοήθησε να βρω ένα από τους καλούς του φίλους – ήταν ο διάσημος Τουρκοκύπριος επιχειρηματίας, ο πατέρας του Tekin Birinci.
O Tekin Birinci ήταν αντιπρόσωπος των ραπτομηχανών Singer και επίσης καλός φίλος του Πλουτή Γεωργιάδη… Κατ' ακρίβεια ήταν ιδέα του Πλουτή Γεωργιάδη όπως ο Tekin ξεκινήσει μια επιχείρηση και να πουλάει ραπτομηχανές… Μια μέρα ο Πλουτής είχε πάει στη σχολή οδηγών του Tekin Birinci και είδε ότι το κατάστημα του στην οδό Κερύνειας στο κέντρο της εντός των τειχών πόλης της Λευκωσίας θα μπορούσε να γίνει ένας πολύ καλός «εκθεσιακός χώρος» και είπε στον Tekin Birinci, «Γιατί δεν φέρνω μια ραπτομηχανή Singer και να την βάλω εδώ; Μπορώ επίσης να σε κάνω αντιπρόσωπο των ραπτομηχανών Singer…»
Ο Tekin αποδέχθηκε και σύντομα έγινε ένας από τους πιο γνωστούς Τουρκοκύπριους επιχειρηματίες στην κοινότητα μας…
Ο Tekin είχε έρθει μαζί με τη μητέρα του στη Λευκωσία τη δεκαετία του '50 από τον Άγιο Νικόλαο Πάφου, όταν ήταν δεκάχρονο αγόρι, για να φοιτήσει στο σχολείο… Ενοικίασαν ένα σπίτι στη Λευκωσία και φοιτούσε στο σχολείο μαζί με τη μεγαλύτερη του αδελφή και τον αδελφό του… Ένα χρόνο αργότερα η μητέρα του επέστρεψε στην Πάφο και μετακόμισε σε κοιτώνα για μαθητές και παρέμεινε για να συνεχίζει τις σπουδές του. Στη διάρκεια των τριών χρόνων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μετά το δημοτικό, έμαθε ελληνικά στην τάξη, με μαθήματα δύο φορές τη βδομάδα, και αυτό τον βοήθησε με τις σχέσεις του στην μελλοντική του επιχειρηματική ζωή. Στα 15 επέστρεψε στην Πάφο για να εκπαιδευτεί στη μηχανική αυτοκινήτων και εργάστηκε για ενάμιση χρόνο και μετά επέστρεψε στη Λευκωσία για να πείσει ένα Βρετανό στρατιώτη που γνώρισε για τον κάνει «ειδικό» ή «βοηθητικό» αστυνομικό… Ο Άγγλος στρατιώτης αρνήθηκε αφού ήταν πολύ νεαρός αλλά αργότερα ο ίδιος ο στρατιώτης «διόρθωσε» την ημερομηνία γέννησης του για να μπορέσει ο Tekin να γίνει «ειδικός» αστυνομικός… Ως νεαρό αγόρι, ξεκίνησε να εργάζεται στο γκαράζ της αστυνομίας και έλεγχε τα αυτοκίνητα… Ένας μεγαλύτερος φίλος του, τον έπεισε να παραιτηθεί από την αστυνομία και να πάει να εργαστούν μαζί στην σχολή οδηγών που είχε… Ο Tekin το έκανε και τότε είναι που γνώρισε τον Πλουτή… Η γυναίκα του κυρίου Ευγενίου, η Αυγή, είχε άδεια οδηγήσεως αλλά δεν οδηγούσε… Ο Πλουτής ήρθε στο κατάστημα του και του ζήτησε να διδάξει οδήγηση στην κυρία Αυγή… Έτσι ξεκίνησε η φιλία τους… Ο Tekin έμαθε την κυρία Αυγή να οδηγεί, αλλά έβαλε και μια ραπτομηχανή Singer στη σχολή οδηγών που του είχε φέρει ο Πλουτής… Ξεκίνησε να πουλάει ραπτομηχανές και λίγο μετά μεγάλωσε το κατάστημα του και πρόσθεσε ψυγεία, πλυντήρια και τηλεοράσεις… Αργότερα άρχισε να εισάγει αυτοκίνητα… Όταν οι μηχανές πλεξίματος της Singer ήρθαν στη μόδα, ο Tekin είχε μια ομάδα γυναικών που δίδασκε Τουρκοκύπριες γυναίκες πως να χρησιμοποιούν τις μηχανές αυτές για να πλέκουν πουλόβερ… Ο Tekin άνοιξε υποκαταστήματα εκεί που ζούσαν οι Τουρκοκύπριοι και ήταν υπεύθυνος για τις πωλήσεις των ραπτομηχανών και μηχανών πλεξίματος Singer για την Τουρκοκυπριακή κοινότητα… Είχε υποκαταστήματα ή άλλους ιδιοκτήτες καταστημάτων στους οποίους διένειμε τις μηχανές στη Λεμεσό, την Αμμόχωστο, τη Βατυλή και η επιχείρηση του άνθιζε! Άνοιξε ένα κατάστημα Singer και έκανε τον αδελφό του Ergin Birinci συνέταιρο – το κατάστημα αυτό υπάρχει ακόμα σήμερα στη Λευκωσία και διευθύνεται από τη σύζυγο του Ergin… Σε όλη του τη ζωή ο Tekin Birinci διατηρούσε τις καλές του σχέσεις με την οικογένεια Singer…
Όταν του τηλεφωνώ για τον Πλουτή Γεωργιάδη, τηλεφωνά αμέσως στον Χριστόδουλο Ευγενίου για να κάνει ραντεβού για να με πάρει εκεί… Πάμε μαζί στη Λεωφόρο Μακαρίου όπου υπάρχει ακόμα το κεντρικό γραφείο της Singer και συναντούμε τον κύριο Ευγενίου… Ήταν ο Tekin Birinci που δίδαξε οδήγηση στη γυναίκα του Αυγή στη διάρκεια των χρόνων η φιλία τους συνεχίστηκε… Και αυτός είχε πολλούς Τουρκοκύπριους φίλους των οποίων τα ονόματα μου ανέφερε… Μου είπε για τη μέρα που έπρεπε να πάει και να αναγνωρίσει τον Πλουτή Γεωργιάδη στο νεκροτομείο…
Προσπαθώ να επικοινωνήσω με τη Χρύσω, μια από τις κόρες του Πλουτή Γεωργιάδη, που ζει στη Λευκωσία και μιλούμε δύο φορές στο τηλέφωνο… Δεν καταφέραμε να συναντηθούμε αφού τη μέρα της συνάντησης μας, μια στενή συγγενής μου έπεσε και έσπασε το ισχίο της και έπρεπε να πάω στο νοσοκομείο… Μετά από μερικούς μήνες προσπαθώ να ξαναεπικοινωνήσω αλλά δεν παίρνω απάντηση… Η φίλη μου Χριστίνα βρίσκει την άλλη του κόρη, την Τούλα, που ζει στη Λεμεσό και μας δίνει μια φωτογραφία του πατέρα της και στην οποία είμαι ευγνώμων… Μπορώ να καταλάβω πόσο δράμα έχουν περάσει και μπορώ επίσης να καταλάβω αν δεν μπορούν εύκολα να εμπιστευτούν μια Τουρκοκύπρια δημοσιογράφο που ρωτά ερωτήσεις για τον πατέρα τους… Έτσι σταμάτησα να προσπαθώ, και πήρα συνέντευξη από τον κύριο Ευγενίου και τον Tekin Birinci για το θάνατο του Πλουτή Γεωργιάδη, ενός πωλητή ραπτομηχανών Singer…
Μαθαίνω ότι είναι θαμμένος στο Στρόβολο και μοιράζομαι τον πόνο της οικογένειας… Ας αναπαυθεί εν ειρήνη και ας μην δούμε ξανά τέτοιες μέρες όπου αθώοι άνθρωποι σκοτώνονται απλά επειδή ανήκουν σε μια άλλη κοινότητα…
Ευχαριστώ όλους μου τους αναγνώστες που με βοήθησαν να συγκεντρώσω τις πληροφορίες για την ιστορία του κυρίου Πλουτή Γεωργιάδη…

Photo: Plutis Georgiades…

(*) Article published in POLITIS newspaper on the 14th of May 2017, Sunday.

(**) This article in more extensive format has been published in Turkish in YENİDÜZEN on my pages called "Cyprus: The Untold Stories..." over a period of four days in four parts between 6-10 April 2017 – The links are here:

http://www.yeniduzen.com/bir-singer-saticisinin-olumu1-10484yy.htm

http://www.yeniduzen.com/galatya-golundeki-kazilarda-bes-kayiptan-geride-kalanlara-ulasildi-10488yy.htm

http://www.yeniduzen.com/bir-singer-saticisinin-olumu-3-10495yy.htm

http://www.yeniduzen.com/bir-singer-saticisinin-olumu-4-10504yy.htm


ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΜΟΥ: Την περασμένη Κυριακή μου τηλεφώνησε ο κ. Κύπρος Δημοσθένους σχετικά με το άρθρο μου για το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθαλάσσας και μου είπε ότι ΔΕΝ υπήρχαν αντιαεροπορικά όπλα στην οροφή του νοσοκομείου. Επισκέφτηκα τον ίδιο και τη σύζυγο του Λίλη στο σπίτι τους και κάναμε μια συνέντευξη... Θα δημοσιεύσουμε αυτά που μου είπαν με λεπτομέρεια στις ερχόμενες εβδομάδες. Τον ευχαριστώ για τη διευκρίνιση, τη διόρθωση και τη βοήθεια για να βρούμε την αλήθεια...

A mass grave in the yard of the Athalassa Psychiatric Hospital…

A mass grave in the yard of the Athalassa Psychiatric Hospital…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Is there a place where Turkish Cypriot and Greek Cypriot `missing persons` are buried together?
Yes there is and it is actually a very tragic example of our past…
The only place where Turkish Cypriot and Greek Cypriot "missing persons" have been buried together – as far as we know so far – is the mass grave in the yard of the Athalassa Psychiatric Hospital…
I had written about this ten years ago, back in 2007 but no one had shown any interest at all…
I had written about it again with more details back in 2010, that is seven years ago – again there was no interest.
No interest from the media, no interest from the officials on either side, no interest from the official Cyprus Missing Persons' Committee (perhaps because they consider them as "known dead" – a category that creates problems for digging for hundreds of people since they are not "registered officially" as "missing persons")…
The story was "discovered" when there was going to be some building works at the Athalassa Psychiatric Hospital recently and when officials disclosed that yes, there was a mass grave there and yes, there were 31 persons buried in that mass grave and oh, by the way, three of those 31 persons being Turkish Cypriots… So a common mass grave where Turkish Cypriots and Greek Cypriots are thought to have been buried together…
Back in 1974 when the war began, some "clever" Greek Cypriot army officials had decided to put anti-aircraft guns on top of the Athalassa Psychiatric Hospital to shoot at the Turkish war planes… Hospital? With patients being treated there? Both Turkish Cypriots and Greek Cypriots? Apparently it was not an "issue" for them while making a decision to install anti-aircraft guns to shoot on top of the hospital…
And then the Turkish war planes would come and would "silence" those guns on top of the hospital. Hospital? Yes, the hospital for those with mental disorders… Apparently this was not an "issue" – for both sides in this matter, the "issue" was the war, not the human beings in the hospital…
And what happened? When bombs started falling off, the anti-aircraft guns shooting at the planes were "silenced"… But meanwhile, the hospital was hit and there, as far as we know, 31 patients died… Three of them Turkish Cypriots. There were also those wounded…
According to the information that we gathered, those patients killed in the bombing were buried in a crater that one of the bombs created.
Some patients who had been wounded and taken to the hospital to be treated had died and they were buried in the Pallouriotissa cemetery.
But those who died in the bombing had been buried in the yard of the hospital.
And then nothing happened.
Everyone forgot about it… Or let it go…
The mass grave was in the yard of the hospital but the hospital continues to operate until now. Is it an issue? No… Patients come and go, people come and go, it functions with a mass grave there…
Only one person cared: Xenophon Kallis would write letters to the relevant ministries to point out that there was a mass grave in the yard of the hospital and that it should be known so that nothing would be built on it…
Later on, ten years ago, when we learned about this mass grave, we wanted to do something about it…
As the Bi-communal Initiative of Relatives of Missing Persons and Victims of War, "Together We Can" we wanted to build a memorial monument there or at least put a plaque so that it would not disappear and would not be forgotten or would not be destroyed somehow…
We would visit the Commissar of Human Rights and Missing Persons, Katie Clerides back in 2013 to tell her about this…
We would visit the hospital various times during the International Women's Day to give flowers to the nurses working there organised in PEO – we would do this as a joint activity as DEV-IS and PEO for the World Women's Day, visiting each other's work places – and we would talk about this mass grave during those meetings…
A reader would send me photos from the book "Meres Orgis Kypros" by Charalambos Avdelopoullos and Andreas Koutas where there had been 555 photos from the war of 1974, among them the photos from the bombing of the Athalassa Psychiatric Hospital… I would publish these photos of the hospital from the book in Yeniduzen newspaper to try to get more information from my readers… They would respond with details about their "missing" relatives…
But other than this, the issue would remain "silent", seemingly everyone having "forgotten" about the mass grave in the yard of the hospital…
Then this year, as the hospital started having more and more problems, the need would arise for renovation and perhaps having new constructions… That's when this mass grave would be "re-discovered"…
As I would re-publish the story of the mass grave in the yard of the Athalassa Psychiatric Hospital, one of the relatives of those buried in the mass grave, a Turkish Cypriot reader, would send me the photo of his "missing" relative: Chakir Ali from Mathiatis… And he would also send me a note to say the following:
"Good evening Mrs. Sevgul,
The person you see in the photo I am sending you was at the Athalassa Psychiatric Hospital in 1974 and was killed as a result of the bombardment.
He is known among Mathiatis people as "Chakir Ali". This photo is the only photo we have of him… This person is buried there with the other Cypriots whose fate he shares…"
He would also give me his telephone number so I would call this reader so he could tell me more about Chakir Ali:
"He was a close relative. I remember him at the Athalassa Psychiatric Hospital… I was a small kid then, 10-11 years old" he says. And he continues to tell me what he remembers:
"Chakir Ali was from Mathiatis, he was married but they did not have children.
He had been at the Athalassa Hospital since 1954-55. After 1967, I remember visiting him at Athalassa with my grandmother and my great grandmother. He did not know himself, as I remember. All his brothers have died but there are the children of his step brother who are alive…
I believe Chakir Ali was born in 1913 or 1914. He was the youngest of the family. He came from a well-off family…
When we used to visit him at the Athalassa Hospital, I remember seeing Greek soldiers doing their walk in the yard of the hospital. I remember them as Greek soldiers… As a child I would get bored inside the hospital so I would go out into the yard and would watch these soldiers running or walking…
If necessary, I am ready to give a DNA sample for him. If they accept, the children of his step-brother can also give DNA samples.
Once upon a time I had spoken to someone called Anita who used to work for the Cyprus Missing Persons' Committee and I had asked her where he had been buried. She had told me that he was buried in the yard of the hospital. Anita had told me that the Turkish Cypriots who had died in the bombing were buried in the hospital yard but that the Greek Cypriots were buried in a cemetery.
But I saw what you wrote, that they have been buried together…
If necessary, I want to tell you that I can give a DNA sample for my relative…"
Back in 2010, another reader had called me about the identity of another Turkish Cypriot patient who had been killed in the bombing and who had been buried in the mass grave in the yard of the hospital.
She had said:
"Among those killed in the bombing of the Turkish war planes at the Athalassa Psychiatric Hospital was one of our relatives. The woman from Chatoz that you mention in one of your articles was our relative. Her name was Ismet Nusret Salih… She too had died in the bombardment…"
And another woman from Mari would call me to tell me that one of her co-villagers had been in the hospital…
"We used to call her Shifa and one of her children lives in Yerolakko, another one in Akathou and another one in Peristerona Pygi… She might have died in that bombing – you need to find her children" she would tell me.
Perhaps I should trace their relatives now that there might be digging in the yard of the hospital in order to help them give DNA samples…
May all those killed during the bombing rest in peace…
May we never see such days again in Cyprus…

30.3.2017

Photo: Chakir Ali…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 7th of May 2017, Sunday.

(**) Link to my articles published in YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 7th and 8th of March 2017:

http://www.yeniduzen.com/yeniden-kesfedilen-bir-toplu-mezar1-10338yy.htm

http://www.yeniduzen.com/yeniden-kesfedilen-bir-toplu-mezar2-10341yy.htm

Link to my article published in YENİDÜZEN newspaper in Turkish on 21st of March 2017:

http://www.yeniduzen.com/matyatli-cakir-alinin-elimizdeki-tek-fotograf-bu-10404yy.htm

Ένας μαζικός τάφος στην αυλή του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας…

Ένας μαζικός τάφος στην αυλή του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Μήπως υπάρχει κάποιο μέρος όπου Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι «αγνοούμενοι» είναι θαμμένοι μαζί;
Ναι, υπάρχει και είναι πραγματικά ένα πολύ τραγικό παράδειγμα του παρελθόντος μας…
Το μόνο μέρος όπου Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι «αγνοούμενοι» έχουν θαφτεί μαζί – εξ' όσων γνωρίζουμε μέχρι στιγμής – είναι στο μαζικό τάφο στην αυλή του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας…
Είχα γράψει για αυτό το 2007, πριν από δέκα χρόνια, αλλά δεν έδειξε κανένας οποιοδήποτε ενδιαφέρον…
Είχα γράψει ξανά για αυτό με περισσότερες λεπτομέρειες το 2010, δηλαδή πριν από επτά χρόνια – και πάλι δεν υπήρξε κανένα ενδιαφέρον.
Κανένα ενδιαφέρον από τα ΜΜΕ, κανένα ενδιαφέρον από τους λειτουργούς και στις δύο πλευρές, κανένα ενδιαφέρον από την επίσημη Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων (ίσως επειδή τους θεωρούν «γνωστούς νεκρούς» - μια κατηγορία που δημιουργεί προβλήματα για εκσκαφές για εκατοντάδες ανθρώπους αφού δεν είναι «επίσημα εγγεγραμμένοι» ως «αγνοούμενοι»)…
Η ιστορία αυτή «ανακαλύφθηκε» όταν θα γίνονταν πρόσφατα κάποιες οικοδομικές εργασίες στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθαλάσσας και όταν οι λειτουργοί αποκάλυψαν ότι ναι, υπήρχε ένας μαζικός τάφος εκεί, και ναι, υπήρχαν 31 άτομα θαμμένα σε αυτό το μαζικό τάφο, και, α ναι, παρεμπιπτόντως 3 από εκείνα τα 31 άτομα ήταν Τουρκοκύπριοι… Άρα ένας κοινός μαζικός τάφος όπου Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι πιστεύεται ότι έχουν θαφτεί μαζί…
Όταν ξεκίνησε ο πόλεμος το 1974, κάποιοι «έξυπνοι» Ελληνοκύπριοι αξιωματικοί του στρατού αποφάσισαν να τοποθετήσουν αντιαεροπορικά όπλα στην οροφή του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας για να πυροβολήσουν τα τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα… Νοσοκομείο; Με ασθενείς να νοσηλεύονται εκεί; Και Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι; Προφανώς δεν ήταν «θέμα» για αυτούς όταν έπαιρναν την απόφαση να εγκαταστήσουν αντιαεροπορικά όπλα για να βάλλουν από την οροφή του νοσοκομείου…
Και μετά τα τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα ήρθαν και «αποσιώπησαν» εκείνα τα όπλα στην οροφή του νοσοκομείου. Νοσοκομείο; Ναι, το νοσοκομείο για τα άτομα με ψυχικές διαταραχές… Προφανώς αυτό δεν ήταν «θέμα» - και για τις δύο πλευρές στην περίπτωση αυτή, το «θέμα» ήταν ο πόλεμος, όχι οι άνθρωποι στο νοσοκομείο…
Και τι συνέβηκε; Όταν οι βόμβες άρχισαν να πέφτουν, τα αντιαεροπορικά όπλα που έβαλλαν κατά των αεροπλάνων «αποσιωπήθηκαν»… Όμως στο μεταξύ, το νοσοκομείο κτυπήθηκε και εκεί, εξ' όσων γνωρίζουμε, πέθαναν 31 ασθενείς… Τρεις από αυτούς Τουρκοκύπριοι. Υπήρχαν επίσης και τραυματίες…
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μαζέψαμε, οι ασθενείς που σκοτώθηκαν στο βομβαρδισμό θάφτηκαν σε ένα κρατήρα που δημιούργησε μια από τις βόμβες.
Κάποιοι ασθενείς που είχαν τραυματιστεί και μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο για θεραπεία πέθαναν και θάφτηκαν στο νεκροταφείο Παλλουριώτισσας.
Όμως εκείνοι που σκοτώθηκαν στο βομβαρδισμό είχαν θαφτεί στην αυλή του νοσοκομείου.
Και μετά δεν έγινε τίποτα.
Όλοι το ξέχασαν… Ή το άφησαν να ξεχαστεί…
Ο μαζικός τάφος ήταν στην αυλή του νοσοκομείου αλλά το νοσοκομείο συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι σήμερα. Είναι αυτό θέμα; Όχι… Ασθενείς έρχονται και φεύγουν, άνθρωποι έρχονται και φεύγουν, λειτουργεί με ένα μαζικό τάφο εκεί…
Μόνο ένα άτομο νοιαζόταν: ο Ξενοφών Καλλής έγραψε επιστολές στα αρμόδια υπουργεία για να επισημάνει ότι υπήρχε ένας μαζικός τάφος στην αυλή του νοσοκομείου και ότι θα έπρεπε να γίνει γνωστό έτσι ώστε να μην κτιστεί τίποτε πάνω στο μαζικό τάφο…
Αργότερα, πριν από δέκα χρόνια, όταν μάθαμε για αυτό το μαζικό τάφο, θέλαμε να κάνουμε κάτι για αυτό…
Ως η Δικοινοτική Πρωτοβουλία Συγγενών Αγνοουμένων και Θυμάτων Πολέμου «Μαζί Μπορούμε!» θέλαμε να χτίσουμε ένα μνημείο εκεί, ή τουλάχιστο να τοποθετήσουμε μια πλάκα έτσι ώστε να μην εξαφανιστεί και να μην ξεχαστεί, ειδάλλως θα καταστρεφόταν με κάποιο τρόπο…
Το 2013 επισκεφτήκαμε την Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Αγνοουμένων, την Καίτη Κληρίδη για να της πούμε για αυτό…
Επισκεφτήκαμε το νοσοκομείο σε διάφορες χρονικές στιγμές στην Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας για να δώσουμε λουλούδια στις νοσηλεύτριες που εργάζονταν εκεί και που είναι οργανωμένες με την ΠΕΟ – το κάναμε αυτό ως κοινή δραστηριότητα της DEV-IS και της ΠΕΟ για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, επισκεπτόμαστε τους τόπους εργασίας ο ένας του άλλου – και μιλήσαμε για αυτό το μαζικό τάφο στη διάρκεια αυτών των συναντήσεων…
Ένας αναγνώστης μου έστειλε φωτογραφίες του Χαράλαμπου Αβδελόπουλου και του Αντρέα Κούτα από το βιβλίο «Μέρες Οργής Κύπρος», όπου υπήρχαν 555 φωτογραφίες από τον πόλεμο του 1974 και ανάμεσα τους οι φωτογραφίες από το βομβαρδισμό του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας… Δημοσίευσα στην εφημερίδα Yeniduzen αυτές τις φωτογραφίες του νοσοκομείου από το βιβλίο, προσπαθώντας έτσι να πάρω περισσότερες πληροφορίες από τους αναγνώστες μου… Ανταποκρίθηκαν με λεπτομέρειες για τους «αγνοούμενους» συγγενείς τους…
Όμως εκτός από αυτό, το θέμα παρέμεινε «σιωπηλό», φαινομενικά όλοι έχουν «ξεχάσει» το μαζικό τάφο στην αυλή του νοσοκομείου…
Τότε, φέτος, καθώς το νοσοκομείο άρχισε να έχει όλο και περισσότερα προβλήματα, προέκυψε η ανάγκη για ανακαίνιση και ίσως και νέες οικοδομές… Τότε είναι που «ξανα-ανακαλύφθηκε» ο μαζικός τάφος…
Καθώς δημοσίευσα ξανά την ιστορία του μαζικού τάφου στην αυλή του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας, ένας από τους συγγενείς ενός ατόμου θαμμένου στο μαζικό τάφο, ένας Τουρκοκύπριος αναγνώστης, μου έστειλε τη φωτογραφία του «αγνοούμενου» του συγγενή: του Chakir Ali από το Μαθιάτη… Και μου έστειλε επίσης και ένα σημείωμα για να μου πει τα ακόλουθα:
«Καλησπέρα κυρία Sevgul,
Το άτομο που βλέπεις στη φωτογραφία που σου στέλλω ήταν στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθαλάσσας το 1974 και σκοτώθηκε ως αποτέλεσμα του βομβαρδισμού.
Είναι γνωστός στο Μαθιάτη ως «Chakir Ali». Η φωτογραφία αυτή είναι η μόνη φωτογραφία του που έχουμε… Το άτομο αυτό είναι θαμμένο εκεί με άλλους Κύπριους που είχαν την ίδια τύχη…»
Μου έδωσε επίσης το τηλέφωνο του, έτσι τηλεφώνησα στον αναγνώστη αυτό και μου είπε περισσότερα για τον Chakir Ali:
«Ήταν στενός συγγενής μου. Τον θυμούμαι στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθαλάσσας… Ήμουν μικρό παιδί τότε, 10-11 χρονών» λέει. Και συνεχίζει λέγοντας μου αυτά που θυμάται:
«Ο Chakir Ali ήταν από το Μαθιάτη, ήταν παντρεμένος αλλά δεν είχαν παιδιά.
Ήταν στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας από το 1954-55. Μετά το 1967, θυμούμαι να τον επισκέπτομαι στην Αθαλάσσα μαζί με τη γιαγιά και πρόγιαγια μου. Δεν ήξερε τον εαυτό του, από ότι θυμούμαι. Όλοι οι αδελφοί του είχαν πεθάνει αλλά τα παιδιά του ετεροθαλή αδελφού του ζουν ακόμα…
Πιστεύω ότι ο Chakir Ali γεννήθηκε το 1913 ή 1914. Ήταν ο νεαρότερος της οικογένειας. Προερχόταν από εύπορη οικογένεια…
Όταν τον επισκεπτόμασταν στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας, θυμούμαι ότι έβλεπα Έλληνες στρατιώτες που έκαναν περιπολία στην αυλή του νοσοκομείου. Τους θυμούμαι ως Έλληνες στρατιώτες… Ήμουν παιδί και βαριόμουν μέσα στο νοσοκομείο, έτσι έβγαινα έξω στην αυλή και παρακολουθούσα τους στρατιώτες που έτρεχαν ή περπατούσαν…
Αν χρειάζεται, είμαι έτοιμος να δώσω δείγμα DNA για αυτόν. Τα παιδιά του ετεροθαλή αδελφού του, μπορούν επίσης να δώσουν δείγματα DNA αν αποδεχθούν.
Κάποτε είχα μιλήσει με κάποια που ονομαζόταν Ανίτα που εργαζόταν στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων και την είχα ρωτήσει που είχε θαφτεί. Μου είχε πει ότι ήταν θαμμένος στην αυλή του νοσοκομείου. Η Ανίτα μου είχε πει ότι οι Τουρκοκύπριοι που είχαν σκοτωθεί στο βομβαρδισμό είχαν θαφτεί στην αυλή του νοσοκομείου αλλά ότι οι Ελληνοκύπριοι είχαν θαφτεί σε νεκροταφείο.
Αλλά είδα αυτά που έγραψες, ότι έχουν θαφτεί μαζί…
Αν χρειάζεται, θέλω να σου πω ότι μπορώ να δώσω δείγμα DNA για το συγγενή μου...»
Το 2010 ένας άλλος αναγνώστης μου είχε τηλεφωνήσει σχετικά με την ταυτότητα ενός άλλου Τουρκοκύπριου ασθενή που είχε σκοτωθεί στο βομβαρδισμό και που είχε θαφτεί στο μαζικό τάφο στην αυλή του νοσοκομείου.
Μου είχε πει:
«Ανάμεσα σε αυτούς που σκοτώθηκαν στο βομβαρδισμό του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αθαλάσσας από τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα ήταν μια συγγενής μας. Η γυναίκα από το Τζιάος, στην οποία αναφέρεσαι σε ένα από τα άρθρα σου, ήταν συγγενής μας. Το όνομα της ήταν Ismet Nusret Salih… Και αυτή είχε πεθάνει στο βομβαρδισμό…»
Και μια άλλη γυναίκα από το Μαρί μου τηλεφώνησε για να μου πει ότι ένας από τους συγχωριανούς της ήταν στο νοσοκομείο…
«Την ονομάζαμε Shifa και ένα από τα παιδιά της ζει στο Γερόλακο, ένα άλλο στην Ακανθού και ένα άλλο στην Πηγή Περιστερώνας… Μπορεί να είχε σκοτωθεί σε εκείνο το βομβαρδισμό – πρέπει να βρεις τα παιδιά της» μου είχε πει.
Ίσως πρέπει να εντοπίσω τους συγγενείς τους τώρα που μπορεί να γίνουν εκσκαφές στην αυλή του νοσοκομείου, έτσι ώστε να τους βοηθήσουν δίνοντας δείγμα DNA…
Μακάρι όλοι όσοι είχαν σκοτωθεί στο βομβαρδισμό να αναπαυθούν εν ειρήνη…
Μακάρι να μην δούμε ξανά τέτοιες μέρες στην Κύπρο…
Photo: Chakir Ali…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 7th of May 2017, Sunday.

(**) Link to my articles published in YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 7th and 8th of March 2017:

http://www.yeniduzen.com/yeniden-kesfedilen-bir-toplu-mezar1-10338yy.htm

http://www.yeniduzen.com/yeniden-kesfedilen-bir-toplu-mezar2-10341yy.htm

Link to my article published in YENİDÜZEN newspaper in Turkish on 21st of March 2017:

http://www.yeniduzen.com/matyatli-cakir-alinin-elimizdeki-tek-fotograf-bu-10404yy.htm

In memory of “missing” Ramadan Ahmet from Arodes…

In memory of "missing" Ramadan Ahmet from Arodes…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

One of our readers, our dear friend Artemis Poullos who has helped enormously in finding the burial site of `missing` Ramadan Ahmet wrote an article and had published in HARAVGI back in December 2016… When he sent me the clipping, I would ask him for translation since I would not understand a word…
Last week he would do that and I would have it in Turkish so I could also translate to English… This way, all our readers whether they read Turkish, Greek or English would understand the important words of this humanist hero – Artemis Poullos – about his feelings…
We had started working with Artemis Poullos on trying to find the burial site of Ramadan Ahmet back in 2008 or 2009… AKEL MEP Takis Hadjigeorgiou was working quietly in the area of Paphos, trying to convince people who could help us to show us the possible burial site of Ramadan…
Ramadan Ahmet was married, a builder, an innocent person with a small daughter, Sevil…
Ramadan was travelling on his motorcycle when some Greek Cypriots caught and killed him and buried him in a well in Polemi…
They would keep and use his motorcycle…
The family of Ramadan would be devastated…
Ramadan had been from Arodes and years later I would meet his brother Beyit Direkchi who would come with me to meet with Artemis and with Christos Vrahnou in Droushia village – this was around the year 2010…
Eventually with the help of Takis Hadjigeorgiou, our wonderful friend Artemis Poullos and with the help of Christos Vrahnou from Yiolou, we would be able to show the burial site of Ramadan Ahmet to the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee in 2010… The father of Christos Vrahnou had been killed by the same killers who had killed Ramadan because the father of Vrahnou had witnessed the murder of a Turkish Cypriot woman and her stepson and they did not want to leave any witnesses behind… Christos Vrahnou, with the help of Takis Hadjigeorgiou and Artemis, would become good friends with Beyit Direkchi, the brother of `missing` Ramadan…
His remains would be found in a well in Polemi that Artemis and Vrahnou had shown us when CMP would dig there three years later…
It would take another three years for the DNA identification and last year in December, the family would receive the remains of Ramadan Ahmet and bury him with a proper funeral in Famagusta…
Artemis Poullos would attend the funeral…
I want to share his very meaningful words with you today…
This is what our dear friend who helped find the remains of Ramadan Ahmet wrote:
"I had no chance of meeting Ramadan. But I know the area where he used to live, well… Arodes, Inya, Droushia, Terra, Kritou Terra… I have been on top of many wells in the village Polemi… His bones were in one of those wells… The killers had thrown his lifeless body in one of those wells… Approximately 20 kilometres away from where he had been killed.
Ramadan, I walked all the way to the spot where the killers had set an ambush to kill you. Your father and your brothers had found your blood there… They had also found your motorcycle there – its light was broken… It was three days after the birthday of Jesus Christ. Three days before the 1964 New Year day. These Greek Cypriot killers were known as `good` Christians… They were head of households with kids, now they are grandparents with grandchildren.
The Turkish Cypriot Ramadan was only 22 years old. The killers left his daughter an orphan – she was only one and a half years old and his wife a widow. They brought darkness to the lives of a big family.
I searched for the family of Ramadan and I found them. I met his daughter, his brothers, his grandchildren. We became good friends with his brother Beyit and his family. Also with Christos from Yiolou and his family… These two friends have some commonalities. They are both from villages from the Chrysohou area. They are both interested in the land and trees. They have a more bitter commonality: Both Ramadan and the father of Christos had been killed by the same persons.
The father of Christos, after nine months of the killing of Ramadan had been a witness to the killing of two Turkish Cypriots. This time, the victims were an old woman and a young boy. They wanted to shut him up and they killed him. This time they left a man as a widower and three young kids as orphans… They brought mourning to one more family…
During the funeral I could not recognize the wife of Ramadan. After the mosque, we went to the cemetery and then to the house of a relative of Ramadan. A woman approached me and then I realized, this was the wife of Ramadan. We shook hands and embraced each other and in Cypriot dialect she said to me: "I thank you for your help in finding my husband. We will build his grave in stone and we will lay some flowers… May his soul rest in peace now…`
I hope that in the new year there will be a solution for the Cyprus problem and our souls too find some peace…`
(Artemis Poullos – a friend of the family of Ramadan Ahmet.)
I will never forget the day Beyit and Christos Vrahnou had met…
I will never forget the amount of effort Takis Hadjigeorgiou put to get Christos Vrahnou and Beyit together…
I will never forget the day we went driving in the tiny car of Artemis Poullos to Drousia to meet Christos Vrahnou and introduce Beyit to him…
I will never forget how his cousins helped us translating his words to communicate with us…
I will never forget the day we would meet Artemis and Christos to go to Polemi together with the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee in 2010 so they could show us the area and the well where Ramadan Ahmet had been buried…
More than half a century he would stay in that well, waiting for a human to show his place so he could get back to his wife and his daughter and his brothers who missed him so much… The daughter he could not see grow up, the grandchildren he could not embrace, the wife he left behind with tears to think of him all these years – his brothers who would keep him in their hearts… His absence would always be his presence amongst them, never forgetting even for a single day, never giving up his memory…
From my heart, I thank Artemis Poullos, Christos Vrahnou and Takis Hadjigeorgiou for helping find the remains of Ramadan Ahmet…

25.3.2017

Photo: Ramadan Ahmet.

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 30th of April 2017, Sunday.

(**) The Turkish version of this article was published in YENİDÜZEN newspaper on my pages called "Cyprus: The Untold Stories" on 24th of March, 2017.
The link to this article in Turkish:
http://www.yeniduzen.com/ramadan-ahmetin-ardindan-10418yy.htm

Στη μνήμη του «αγνοούμενου» Ramadan Ahmet από τις Αρόδες…

Στη μνήμη του «αγνοούμενου» Ramadan Ahmet από τις Αρόδες…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ένας από τους αναγνώστες μας, ο αγαπητός μας φίλος Αρτέμης Πούλλος που βοήθησε εξαιρετικά στην ανεύρεση του τόπου ταφής του «αγνοούμενου» Ramadan Ahmet, έγραψε ένα άρθρο που είχε δημοσιευθεί στην εφημερίδα ΧΑΡΑΥΓΗ το Δεκέμβριο του 2016… Όταν μου έστειλε το απόκομμα, του είχα ζητήσει να μου το μεταφράσει αφού δεν καταλάβαινα ούτε μια λέξη…
Την περασμένη βδομάδα μετάφρασε και το είχα στα τουρκικά έτσι μπορούσα να το μεταφράσω και στα αγγλικά… Με αυτό τον τρόπο, όλοι μας οι αναγνώστες, είτε διαβάζουν τουρκικά, ελληνικά ή αγγλικά θα καταλάβουν τα σημαντικά λόγια αυτού του ανθρωπιστή ήρωα, του Αρτέμη Πούλλου, για τα αισθήματα του…
Είχαμε ξεκινήσει να εργαζόμαστε με τον Αρτέμη Πούλλο για την ανεύρεση του τόπου ταφής του Ramadan Ahmet το 2008 ή το 2009… Ο Ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ Τάκης Χατζηγεωργίου εργαζόταν αθόρυβα στην περιοχή της Πάφου προσπαθώντας να πείσει άτομα που μπορούσαν να μας βοηθήσουν και να μας δείξουν τον πιθανό τόπο ταφής του Ramadan…
Ο Ramadan Ahmet ήταν παντρεμένος, ήταν οικοδόμος, ένα αθώο άτομο με μια μικρή κόρη τη Sevil…
O Ramadan ταξίδευε με τη μοτοσικλέτα του όταν κάποιοι Ελληνοκύπριοι τον έπιασαν και τον σκότωσαν και τον έθαψαν σε ένα πηγάδι στο Πολέμι…
Κράτησαν τη μοτοσικλέτα του και τη χρησιμοποιούσαν…
Η οικογένεια του Ramadan ήταν καταρρακωμένη…
Ο Ramadan ήταν από τις Αρόδες και μετά από χρόνια συνάντησα τον αδελφό του Beyit Direkchi που ήρθε μαζί μου για να συναντηθούμε με τον Αρτέμη και τον Χρίστο Βράχνου στο χωριό Δρούσια – αυτό ήταν περίπου το 2010…
Τελικά με τη βοήθεια του Τάκη Χατζηγεωργίου, του καλού μας φίλου Αρτέμη Πούλλου και με τη βοήθεια του Χρίστου Βραχνού από τη Γιόλου, καταφέραμε να δείξουμε το 2010 στους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων τον τόπο ταφής του Ramadan Ahmet… Ο πατέρας του Χρίστου Βραχνού είχε σκοτωθεί από τους ίδιους δολοφόνους που σκότωσαν τον Ramadan, διότι ο πατέρας του ήταν αυτόπτης μάρτυρας στη δολοφονία μιας Τουρκοκύπριας γυναίκας και του θετού της γιου και δεν ήθελαν να αφήσουν μάρτυρες ζωντανούς… Ο Χρίστος Βραχνού, με τη βοήθεια του Τάκη Χατζηγεωργίου και του Αρτέμη, έγινε καλός φίλος με τον Beyit Direkchi, αδελφό του «αγνοούμενου» Ramadan…
Τα οστά του βρέθηκαν σε ένα πηγάδι στο Πολέμι που μας είχαν δείξει ο Αρτέμης και ο Βράχνου όταν η ΔΕΑ έσκαψε εκεί μετά από τρία χρόνια…
Πέρασαν ακόμα τρία χρόνια για την ταυτοποίηση του DNA και πέρσι το Δεκέμβριο η οικογένεια πήρε τα οστά του Ramadan Ahmet και τον έθαψαν με κατάλληλη ταφή στην Αμμόχωστο…
Ο Αρτέμης Πούλλος παρέστηκε στην κηδεία…
Σήμερα θέλω να μοιραστώ μαζί σας τα λόγια του που είναι γεμάτα νόημα…
Αυτό είναι που έγραψε ο αγαπητός μας φίλος που βοήθησε να βρεθούν τα οστά του Ramadan Ahmet:
«Δεν είχα την τύχη να συναντήσω τον Ramadan. Όμως γνωρίζω καλά την περιοχή όπου ζούσε… Οι Αρόδες, η Ίνια, η Δρούσια, η Τέρρα, η Κρίτου Τέρρα… Έχω πάει πάνω από πολλά πηγάδια στο χωριό Πολέμι… Τα οστά του ήταν σε ένα από αυτά τα πηγάδια… Οι δολοφόνοι είχαν ρίξει το άψυχο κορμί του σε ένα από εκείνα τα πηγάδια… Περίπου 20 χιλιόμετρα μακριά από εκεί που είχε σκοτωθεί.
Ramadan, έχω περπατήσει όλη την απόσταση προς το σημείο όπου οι δολοφόνοι είχαν στήσει παγίδα για να σε σκοτώσουν. Ο πατέρας και οι αδελφοί σου είχαν βρει εκεί το αίμα σου… Επίσης βρήκαν εκεί τη μοτοσικλέτα σου – είχε σπάσει το φανάρι της… Ήταν τρεις μέρες μετά τα γενέθλια του Ιησού Χριστού. Τρεις μέρες πριν την Πρωτοχρονιά του 1964. Αυτοί οι Ελληνοκύπριοι δολοφόνοι ήταν γνωστοί ως «καλοί» Χριστιανοί… Ήταν οικογενειάρχες με παιδιά, τώρα είναι παππούδες με εγγόνια.
Ο Τουρκοκύπριος Ramadan ήταν μόνο 22 χρονών. Οι δολοφόνοι άφησαν τη κόρη του ορφανή – ήταν μόνο ενάμιση έτους και η γυναίκα του χήρα. Έφεραν το σκοτάδι στη ζωή μιας μεγάλης οικογένειας.
Έψαξα για την οικογένεια του Ramadan και τους βρήκα. Συνάντησα την κόρη του, τους αδελφούς τους, τα εγγόνια του. Γίναμε καλοί φίλοι με τον αδελφό του τον Beyit και την οικογένεια του. Επίσης με το Χρίστο από τη Γιόλου και την οικογένεια του… Αυτοί οι δύο φίλοι έχουν κάποια κοινά. Είναι και οι δύο από χωριά της περιοχής Χρυσοχούς. Ενδιαφέρονται και οι δύο για τη γη και τα δέντρα. Έχουν και ακόμα ένα πικρό κοινό στοιχείο: και ο Ramadan και ο πατέρας του Χρίστου σκοτώθηκαν από τους ίδιους ανθρώπους.
Ο πατέρας του Χρίστου, εννιά μήνες μετά τη δολοφονία του Ramadan είχε γίνει μάρτυρας στη δολοφονία δύο Τουρκοκυπρίων. Αυτή τη φορά, τα θύματα ήταν μια ηλικιωμένη γυναίκα και ένα νεαρό αγόρι. Ήθελαν να τον σιωπήσουν και τον σκότωσαν. Αυτή τη φορά άφησαν χήρο και τρία νεαρά παιδιά ορφανά… Έφεραν το πένθος σε ακόμα μια οικογένεια…
Στη διάρκεια της κηδείας δεν αναγνώρισα τη γυναίκα του Ramadan. Μετά το τζαμί, πήγαμε στο νεκροταφείο και μετά στο σπίτι ενός συγγενή του Ramadan. Μια γυναίκα με προσέγγισε και μετά συνειδητοποίησα ότι αυτή ήταν η γυναίκα του Ramadan. Κάναμε χειραψία και αγκαλιαστήκαμε και με κυπριακή διάλεκτο μου είπε: «Σε ευχαριστώ για τη βοήθεια σου να βρω το σύζυγο μου. Θα κτίσουμε τον τάφο του με πέτρα και θα βάλουμε λουλούδια… Ας αναπαυθεί η ψυχή του εν ειρήνη τώρα…»
Ελπίζω ότι το νέο χρόνο θα υπάρχει λύση στο Κυπριακό πρόβλημα και οι ψυχές μας να βρουν επίσης κάποια ειρήνη…»
(Αρτέμης Πούλλος – φίλος της οικογένειας του Ramadan Ahmet)
Ποτέ δεν θα ξεχάσω τη μέρα που συναντήθηκαν ο Beyit και ο Χρίστος Βραχνού…
Ποτέ δεν θα ξεχάσω τις προσπάθειες του Τάκη Χατζηγεωργίου για να φέρει μαζί το Χρίστο Βραχνού και το Beyit…
Ποτέ δεν θα ξεχάσω τη μέρα που πήγαμε με το μικρό αυτοκίνητο του Αρτέμη Πούλλου στη Δρούσια για να συναντήσουμε το Χρίστο Βραχνού και να του συστήσω τον Beyit…
Ποτέ δεν θα ξεχάσω πως τα ξαδέλφια του μας βοήθησαν να μεταφράσουμε τα λόγια του για να επικοινωνήσει μαζί μας…
Ποτέ δεν θα ξεχάσω τη μέρα που συναντήσαμε τον Αρτέμη και το Χρίστο για να πάμε στο Πολέμι μαζί με τους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων το 2010 ώστε να μας δείξουν την περιοχή και το πηγάδι όπου είχε θαφτεί ο Ramadan Ahmet…
Για περισσότερο από μισό αιώνα έμεινε σε εκείνο το πηγάδι, περιμένοντας για ένα άνθρωπο να μας δείξει τον τόπο, έτσι ώστε να πάει πίσω στη γυναίκα του και την κόρη του και τους αδελφούς του που τον πεθύμησαν τόσο πολύ… Η κόρη την οποία δεν μπόρεσε να δει να μεγαλώνει, τα εγγόνια που δεν μπόρεσε να αγκαλιάσει, η σύζυγος που άφησε πίσω να τον σκέφτεται με δάκρυα όλα αυτά τα χρόνια – οι αδελφοί του που τον κράτησαν στην καρδιά τους… Η απουσία του ήταν πάντοτε η παρουσία του ανάμεσα τους, ποτέ δεν τον ξέχασαν ούτε για μια μέρα, ποτέ δεν εγκατάλειψαν την μνήμη του…
Ευχαριστώ από την καρδιά μου τον Αρτέμη Πούλλο, το Χρίστο Βραχνού και τον Τάκη Χατζηγεωργίου που βοήθησαν στην ανεύρεση των οστών του Ramadan Ahmet…

Photo: Ramadan Ahmet.

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 30th of April 2017, Sunday.

(**) The Turkish version of this article was published in YENİDÜZEN newspaper on my pages called "Cyprus: The Untold Stories" on 24th of March, 2017.
The link to this article in Turkish:
http://www.yeniduzen.com/ramadan-ahmetin-ardindan-10418yy.htm