Monday, September 9, 2019

Η ιστορία του Ταντή…

Η ιστορία του Ταντή…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Γεννημένος γύρω στο 1872, ο Κωστής Κυριάκου Ταντής ήταν γνωστός ως «Ταντής» και από τους Τουρκοκύπριους και από τους Ελληνοκύπριους και ήταν από την Παλλουριώτισσα. Είχε παντρευτεί την Χρυσταλλού, επίσης από την Παλουριώτισσα. Εργαζόταν ως οικοδόμος… Σε κάποια στιγμή επισκέφτηκε τους Αγίους Τόπους στην Ιερουσαλήμ και εκεί είδε ένα «χαμάμ» που του άρεσε πολύ… Όταν επέστρεψε στην Κύπρο ήθελε να κτίσει ένα «χαμάμ» για τον εαυτό του.
Είχε τεράστιες εκτάσεις γης και κήπους στην περιοχή του Αγίου Κασσιανού, μια περιοχή που ήταν μιχτή εκείνη την εποχή… Έχτισε το διάσημο «Χαμάμ του Ταντή» που του στοίχησε γύρω στις 900 λίρες που ήταν τεράστιο ποσό εκείνη την εποχή… Έκτισε επίσης μικρά σπίτια γύρω από το Χαμάμ για να τα ενοικιάζει στην εργατική τάξη… Αυτά ήταν σπίτια για τις οικογένειες φτωχών εργατών. Είχε κτίσει επίσης ορισμένα μεγαλύτερα σπίτια στην ίδια περιοχή το 1933 και το 1938, για τον εαυτό του και τους γιους του…
Είχε τρεις γιους: τον Όθωνα, τον Θεόδωρο και τον Ηρόδοτο. Ο Όθωνας έγινε διάσημος παίκτης ποδοσφαίρου στον ΑΠΟΕΛ και άνοιξε το κατάστημα «Μαύρος» στην οδό Λήδρας όπου πουλούσε παιχνίδια και αθλητικά είδη. Ο Θεόδωρος άνοιξε ένα κατάστημα μέσα στο νέο ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας, όταν κτίστηκε, και πουλούσε καλλυντικά, αρώματα και τσιγάρα στους τουρίστες που έμεναν εκεί. Ο Ηρόδοτος έγινε φαρμακοποιός και άνοιξε φαρμακείο στην οδό Λήδρας.
Το Χαμάμ του Ταντή εξυπηρετούσε τις γυναίκες κατά την διάρκεια της μέρας και τους άντρες το βράδυ… Ήταν κτισμένο σε οθωμανικό στυλ και εκείνη την εποχή ήταν παράδοση να πηγαίνει κάποιος στο Χαμάμ σε διάφορες περιστάσεις: αν μια γυναίκα θα παντρευόταν, προσκαλούσαν άτομα στο Χαμάμ και έφερναν φαγητό και πλενόντουσαν, τραγουδούσαν, έτρωγαν και προετοίμαζαν τη νέα νύφη για το γάμο. Αν μια γυναίκα γεννούσε παιδί, για να συνέλθει, διοργανωνόταν πάρτι στο Χαμάμ για να γιορταστεί η γέννηση του βρέφους και για να ευθυμήσει η νέα μητέρα. Υπήρχε μια Τουρκοκύπρια γυναίκα που εργαζόταν στο χαμάμ για την οικογένεια Ταντή και ονομαζόταν Pembe. Και η Pembe και η κόρη της Fatma, ήταν οι «τελλάκηδες» - οι μασέρ του χαμάμ για τις γυναίκες. Η Pembe συναλλασσόταν επίσης σε χρυσό και έφερνε χρυσαφικά από τις Αραβικές χώρες και τα πουλούσε στις Κύπριες γυναίκες. Το παρατσούκλι της Pembe ήταν «Simsar» (μεσίτης) αφού έβρισκε επίσης νεαρές Τουρκοκύπριες για να τις παντρέψει με Άραβες από την Συρία, την Ιορδανία την Παλαιστίνη και όλη την περιοχή… Γύριζε στα σπίτια στα χωριά και έβρισκε ιδιαίτερα ξανθές κοπέλες αφού οι Άραβες δεν προτιμούσαν τις μελαχρινές, έκανε την προσφορά στην οικογένεια της κοπέλας για κάποιον από τις Αραβικές χώρες και όταν ερχόταν ο Άραβας, συναντούσε την οικογένεια και γινόταν η συμφωνία για τον γάμο. Με αυτό τον τρόπο, εκατοντάδες Τουρκοκύπριες κοπέλες στάλθηκαν σε άγνωστους προορισμούς στη Μέση Ανατολή, χωρίς να ξέρουν τι να αναμένουν… Εκείνες ήταν οι εποχές ακραίας φτώχειας και αυτοί οι προσυμφωνημένοι γάμοι ήταν το αποτέλεσμα ακραίας φτώχειας: Θα υπήρχε ένα λιγότερο άτομο για να ταΐζουν… Έτσι εκτός από τη δουλειά στο Χαμάμ του Ταντή, η Pembe είχε και αυτή τη δουλειά…
Μέχρι το 1956 όλα πήγαιναν καλά με το Χαμάμ του Ταντή και την οικογένεια του… Το 1956 άρχισε να διαμορφώνεται το σχέδιο να χωριστούν οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι: Υπήρχαν ταραχές στους δρόμους, ιδιαίτερα σε μιχτές περιοχές όπως ο Άγιος Λουκάς, η Omerge και ο Άγιος Κασσιανός, έτσι ώστε να σπρώξουν τους μιχτούς πληθυσμούς χωριστά. Στον Άγιο Λουκά, το πλήθος προσπάθησε να κάψει την εκκλησία και τα σπίτια των Ελληνοκυπρίων για να τους σπρώξουν μακριά από τη γειτονιά. Στην Omerge, σκότωσαν τη Peyker, μια Τουρκοκύπρια γυναίκα που είναι θεία του Tuncer Baghiskan, για να φοβηθούν οι Τουρκοκύπριοι και να τους διώξουν μακριά από τη γειτονιά αυτή και να φύγουν από την Omerge και η γειτονιά να γίνει καθαρά ελληνοκυπριακή. Το ίδιο συνέβηκε και στον Άγιο Κασσιανό: τα πλήθη σε εξέγερση ήρθαν και προσπάθησαν να κάψουν την αποθήκη του Χαμάμ του Ταντή, προσπάθησαν να σκοτώσουν μια Ελληνοκύπρια γυναίκα και την κόρη της – η μητέρα η Αντιγόνα πέθανε αργότερα, αλλά η κόρη της η Λόλα επιβίωσε από την βίαιη επίθεση… Τα πλήθη ήρθαν και έριχναν πέτρες στο σπίτι του Ταντή και η αστυνομία απλά παρακολουθούσε και δεν έκανε τίποτε για να προστατεύσει τα θύματα. Εφάρμοζαν το διάσημο «Διαίρει και βασίλευε», την πολιτική «Taksim» των Βρετανών αποικιοκρατών… Κατά τη διάρκεια της νύκτας, ένας Ελληνοκύπριος και ένας Τουρκοκύπριος αστυνομικός, μαζί με ένα Βρετανό λοχία γύριζαν με ένα λαντρόβερ με μπογιά σε δύο χρώματα – κόκκινη και μπλε. Έγραφαν «Taksim» με κόκκινη μπογιά στους τοίχους ελληνοκυπριακών σχολείων και οι ίδιοι αστυνομικοί έγραφαν με μπλε μπογιά «Ένωσις» και «ΕΟΚΑ» στα τουρκοκυπριακά σχολεία. Και το επόμενο πρωί παρακολουθούσαν τις φασαρίες που δημιουργούσαν στα πλήθη τα συνθήματα αυτά. Έτσι ο Άγιος Κασσιανός, ο Άγιος Λουκάς και η Omerge ήταν περιοχές όπου γίνονταν τέτοιες προκλήσεις και ανεξέλεγκτες ταραχές.
Εκείνη την εποχή, υπήρχε μια «υπόγεια» οργάνωση, μια παραστρατιωτική συμμορία που δημιουργήθηκε από ορισμένους Τουρκοκύπριους και ονομαζόταν «Η Μαύρη Συμμορία» (Kara Chete). Η Μαύρη Συμμορία γέμιζε μπουκάλια με βενζίνη και έδινε μισό σελίνι σε ορισμένα παιδιά από αυτούς τους μαχαλάδες για να πάνε και να τις ρίξουν στα ελληνοκυπριακά σπίτια…
Ενώ η Pembe λειτουργούσε το χαμάμ των γυναικών εκείνα τα χρόνια, η Μαύρη Συμμορία πήρε ένα από τα «ιδιαίτερα» δωμάτια στο Χαμάμ του Ταντή για να κάνει τις μυστικές της συναντήσεις εκεί. Η Μαύρη Συμμορία είχε αποφασίσει να σκοτώσει τους γιους του Ταντή Θεόδωρο και Όθωνα – ο Ηρόδοτος ήταν στο εξωτερικό και σπούδαζε για να γίνει φαρμακοποιός, γι' αυτό και δεν ήταν πάνω στον κατάλογο για εξόντωση. Ένας καλόκαρδος Τουρκοκύπριος όταν έμαθε ότι είχαν αποφασίσει να σκοτώσουν τους γιους του Ταντή, πήγε στον Ταντή και τον προειδοποίησε να πάρει την οικογένεια του και να φύγει. Όλη η οικογένεια του Ταντή έφυγε από τον Άγιο Κασσιανό το 1957 για να σωθεί η ζωή των γιων του.
Όμως θα έρχονταν περισσότερα: η βία δεν ήταν μονόπλευρη, ποτέ δεν είναι… Η βία είναι ένας κύκλος που δεν έχει τέλος… Το 1958 ο Χότζας του Kirklar Tekkesi, Yusuf Mehmet Hilmi, ενώ πήγαινε στο Tekke του με το γάιδαρο του απήχθηκε στην Τύμπου και σκοτώθηκε από κάποιους Ελληνοκύπριους, πιθανόν μέλη της ΕΟΚΑ. Υπάρχουν φήμες ότι το σώμα του κάηκε σε ένα καμίνι και έτσι η οικογένεια του ποτέ δεν κατάφερε να πάρει τα οστά του, ακόμα και σήμερα… Έτσι σε «αντίποινα» για το φόνο αυτού του αθώου άντρα, η Μαύρη Συμμορία αποφάσισε να σκοτώσει τον Ταντή…
Του έστησαν μια παγίδα: Του έστειλαν νέα ότι υπήρχε ένας πελάτης που ήθελε να αγοράσει το σπίτι του στην ίδια περιοχή με το Χαμάμ του Ταντή και του ζήτησαν να έρθει για να δείξει το σπίτι στον πελάτη. Του είπαν ότι αυτός ο φανταστικός πελάτης θα πλήρωνε τον Ταντή 300 λίρες αν συμφωνούσαν. Σύμφωνα με τις έρευνες του φίλου μου Tuncer Baghiskan, αρχαιολόγου και ερευνητή, το μήνυμα αυτό μεταφέρθηκε στον Ταντή μέσω ενός Τουρκοκύπριου φίλου του που εμπιστευόταν πολύ…
Έτσι στις 29 Ιουλίου 1958, ο Ταντή ξεκίνησε για να πάει στον Άγιο Κασσιανό. Ήταν τότε 86 χρονών με κακή όραση λόγω καταρράκτη. Κρατούσε ένα μπαστούνι για να τον βοηθά στο περπάτημα. Ο Ταντής σταμάτησε στο κατάστημα «Μαύρος» του γιου του για να πιει καφέ. Όταν σηκώθηκε για να φύγει, ορισμένα αγκίστρια ψαρέματος που κρεμιόνταν εκεί πιάστηκαν στα ρούχα του και η κοπέλα που εργαζόταν στο κατάστημα Μαύρος είπε στον Ταντή:
«Θείε, μην πας εκεί που θα πήγαινες… Αυτό είναι ένα σημάδι ότι πρέπει να αναβάλεις την επίσκεψη σου… Το αγκίστρι που πιάστηκε στα ρούχα σου σημαίνει ότι δεν πρέπει να πας!»
Όμως ο Ταντής δεν την άκουσε και ξεκίνησε για να πάει… Δεν είχε πει στους γιους του ότι θα πήγαινε στο μαχαλά του Ταντή για να δείξει το σπίτι του σε ένα Τουρκοκύπριο πελάτη διότι ήξερε ότι οι γιοι του θα τον απέτρεπαν να πάει εκεί…
Έτσι θα πήγαινε στο ραντεβού του με το θάνατο… Η Μαύρη Συμμορία τον περίμενε μέσα στο σπίτι του και τον σκότωσε στην κουζίνα του… Πάλεψε μαζί τους προσπαθώντας να τους κτυπήσει με το μπαστούνι του αλλά ήταν απλά ένας 86χρονος ηλικιωμένος ευάλωτος άντρας…
Μαζί με τον Tuncer Baghiskan, τον αρχαιολόγο φίλο μου που είχε κάνει την έρευνα για το Χαμάμ του Ταντή και αυτά που συνέβηκαν στον Ταντή, ψάχνουμε για τους συγγενείς του Ταντή για να μάθουμε λεπτομέρειες για το Χαμάμ και τον Ταντή. Τηλεφωνώ στο φίλο μου Μιχάλη Γιάγκου Σάββα που ξέρω ότι ζούσε στο μαχαλά του Ταντή στα μικρά σπίτια του Ταντή και με φέρνει σε επαφή με τις εγγονές του Ταντή.
Πάμε μαζί με τον Tuncer για να συναντήσουμε την Αντρούλα Μιχαηλίδου και την Έλενα Μακρίδη στο Σπίτι της Συνεργασίας στην Πράσινη Γραμμή και μιλούμε για τον Ταντή, προσπαθούμε να συναρμολογήσουμε τα κομμάτια του πάζλ ώστε να έχουμε την όλη εικόνα. Τους λέμε αυτά που ξέρουμε και μας λένε αυτά που ξέρουν έτσι να βγει ξεκάθαρη ολόκληρη η ιστορία για το τι πραγματικά συνέβηκε στον Ταντή…
Δύο αθώοι άντρες: ο Χότζας του Kirklar Tekke και ο ιδιοκτήτης του Χαμάμ του Ταντή, που το αίμα τους χύθηκε στα πλαίσια του «διαχωρισμού» των δύο κοινοτήτων… Η πιο φρικτή προοπτική για τους εχθρούς του νησιού αυτού τα τελευταία 50 χρόνια ήταν η πιθανότητα οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι να συμπορευτούν, να σκέφτονται μαζί, να δρουν μαζί… Τα τελευταία 50 χρόνια έχουν ενορχηστρωθεί ώστε να είναι βέβαιο ότι οι Τουρκοκύπριοι και οι Ελληνοκύπριοι είναι ΧΩΡΙΣΤΑ… Μπορούμε να πούμε ότι τα πιο καλά καταστρωμένα σχέδια για τα τελευταία 50 χρόνια ήταν πράγματι επιτυχημένα και κατάφεραν βήμα προς βήμα να χωρίσουν τις δύο κύριες κοινότητες του νησιού και να φυτέψουν το φόβο και τη δυσπιστία στις καρδιές του λαού μας. Η διαχωριστική γραμμή δείχνει ξεκάθαρα την επιτυχία τους και οι δολοφονίες του Ταντή και του Hodja του Kirklar ή της θείας του Tuncer, Peyker από την Omerge ήταν τα πρώτα βήματα στην κατεύθυνση του σχεδίου αυτού.
Όλα αυτά μπορούμε να τα καταλάβουμε, μπορούμε να τα αναλύσουμε αλλά δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε ότι πρέπει να είμαστε χωριστά… Όπως έγραψε κάποτε ο Διονύσης Διονυσίου, είμαστε οι στρατηγικοί εταίροι στο νησί αυτό και όσο πιο σύντομα το συνειδητοποιήσουμε τόσο περισσότερη ελπίδα θα υπάρχει για ένα κοινό μέλλον και για τις δύο κοινότητες μας…

Photos: Costis Kyriacou Tanti and the Tanti's Hamam as it is in 2012...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 9th of September 2012, Sunday.

The story of Tanti...

The story of Tanti...

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τel: 99 966518

Born around 1872, Costis Kiriakou Tantis, known as `Tanti` by both Turkish Cypriots and Greek Cypriots, was from Pallouriotissa. He had got married Christallou, also from Pallouriotissa. He had been working as a builder... At some point, he would visit the Holy Land, Jerusalem and there would see a `Hamam` and really like it... When he came back to Cyprus, he would want to build a `Hamam` for himself.
He had vast amounts of land and gardens in the Ayios Kasianos area, an area that had been mixed in those times... He built the famous `Tanti's Hamam` that cost him around 900 pounds, which was a huge amount in those times... He also built small houses around The Hamam, to hire them for the working class... This was housing for poor workers' families. He had also built some bigger houses in 1933 and 1938 in the same area, for himself and for his sons...
He had three sons: Othonas, Theodoros and Herodotus. Othonas would become a famous football player at APOEL and would open the `Mavros` shop selling toys and sports accessories at the Ledra Street. Theodoros would open a shop inside the new Ledra Palace Hotel when it had been built, selling cosmetics, perfumes, cigarettes to the tourists coming to stay there. Herodotus would become a pharmacist and would open a pharmacy at the Ledra Street.
Tanti's Hamam during the days would serve women and during the evening, men... It was built in the Ottoman style and in those times, the tradition was to go to the Hamam for various occasions: If a woman was going to get married, they would invite the guests to the Hamam and would bring food and would wash, sing, eat and get the new bride ready for the wedding. If a woman gave birth to a baby, for the woman to recover there would be a Hamam party to celebrate the birth of the newborn and to cheer up the new mother. There was a Turkish Cypriot woman working for the Tanti family in the hamam called Pembe. Both Pembe and her daughter Fatma were the `tellaks`- the masseurs of the hamam for the women. Pembe was also dealing with gold and bringing gold from Arabic countries to sell to Cypriot women. Pembe's nickname was `Simsar` (`Broker`) since she also found young Turkish Cypriot girls to be married to Arabs from Syria, Jordan, Palestine and the whole area... She would go round the houses in villages and find particularly fair girls since the Arabs did not prefer dark girls, offer to the family the marriage of the girl for someone from the Arab countries and when the Arab would come, would have the Arab meet the family and strike the deal for the marriage. In this way, hundreds of Turkish Cypriot girls were shipped to unknown destinies in the Middle East, without knowing what to expect... Those were times of extreme poverty and these arranged marriages were a result of extreme poverty: There would be one less mouth to feed... So apart from working in the Tanti's Hamam, Pembe had also this job...
Until 1956 everything went fine with the Tanti's Hamam and his family... In 1956 the plan to split the Turkish Cypriots and Greek Cypriots started taking shape: There would be riots in the streets, particularly in mixed areas like Ayios Lucas, Omerge and Ayios Kasianos in order to push the mixed population apart. In Ayios Lucas, crowds would attempt to burn the church and the houses of Greek Cypriots in order to push them away from the neighbourhood. In Omerge, a Turkish Cypriot woman, Peyker, the aunt of Tuncer Baghiskan would be killed in order to frighten the Turkish Cypriots and push them away from this neighbourhood so they would leave Omerge and the neighbourhood would become pure Greek Cypriot. The same thing happened in Ayios Kasianos: rioting crowds would come and try to set fire to the depot of Tanti's Hamam, they would attempt to kill a Greek Cypriot woman and his daughter – the mother, Antigona would die but her daughter Lolla would survive from this violent attack... Crowds would come and throw stones at Tanti's house and the police would simply watch and do nothing to protect the ones under attack. They were implementing the famous `Divide and rule`, the `Taksim` policies of the British colonialists... During the night together with a British sergeant, a Greek Cypriot and a Turkish Cypriot policeman would go round in a land rover with two colours of paint: red and blue. They would write `Taksim` on the walls of some Greek Cypriot schools with red and the same policemen would write in blue `Enosis` and `EOKA` on Turkish Cypriot schools. And next morning they would watch the fasariya that these slogans would create among the crowds. So Ayios Kasianos, Ayios Lucas and Omerge were areas where such provocations and uncontrolled riots took part.
In those times, there was an `underground` organization, a paramilitary gang created by some Turkish Cypriots called `The Black Gang` (Kara Chete). The Black Gang would fill some bottles with petrol and would give half a shilling to some kids from these mahalles to go and throw it at the Greek Cypriot houses...
While Pembe was running the women's hamam in these years, The Black Gang got one of the `private` rooms of Tanti's Hamam to hold their secret meetings there. The Black Gang had decided to kill Tanti's sons Theodoros and Othonas – Herodotus was abroad studying to become a pharmacist, so that's why he was not on `the hit list`. A kind hearted Turkish Cypriot, having learnt that they had decided to kill Tanti's sons, would go to Tanti and warn him to take his family and leave. The whole of Tanti's family would leave Ayios Kasianos in 1957 in a hurry, to save the lives of his sons.
But more would come: Violence wasn't one sided, it never is... Violence is a circle that has no end... In 1958, the Hodja of the Kirklar Tekkesi, Yusuf Mehmet Hilmi while going to his Tekke on his donkey would be kidnapped at Timbou and would be killed by some Greek Cypriots, probably by some EOKA members. There were rumors that his body would be burned in a gamini so his family would never be able to recover his remains, even until now... So, in `retaliation` of the murder of this innocent man `The Black Gang` would decide to kill Tanti.
They would lay a trap for him: They would send news to him that there was a customer who wanted to buy his house in the same area as the Tanti's Hamam and ask him to come and show the house to the customer. This imaginary customer would pay Tanti 300 pounds if they agree, they would tell him. According to the investigation of my friend Tuncer Baghiskan, an archaeologist and a researcher, this message must have been conveyed to Tanti through a Turkish Cypriot friend of his, whom he must have trusted a lot...
So on the 29th of July 1958, Tanti would set out to cross to Ayios Kasianos. By now, he was 86 years old with a failing eye sight due to cataract. He had a cane to help him walk. Tanti would stop at the `Mavros` shop of his son to drink coffee. When he got up to leave, some fishing hooks hanging there would catch his clothes and the girl working in the Mavros shop would say to Tanti:
`Uncle, don't go where you're going... This is a sign that you must postpone your visit... The fish hook got your clothes, it means you shouldn't go!`
But Tanti would not listen to her and set out to go... He had not told his sons that he was going to Tanti's mahalle to show his house to a Turkish Cypriot customer because he knew that his sons would prevent him from going there...
So he would go to his rendezvous with death... `The Black Gang` would be waiting for him inside his house and would kill him in his kitchen... He would struggle with them, trying to hit them with his cane but he was only an 86 year old man, fragile with old age...
Together with Tuncer Baghiskan, my archaeologist friend who had done research about Tanti's Hamam and what had happened to Tanti, we would look for the relatives of Tanti to find out details about the Hamam and about Tanti. I would call my friend Michalis Yangou Savva whom I knew had lived in Tanti's mahalle in those small houses of Tanti and he would get me in touch with the granddaughters of Tanti.
We would go with Tuncer to meet Androula Michalidou and Elena Makrides at the Home for Cooperation on the Green Line and talk about Tanti, try to put pieces of the puzzle together so we would get the whole picture. We would tell them what we knew and they would tell us what they knew so the whole story would come out crystal clear about what had actually happened to Tanti...
Two innocent men: The Hodja of Kirklar Tekke and the owner of Tanti's Hamam, their blood would be spilt as part of the `separation` of the two communities... The most horrible prospect for the enemies of this island in the last 50 years have been in case Turkish Cypriots and Greek Cypriots move together, think together, act together... The last 50 years have been orchestrated in order to make sure that Turkish Cypriots and Greek Cypriots are SEPARATED... We can say that the best laid plans for the past 50 years have actually been successful and they have managed, step by step to separate our two main communities of the island and to plant fear and mistrust in the hearts of our people. The dividing line shows clearly their success and the killings of Tanti and the Hodja of Kirklar or the aunt of Tuncer, Peyker from Omerge were the first steps towards that plan.
We can understand all of this, we can analyse but we do not need to accept that we have to be separated... As Dionisis Dionisiou once wrote, we are the strategic partners on this island and the sooner we realize this, the more hope for a common future will exist for both our communities...

15.8.2012

Photos: Costis Kyriacou Tanti and the Tanti's Hamam as it is in 2012...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 9th of September 2012, Sunday.

Tuesday, June 25, 2019

Story from a Turkish Cypriot reader: “Epiho and Maratha rubbish dumps are the same…”

Story from a Turkish Cypriot reader: "Epiho and Maratha rubbish dumps are the same…"

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

One of my readers, a wonderful Turkish Cypriot who has been helping us for many years to find possible burial sites in the Mesaoria region has written a short story about what happened to those Greek Cypriots who were taken as prisoners of war in Voni, in the house of Frosso Dimou and then they all "disappeared" for many years… They were taken prisoners by a group of Turkish Cypriots from nearby villages… Today, I want to share his story… The following story is what he has written to me, after the remains of five Greek Cypriots buried at the Epiho rubbish dump were identified by the Cyprus Missing Persons' Committee and after they were returned for burial to their relatives… The sister of one of those Greek Cypriots had asked me about how her brother had died and whether he had suffered, whether he was tortured and what were the circumstances…
I asked my Turkish Cypriot reader who has been helping me for many years to write down what he knew… And he sat down and wrote a letter to the sister of that "missing" Greek Cypriot whose remains were found in the Epiho rubbish dump.
Here is his story, addressing the sister of one of the "missing" Greek Cypriots whose remains were found there:
"My dear sister,
I will write for you a short story… I heard that you wanted to know about how I was killed… It's been years since I was killed. My mother died, my father died… After they passed away, my bones were found in a rubbish dump…
I heard that you said "Thank God that my mother and father passed away before they would see us burying our brother…"
And I heard that you said "My brother was in a rubbish dump for many years…"
Don't be sad… Where the remains of the dead persons are is not important for them… But it is important for you… This I know… You want to remember the one who died, to memorise old days, to go and pray for him… I don't need that.
What I needed was days to live… Days to be alive…
I could not even have a kid…
I could not even make love with a woman as much as I wanted…
My sweat did not even mix with the sweat of a woman as much as I wanted…
We died for those who do not know the meaning of life, for their unbelievable ideologies… Their ideologies were not even my ideology… It wasn't even a thought I would follow to the end…
Then why did we die?
I died for the defense of my country… But without honour…
No, no, it is not me who has no honour… It is those who have killed me, the ones without honour.
What makes a human a real human is his or her honour.
Honour is the self-respect of a human being.
Honour is the value and the respect that a person feels for his or her own personality… It is the internal value of a human being…
A human being lives for its honour and kills for its honour…
With honour and with self-respect, he would kill with respect he feels towards the enemy. He kills while fighting… And then he feels respect for the person he has killed because his enemy was so strong and fearless…
We were with honour, we had accepted the defeat. But we were fearless.
We surrendered ourselves without fearing death… But we were wrong… The enemy group that arrested and killed us had no honour. They were such a group without honour that they would bury their enemy inside a rubbish dump.
If I had an enemy, I would hold him high… Because I would not pull the trigger against an enemy without honour. They are not my enemies… These were people who hid my burial site, my grave and threw trash over me in order to hide my burial site. They cannot be my enemies…
My enemy would be the one confronting me, looking me in the eye and fighting with me…
My enemies are not the ones who would put us on a truck after we would surrender and kill some of those on the truck by using their bayonets… These cannot be my enemies… This group was a group who did not go to fight and after the war would appropriate the victory of war… A bunch of vagabonds…
My enemies should have been as honourable as me… They should have been honourable in order not to pull a gun and pull the trigger to those who had surrendered.
I heard that you were asking how we had been killed…
If this would make your pain less, let me tell you but please don't cry…
When we lost the war, we went to a woman's house and sought shelter there in Voni…
She gave us clothes… She gave us food to eat… And then we started waiting for the UN soldiers to come… But the house we were in were surrounded by the enemy (!) and we surrendered… But before we surrendered, we had given our names to be written down by the woman in whose house we had taken shelter.
Many of us knew the man who took us as prisoners of war. They knew both him and his father… His father was one who had eaten the bread of some of us who had surrendered… They put us on a truck… When taking us up on a truck, they used their bayonets to wound us. Because we could not fit in the truck, all 45 of us, they killed one of us to make space… One of us died… We could not revolt for the one who died… They took us through a small village at the back of the truck and we were going towards Chatoz. While passing through this small village called Beykeuy, kids were watching us… But believe me, we were not thinking that we were going to be killed. A lot of us waved to the kids who were playing by the side of the road while we were passing through that village. And of course the kids waved back at us…
A military jeep was following us… On it was an A4 type of gun and this jeep was behind the truck, following us… It never crossed our mind that we were going to be killed. They were taking us as prisoners to Chatoz village…
While passing from near a cemetery, the truck turned into a dirt track near the cemetery… And then we realized that they were going to kill us… And about 500 meters further, they got us off the truck…
We wanted to escape and we spoke amongst us, we were going to run and escape… And then we heard that ear screeching sound… In the same moment, about 25 of us fell on top of each other. Some of us got wounded… And then the sound of the machine gun stopped. It had got stuck…
The guy who was behind the machine gun shouted an order, saying "Kill all of them!"
We ran and they followed us… Within a thousand meters, they killed all those who had been wounded one by one… They shot me from behind. I did not suffer… I ran with the hope of escaping… Next to me were two of my friends with whom we lay down together for many years in the rubbish dump…
We had escaped around 20 of us…
Three of us, we were shot from behind… When the gun of the enemy got stuck, one from our group was killed by crushing his skull…
One of us had taken shelter in the house of an old Turkish Cypriot woman in Epiho… He had been wounded… He was found and taken from this house and a bayonet was stuck in his wound and taken to the centre of the village… He was killed in the centre of the village while people were watching and then they tried to burn his body… For many years they did not dig where he had been buried although they knew his place… Really, why were they not digging for him for so many years? Perhaps they knew something that we did not know… Recently they started digging for him and it became apparent that because of the smell, one of the villagers took his burned body further up and reburied him under the eucalyptus trees… The eucalyptus trees have been cut but only one eucalyptus tree remained to mark his burial site, like a monument… Perhaps finally, they will find his remains and give these remains back to his family…
When he was killed and fell on the ground in the centre of the village, they had taken his boots and his belt saying "These are good…"
Nine or ten of us were used like a target and were killed. One of us tried to escape towards the village where we had surrendered. He too was wounded but I don't know what happened to him…
I heard that you were curious about how we died… That you were asking whether we had been tortured… If we felt fear realizing that we were dying…
We understood death but we did not fear… We did not feel fear but the bunch of guys who were supposed to be our enemies had no honour. They killed us without accepting that we were their enemies and killed us without honour. We had fought a war for nothing because this group of people had no honour. Dying was not the bitterness we felt… The lack of honour of this bunch of guys was what was bitter about the whole thing… Without having enough time to make love with a woman, without having a child of my own… That's what has killed me, above all…
And what happened to us in this small village in Mesaoria, happened further up… With similar bunch of guys from our own side who had no honour and who would kill in the same way, unarmed, civilian women and children and bury them in the same way they buried us in a rubbish dump in Maratha… The ones without honour from our side from EOKA-B and the ones without honour from the other side who took us from Voni were like identical twins in their ideology and in their attitude and in the way they behaved – neither of them went to the war to fight but tried to rip off the "victory" after the war… Neither of them had the honour to respect their "enemy" and killed and buried them in rubbish dumps… Neither of them was ever punished by authorities on either side… On the contrary, they would rip off the "benefits" and "spoils" after the war and would be treated like "heroes"…
We lay down in the rubbish dump for so many years until they found our remains…
Funerals were held for us… Epiho and Maratha rubbish dumps became the shame of our country… Epiho and Maratha rubbish dumps are the same: They contained the bodies of those who were killed and hidden there – our bodies, the bodies of women and children and old men, people without defense, people who should have been alive but were killed because we have people in both communities who feel no shame and who have no honour…
So dear sister when you think of me, think of all the good people who lived and who continue to live on this island with human dignity, trying to protect the human dignity of all… And think of all those people who lack honour and human dignity and who buried bodies of those they have killed in Epiho and in Maratha-Sandallaris-Aloa… These people without honour are exactly the same even if they might speak different languages: Either Turkish or Greek, whether they are Turkish Cypriot or Greek Cypriot… Just as the good people of this land with human dignity are the same: whether they speak Turkish or Greek, whether they are Turkish Cypriot or Greek Cypriot… Seek those good people out sister and hold them close to your heart… Because humanity is there, not in the ones who lack honour and who pose as "heroes"… Seek out the real heroes of our land and hold them tight… They will be the hope for the future…"

(This article has been written by a Turkish Cypriot reader whose name is known and safe with us… He has been helping us finding the possible burial sites of missing persons and who helps us to write their stories… He too is one of the real heroes of our island… I thank him for his humanity… - 9.4.2019)

4.5.2019


Photos:

Bodies discovered at former rubbish damp of Maratha in 1974

And

This is how the place looked back in 2013 at Epikho rubbish damp…

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 2nd of June 2019, Sunday. A similar article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on the 9th of April 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/murataga-ve-galatya-katliamlari-anlatilacak-13849yy.htm

Μια ιστορία από ένα Τουρκοκύπριο αναγνώστη «Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας είναι οι ίδιες…»

Μια ιστορία από ένα Τουρκοκύπριο αναγνώστη «Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας είναι οι ίδιες…»

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ένας από τους αναγνώστες μου, ένας υπέροχος Τουρκοκύπριος που μας βοηθά για πολλά χρόνια τώρα για να βρούμε πιθανούς τόπους ταφής στην περιοχή της Μεσαορίας, έχει γράψει μια σύντομη ιστορία για το τι συνέβηκε σε εκείνους τους Ελληνοκύπριους που τους πήραν αιχμάλωτους πολέμου στη Βώνη, στο σπίτι της Φρόσως Δήμου και μετά όλοι «εξαφανίστηκαν» για πολλά χρόνια… Μια ομάδα Τουρκοκυπρίων από κοντινά χωριά τους είχε πάρει αιχμαλώτους… Σήμερα θέλω να μοιραστώ την ιστορία του… Μου έχει γράψει την ακόλουθη ιστορία μετά την ταυτοποίηση των οστών των πέντε Ελληνοκυπρίων που ήταν θαμμένοι στην χωματερή της Επηχούς, από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων, και την επιστροφή τους στους συγγενείς τους για ταφή… Η αδελφή ενός από εκείνους τους Ελληνοκύπριους με ρώτησε για το πως είχε πεθάνει ο αδελφός της και αν υπέφερε, αν είχε βασανιστεί και ποιες ήταν οι συνθήκες…
Ζήτησα από τον Τουρκοκύπριο αναγνώστη μου που με βοηθά για πολλά χρόνια, να γράψει αυτά που ήξερε… Και κάθισε και έγραψε ένα γράμμα στην αδελφή εκείνου του «αγνοούμενου» Ελληνοκύπριου, του οποίου τα οστά βρέθηκαν στη χωματερή της Επηχούς…
Αυτή είναι η ιστορία του, και απευθύνεται προς την αδελφή ενός από τους «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους του οποίου τα οστά βρέθηκαν εκεί:
«Αγαπητή μου αδελφή,
Θα σου γράψω μια σύντομη ιστορία… Άκουσα ότι ήθελες να ξέρεις για το πως είχα σκοτωθεί… Έχουν περάσει χρόνια από τότε που σκοτώθηκα. Η μητέρα μου πέθανε, ο πατέρας μου πέθανε… Μετά που πέθαναν, τα οστά μου βρέθηκαν σε μια χωματερή…
Άκουσα ότι είπες «Ευχαριστώ το Θεό που η μητέρα μου και ο πατέρας μου πέθαναν πριν να μας δουν να θάβουμε τον αδελφό μας…»
Και άκουσα ότι είπες «Ο αδελφός μου ήταν σε μια χωματερή για πολλά χρόνια…»
Μην λυπάσαι… Δεν είναι σημαντικό για τους ίδιους τους νεκρούς το που βρίσκονται τα οστά τους… Όμως είναι σημαντικό για σένα… Αυτό το ξέρω… Θέλεις να θυμάσαι αυτόν που πέθανε, να θυμάσαι τον παλιό καιρό, να πηγαίνεις και να προσεύχεσαι για αυτόν… Εγώ δεν το χρειάζομαι αυτό.
Αυτό που χρειαζόμουν ήταν μέρες για να ζήσω… Μέρες για να είμαι ζωντανός…
Δεν μπόρεσα να έχω ούτε ένα παιδί…
Δεν μπόρεσα να κάνω έρωτα σε μια γυναίκα όσο ήθελα…
Ο ιδρώτας μου δεν αναμείχθηκε καν με τον ιδρώτα μιας γυναίκας όσο θα ήθελα…
Πεθάναμε για αυτούς που δεν ήξεραν το νόημα της ζωής, για τις απίστευτες τους ιδεολογίες… Οι ιδεολογίες τους δεν ήταν καν η δική μου ιδεολογία… Δεν ήταν καν μια σκέψη που θα ακολουθούσα μέχρι το τέλος…
Τότε γιατί πεθάναμε;
Πέθανα για την υπεράσπιση της χώρας μου… Αλλά χωρίς τιμή…
Όχι, όχι, δεν ήμουν εγώ που δεν είχα τιμή… Είναι αυτοί που με σκότωσαν, αυτοί είναι χωρίς τιμή.
Αυτό που κάνει ένα άνθρωπο, πραγματικό άνθρωπο είναι η τιμή του/της.
Η τιμή είναι ο αυτοσεβασμός ενός ανθρώπου.
Η τιμή είναι η αξία και ο σεβασμός που νιώθει ένα άτομο για τη δική του/της προσωπικότητα… Είναι η εσωτερική αξία ενός ανθρώπου…
Ένας άνθρωπος ζει για την τιμή του και σκοτώνει για την τιμή του…
Με την τιμή και τον αυτοσεβασμό, θα σκότωνε με το σεβασμό που νιώθει προς τον εχθρό. Σκοτώνει καθώς αγωνίζεται… Και μετά νιώθει σεβασμό προς το άτομο που σκότωσε διότι ο εχθρός του ήταν τόσο δυνατός και ατρόμητος…
Είχαμε τιμή, είχαμε αποδεχτεί την ήττα… Αλλά ήμασταν ατρόμητοι.
Παραδοθήκαμε χωρίς να φοβόμαστε το θάνατο… Αλλά είχαμε λάθος… Η ομάδα του εχθρού που μας συνέλαβε και μας σκότωσε δεν είχε τιμή. Ήταν μια τέτοια ομάδα χωρίς τιμή που έθαψαν τον εχθρό τους μέσα σε μια χωματερή.
Αν είχα ένα εχθρό, θα τον κρατούσα ψηλά… Διότι δεν θα πατούσα τη σκανδάλη ενάντια σε ένα εχθρό χωρίς τιμή. Δεν ήταν εχθροί μου… Αυτοί ήταν οι άνθρωποι που έκρυψαν τον τόπο ταφής μου, τον τάφο μου και έριξαν σκουπίδια από πάνω μου για να κρύψουν τον τόπο ταφής μου. Δεν μπορούν να είναι εχθροί μου…
Ο εχθρός μου θα ήταν αυτός που με αντιμετώπιζε, με κοίταζε στα μάτια και με πολεμούσε…
Οι εχθροί μου δεν είναι αυτοί που θα μας έβαζαν σε ένα φορτηγό μετά που παραδοθήκαμε και θα σκότωναν κάποιους από αυτούς στο φορτηγό χρησιμοποιώντας τις ξιφολόγχες τους… Αυτοί δεν μπορεί να είναι εχθροί μου… Αυτή η ομάδα ήταν μια ομάδα που δεν πήγε να πολεμήσει και μετά τον πόλεμο σφετερίστηκαν τη νίκη του πολέμου… Μια ομάδα αλητών…
Οι εχθροί μου θα έπρεπε να ήταν όσο έντιμοι όσο εγώ… Θα έπρεπε να ήταν έντιμοι έτσι ώστε να μην τραβήξουν όπλο και να πατήσουν τη σκανδάλη σε αυτούς που είχαν παραδοθεί.
Άκουσα ότι ρωτούσες για το πως είχαμε σκοτωθεί…
Αν αυτό θα σε κάνει να πονάς λιγότερο, θα σου πω, αλλά σε παρακαλώ μην κλάψεις…
Όταν χάσαμε τον πόλεμο, πήγαμε στο σπίτι μιας γυναίκας και ζητήσαμε καταφύγιο εκεί, στη Βώνη…
Μας έδωσε ρούχα… Μας έδωσε φαγητό να φάμε… Και στη συνέχεια αρχίσαμε να περιμένουμε τους στρατιώτες των Ηνωμένων Εθνών να έρθουν… Όμως το σπίτι στο οποίο βρισκόμασταν ήταν περιτριγυρισμένο από τον εχθρό (!) και παραδοθήκαμε… Όμως πριν να παραδοθούμε, είχαμε δώσει τα ονόματα μας για να τα γράψει η γυναίκα στης οποίας το σπίτι είχαμε βρει καταφύγιο.
Πολλοί από εμάς ήξεραν τον άντρα που μας πήρε αιχμάλωτους πολέμου. Τον ήξεραν και αυτόν και τον πατέρα του… Ο πατέρας του ήταν αυτός που είχε φάει το ψωμί κάποιων από εμάς που είχαμε παραδοθεί… Μας έβαλαν σε ένα φορτηγό… Όταν μας έπαιρναν στο φορτηγό χρησιμοποίησαν τις ξιφολόγχες τους για να μας τραυματίσουν. Επειδή δεν χωρούσαμε όλοι στο φορτηγό, και οι 45 μας, σκότωσαν ένα από εμάς για να υπάρχει χώρος… Ένας από εμάς πέθανε… Δεν μπορούσαμε καν να εξεγερθούμε για αυτόν που πέθανε… Μας πήραν μέσα από ένα μικρό χωριό στο πίσω μέρος του φορτηγού και πηγαίναμε προς το Τζιάος. Ενώ περνούσαμε από αυτό το μικρό χωριό που ονομάζεται Beykeuy, τα παιδιά μας παρακολουθούσαν… Αλλά πίστεψε με, δεν σκεφτόμασταν ότι πηγαίναμε για να σκοτωθούμε. Πολλοί από εμάς χαιρετούσαμε τα παιδιά που έπαιζαν στην άκρη του δρόμου ενώ περνούσαμε από εκείνο το χωριό. Και φυσικά τα παιδιά μας χαιρετούσαν πίσω…
Μας ακολουθούσε ένα στρατιωτικό τζιπ… Πάνω σε αυτό ήταν ένα όπλο τύπου Α4 και το τζιπ αυτό ήταν πίσω από το φορτηγό και μας ακολουθούσε… Ποτέ δεν πέρασε από το μυαλό μου ότι θα μας σκότωναν. Μας έπαιρναν ως αιχμάλωτους στο χωριό Τζιάος…
Ενώ περνούσαμε κοντά από ένα νεκροταφείο, το φορτηγό έστριψε σε ένα χωματόδρομο κοντά στο νεκροταφείο… Και τότε συνειδητοποιήσαμε ότι θα μας σκότωναν… Περίπου 500 μέτρα πιο κάτω μας κατέβασαν από το φορτηγό…
Θέλαμε να διαφύγουμε και μιλούσαμε μεταξύ μας, θα τρέχαμε και θα διαφεύγαμε… Και τότε ακούσαμε τον εκκωφαντικό ήχο… Την ίδια στιγμή, περίπου 25 από εμάς έπεσαν ο ένας πάνω στον άλλο. Κάποιοι από εμάς τραυματίστηκαν… Και μετά ο ήχος του πολυβόλου σταμάτησε. Είχε κολλήσει…
Ο άντρας που ήταν πίσω από το πολυβόλο φώναξε μια διαταγή και είπε «Σκοτώστε τους όλους!»
Τρέξαμε και μας ακολούθησαν… Μέσα σε χίλια μέτρα σκότωσαν όλους εκείνους που είχαν τραυματιστεί, ένα ένα… Με πυροβόλησαν από πίσω. Δεν υπέφερα… Έτρεξα με την ελπίδα να δραπετεύσω… Δίπλα μου ήταν δύο φίλοι μου με τους οποίους κειτόμασταν μαζί στη χωματερή για πολλά χρόνια…
Περίπου 20 από εμάς διέφυγαν…
Τρείς από εμάς, μας πυροβόλησαν από πίσω… Όταν κόλλησε το όπλο του εχθρού, ένας από την ομάδα μας σκοτώθηκε όταν του συνέθλιψαν το κρανίο…
Ένας από εμάς βρήκε καταφύγιο στο σπίτι μιας ηλικιωμένης Τουρκοκύπριας γυναίκας στην Επηχώ… Ήταν τραυματισμένος… Τον βρήκαν και τον πήραν από το σπίτι αυτό και έμπηξαν μια ξιφολόγχη στην πληγή του και τον πήραν στο κέντρο του χωριού… Τον σκότωσαν στο κέντρο του χωριού ενώ έβλεπαν οι άνθρωποι και μετά προσπάθησαν να κάψουν το σώμα του… Για πολλά χρόνια δεν έσκαψαν εκεί που είχε θαφτεί, παρόλο που ήξεραν τον τόπο του… Πραγματικά, γιατί δεν έσκαψαν για αυτόν για τόσα πολλά χρόνια; Ίσως ήξεραν κάτι που δεν ξέραμε εμείς… Πρόσφατα άρχισαν να σκάβουν για αυτόν και έγινε εμφανές ότι λόγω της μυρωδιάς, ένας από τους χωρικούς πήρε το καμένο του σώμα πιο πέρα και τον ξαναέθαψε κάτω από τους ευκάλυπτους… Οι ευκάλυπτοι κόπηκαν, αλλά μόνο ένας ευκάλυπτος έμεινε για να σηματοδοτεί τον τόπο ταφής τους, σαν μνημείο… Ίσως τελικά, θα βρουν τα οστά του και να τα επιστρέψουν στην οικογένεια του…
Όταν είχε σκοτωθεί και έπεσε στο έδαφος στο κέντρο του χωριού, πήραν τις μπότες του και τη ζώνη του και είπαν «Αυτά είναι καλά…»
Εννιά ή δέκα από εμάς χρησιμοποιηθήκαμε ως στόχος και σκοτωθήκαμε. Ένας από εμάς προσπάθησε να διαφύγει προς το χωριό όπου είχαμε παραδοθεί. Και αυτός ήταν τραυματισμένος αλλά δεν ξέρω τι απέγινε…
Άκουσα ότι ήσουν περίεργη για το πως πεθάναμε… Ότι ρωτούσες αν είχαμε βασανιστεί… Αν νιώσαμε φόβο συνειδητοποιώντας ότι θα πεθαίναμε…
Καταλάβαμε το θάνατο, αλλά δεν φοβηθήκαμε… Δεν νιώσαμε φόβο, αλλά η ομάδα των αντρών που υποτίθεται ήταν οι εχθροί μας δεν είχε καθόλου τιμή. Μας σκότωσαν χωρίς να αποδεχτούν ότι ήμασταν οι εχθροί τους και μας σκότωσαν χωρίς τιμή. Είχαμε πολεμήσει ένα πόλεμο για το τίποτα, διότι αυτή η ομάδα ανθρώπων δεν είχε τιμή. Η πίκρα που αισθανθήκαμε δεν ήταν επειδή πεθάναμε… Η έλλειψη τιμής σε αυτή την ομάδα αντρών ήταν αυτό που μας πίκρανε… Χωρίς να έχω αρκετό χρόνο για να κάνω έρωτα με μια γυναίκα, χωρίς να έχουμε χρόνο να έχω δικό μου παιδί… Αυτό είναι που με σκότωσε, πάνω από όλα…
Και αυτό που συνέβηκε σε μας σε αυτό το μικρό χωριό στη Μεσαορία, συνέβηκε και πιο πέρα… Με μια παρόμοια ομάδα αντρών από τη δική μας πλευρά που δεν είχε καθόλου τιμή και που σκότωσαν με τον ίδιο τρόπο, άοπλες, πολίτες γυναίκες και παιδιά και τις έθαψαν με τον ίδιο τρόπο που μας έθαψαν εμάς, σε μια χωματερή στη Μαράθα… Αυτοί χωρίς τιμή από τη δική μας πλευρά από την ΕΟΚΑ Β και αυτοί χωρίς τιμή από την άλλη πλευρά που μας πήραν από τη Βώνη ήταν σαν πανομοιότυπα δίδυμα στην ιδεολογία τους και την στάση τους και τον τρόπο που συμπεριφέρονταν – κανένας από αυτούς δεν πήγε στον πόλεμο για να πολεμήσει, αλλά προσπάθησαν να καταληστεύσουν την «νίκη» μετά τον πόλεμο… Κανένας από αυτούς δεν είχε την τιμή να σεβαστεί τον «εχθρό» τους και τους σκότωσαν και τους έθαψαν σε χωματερές… Κανένας από αυτούς δεν τιμωρήθηκε ποτέ από τις αρχές και στις δύο πλευρές… Αντιθέτως, καταλήστευσαν τα «οφέλη» και τα «λάφυρα» μετά τον πόλεμο και τους αντιμετωπίζουν σαν «ήρωες»…
Κειτόμασταν στη χωματερή για τόσα πολλά χρόνια μέχρι να βρουν τα οστά μας…
Έγιναν κηδείες για εμάς… Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας έγιναν η ντροπή της χώρας μας… Οι χωματερές της Επηχούς και της Μαράθας είναι οι ίδιες: Περιείχαν τα σώματα εκείνων που σκοτώθηκαν και κρύφτηκαν εκεί – τα σώματα μας, τα σώματα γυναικών και παιδιών και ηλικιωμένων αντρών, ανυπεράσπιστων ανθρώπων, ανθρώπων που θα έπρεπε να ήταν ζωντανοί, αλλά σκοτώθηκαν διότι έχουμε ανθρώπους και στις δύο κοινότητες που δεν νιώθουν καθόλου ντροπή και δεν έχουν καθόλου τιμή…
Έτσι αγαπητή αδελφή, όταν με σκέφτεσαι, να σκέφτεσαι όλους τους καλούς ανθρώπους που έζησαν και συνεχίζουν να ζουν σε αυτό το νησί με ανθρώπινη αξιοπρέπεια, προσπαθώντας να προστατεύσουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια όλων… Και να σκέφτεσαι όλους εκείνους τους ανθρώπους που δεν έχουν τιμή και ανθρώπινη αξιοπρέπεια και που έθαψαν σώματα εκείνων που σκότωσαν στην Επηχώ και στα χωριά Μαράθα-Σανταλλάρη-Αλόα… Αυτοί οι άνθρωποι χωρίς τιμή είναι ακριβώς οι ίδιοι παρόλο που μπορεί να μιλούν διαφορετικές γλώσσες: Είτε τουρκικά είτε ελληνικά, είτε είναι Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι… Όπως οι καλοί άνθρωποι αυτής της γης με ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι οι ίδιοι: είτε μιλούν τουρκικά είτε ελληνικά, είτε είναι Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι… Αναζήτησε εκείνους τους καλούς ανθρώπους αδελφή μου, και κράτα τους κοντά στην καρδιά σου… Διότι η ανθρωπιά είναι εκεί, όχι σε εκείνους που δεν έχουν τιμή και που ποζάρουν σαν «ήρωες»… Αναζήτησε τους πραγματικούς ήρωες της γης μας και κράτα τους σφικτά…. Αυτοί θα είναι η ελπίδα για το μέλλον…»

(Το άρθρο αυτό γράφτηκε από ένα Τουρκοκύπριο αναγνώστη του οποίου το όνομα είναι γνωστό και ασφαλές μαζί μας… Μας βοηθά με την ανεύρεση των πιθανών τόπων ταφής αγνοουμένων ατόμων και μας βοηθά να γράφουμε τις ιστορίες τους… Και αυτός είναι ένας από τους πραγματικούς ήρωες του νησιού μας… Τον ευχαριστώ για την ανθρωπιά του… - 9.4.2019)

Photos:

Τα πτώματα ανακαλύπτονται στην πρώην χωματερή στη Μαράθα το 1974
Έτσι φαινόταν η χωματερή τηςΕπηχούς το 2013

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 2nd of June 2019, Sunday. A similar article was published in the YENIDUZEN newspaper in Turkish on the 9th of April 2019 and here is the link:

http://www.yeniduzen.com/murataga-ve-galatya-katliamlari-anlatilacak-13849yy.htm

Tuesday, April 2, 2019

From Tymbou to Aphania…

From Tymbou to Aphania…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

One of my readers calls to tell me the following:
"While going from Tymbou to Louroudjina, on the right side of the road, there are some flags and a place like a monument for the martyrs. You would be going from the old road – now that a new road has been built, I do not know what the situation of the old road is…
While going from Tymbou to Louroudjina, this place would be on your right, a few hundred meters prior to the old farm. I believe that there had been a farm there, a farm set up by the Jewish people in old times called "The Margo Farm"… So this place is close and across that old farm, few hundred meters before you get to the farm.
Maybe that monument was built there as a symbol or something…
An old Turkish Cypriot from the former underground organisation had told me that they had buried some "missing" Greek Cypriots there and each time I was going through that old road going to Louroudjina, I was staring at this place, thinking of what he had told me…
This old Turkish Cypriot from the former underground organisation was in fact from Louroudjina and he was claiming that some Greek Cypriots who had gone "missing" from Assia had been buried there… The old man who had told me these is no longer alive…"
I would start investigating about this place and call another reader and he would tell me the following:
"The place you are talking of is a place prior to Kirklar, close to the area where the new section of the airport in Tymbou is being built. It is in a fenced area and I think it belongs to the Ercan Airport. While putting up these flag posts, they had opened the fences and put them up and then closed the fences anyway… I think they put a stone there and had written the names of some martyrs, perhaps the names of martyrs from a certain unit and they had even planted some trees there… What they planted there grew and became big trees… So while passing as you look at that place, due to the trees they had planted, it is difficult to see the monument…"
In January 2019, I have informed the officials of the Cyprus Missing Persons' Committee about this place and asked them that if they like, we can try to go together to check it out and to do further investigation…
Was this old man from the underground organisation telling the truth or did he imagine these things? Without further investigation, it is difficult to find out… But one other reader expressed his views about this saying that we need to see if this place with the flags and the monument is visible to UNFICYP since they patrol some areas there and he questioned what my reader had told me, saying "Why bury people in a place, if it is visible to the UN patrols? You need to tell this to the CMP so that they check where the UNFICYP is doing patrols…"
Together with an official from CMP, we had tried to locate some Turkish Cypriots who might have been responsible in that time period because my reader who told me the story he had heard from the old man said further that "Those Greek Cypriots who had been killed and who are "missing" had been buried there around the 17th-18th of August 1974… The old man had gone there and saw the burial and had learned what had happened and told them 'Why you did this? We have Turkish Cypriots who are prisoners of war in the southern part of the island… If the Greek Cypriots find out what you have done here, they will start killing our prisoners of war…' I believe the old man's story is genuine, but you check it out and do further investigations…"
I thank all my readers for speaking to me and giving me details… I have shared everything they have said with the officials of the CMP… Let's see what further investigation will bring to us…
Another reader calls me and wants to meet with me face to face… I do not know him, so I arrange to meet with him to see what he has to say…
He tells me the following:
*** I have just found out something that is connected with a well that the CMP had dug years ago – they had been looking for a "missing" skull… You had written the story of the "missing" skull more than ten years ago… The skull was acquired by the father of a girl from Aphania studying medicine in Istanbul in return for two truckloads of manure and then she tried to take it to Istanbul and was caught in the scan since she had put it in her handbag… It is about that skull… As I found out, the CMP was looking for the skull in the wrong well… They had dug a well and did not find anything – I believe that well is still open. Since after the digging they did not fully close that well, the villagers are throwing their trash in there.
*** One of my friends told me that he had seen the exhumations, he knew that the CMP was digging the wrong well, but he did not go and speak to them since he did not want to be involved with these things. "That skull is in another well about 100 meters away from the well they dug" he told me. If the CMP would search the wells in that area, they will find the skull of a "missing" Greek Cypriot. If the bulldozer scratches the surface, they will find the mouth of that well… The skull is in a closed well…
I had written about the "missing skull" of a Greek Cypriot more than ten years ago in YENIDUZEN and in POLITIS. We had even gone with the officials of the CMP and a Greek Cypriot reader in order to do investigations about the possible burial site of the skull in Aphania on the 21st of July 2010.
What was the story of the "missing skull" that I had written more than 10 years ago?
A student from Aphania studying to become a doctor at a medical university in Istanbul asked from her father to find her a skull. Her lecturers had asked that so that she could study the skull during her classes. Her father would go to the coffee shop in Aphania and had found the bulldozer operator who had buried "missing" Greek Cypriots during the war in 1974 and said to him, "My daughter will become a doctor, her professors gave her a task to find a human skull because she needs to study the skull. Can you find me a skull please?"
The bulldozer operator would tell him, "If you give me two truckloads of manure (gubri), I would get you a skull…"
So the father of the girl studying medicine and the shiro operator would agree. A skull in return for two truckloads of manure…
The bulldozer operator would immediately go to behind the church in Aphania where a number of Greek Cypriots were killed and buried in a mass grave on the banks of a stream. Since he had buried them, he knew the place. He would open the mass grave, take a skull and then in return for two truckloads of manure, would give the skull to the father of the girl studying medicine. The girl would be happy that her father had found her the skull that her teachers had asked from her and while going back to Istanbul, would put this skull in her handbag and would go to the Ercan Airport… This was around 1995…
While passing her hand luggage through the scan at the airport, the policeman checking the luggage would be shocked…
He would ask her, "What is this?????!!!!"
And she would answer him, "That's my homework. My father gave two truckloads of manure (gubri) for that skull, don't you take it!"
Of course the police would take it and would take the girl's father and the bulldozer operator to the police station in Mora. The police would take the skull…
My Greek Cypriot reader with whom we went to Aphania says that he had learned what had happened to the skull from some of his Turkish Cypriot friends… According to the story told to him, the police gave this skull to a teacher in Aphania saying "Take this and make it disappear… It became a curse!" And the teacher would take it and throw it in a well behind the school in Aphania and make it "disappear"….
On the 21st of July 2010 with this reader and with the officials of CMP of that time, Xenophon Kallis, Murat Soysal and Okan Oktay we go to Aphania, find the school and try to search for the well… Kallis finds an open well, half filled with soil… Was this the well that some Turkish Cypriots of Aphania were talking about?
The CMP digs that well but finds nothing and the story fades away until this reader contacts me to remind me of the story of the "missing skull"…
I thank my reader and will continue to work to find more information about the well… As always, I have also informed the Turkish Cypriot and Greek Cypriot officials of the CMP about this new information…
My reader promised to show me where the well is so that I can show it to the CMP… He says he does not want to be involved with CMP but wants to help anonymously… And that is fine with me…
(Note to my readers: When the skull was found in the handbag of the young medical student at Ercan Airport and she was taken to the Mora police station, the policemen would also call the bulldozer operator there… Later on, some officials would ask the bulldozer operator to take them to the mass grave from where he took the skull to show them and they would do an "operation" to empty this mass grave – they would empty partially and take the remains to outside Phota village… Years later the group of persons buried in that mass grave would be found – some in Aphania, some in Phota…)

2.3.2019

Photo: Kallis investigating the well behind school in 2010...

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 24th of March, 2019, Sunday. Similar articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 1st of March 2019 and the 28th of January 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/lefke-kseroda-cmc-bolgesine-yumusak-topraklarin-bulundugu-yere-bazi-kibrislirumlar-g-13554yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kuyuya-atilan-kafatasini-yanlis-kuyuda-aradiydilar-13685yy.htm

Από την Τύμπου στην Αφάνεια…

Από την Τύμπου στην Αφάνεια…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Ένας από τους αναγνώστες μου τηλεφωνά για να μου πει τα ακόλουθα:
«Καθώς πηγαίνεις από την Τύμπου στη Λουρουτζίνα, στη δεξιά πλευρά του δρόμου, υπάρχουν κάποιες σημαίες και ένα μέρος σαν μνημείο για τους μάρτυρες. Έτσι όπως θα πήγαινες από τον παλιό δρόμο – τώρα που έχει κατασκευαστεί νέος δρόμος, δεν ξέρω την κατάσταση του παλιού δρόμου…
Στην κατεύθυνση από την Τύμπου στη Λουρουτζίνα, το μέρος αυτό βρίσκεται στα δεξιά σου, μερικές εκατοντάδες μέτρα πριν από την παλιά φάρμα. Πιστεύω ότι υπήρχε φάρμα εκεί, μια φάρμα που δημιούργησαν Εβραίοι τον παλιό καιρό και ονομαζόταν «Φάρμα Margo»… Το μέρος αυτό είναι κοντά και απέναντι από εκείνη την παλιά φάρμα, μερικές εκατοντάδες μέτρα πριν να φτάσεις στη φάρμα.
Ίσως εκείνο το μνημείο να είχε κτιστεί εκεί ως σύμβολο ή κάτι…
Ένας ηλικιωμένος Τουρκοκύπριος από την πρώην υπόγεια οργάνωση μου είχε πει ότι εκεί είχαν θάψει κάποιους «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους και κάθε φορά που περνούσα από εκείνο τον παλιό δρόμο πηγαίνοντας στη Λουρουτζίνα, κοίταζα το μέρος αυτό και σκεφτόμουν αυτά που μου είχε πει…
Αυτός ο ηλικιωμένος Τουρκοκύπριος από την πρώην υπόγεια οργάνωση ήταν στην πραγματικότητα από τη Λουρουτζίνα και ισχυριζόταν ότι εκεί είχαν θαφτεί κάποιοι Ελληνοκύπριοι που είχαν γίνει «αγνοούμενοι» από την Άσσια… Ο ηλικιωμένος άντρας που μου τα είχε πει αυτά δεν ζει πλέον…»
Άρχισα να ερευνώ για το μέρος αυτό και τηλεφώνησα σε ένα άλλο αναγνώστη ο οποίος μου είπε τα ακόλουθα:
«Το μέρος στο οποίο αναφέρεσαι είναι ένα μέρος πριν από το χωριό Kirklar, κοντά στην περιοχή που κτίζεται το νέο τμήμα του αεροδρομίου στην Τύμπου. Είναι σε μια περιφραγμένη περιοχή και νομίζω ανήκει στο αεροδρόμιο Ercan. Ενώ τοποθετούσαν αυτούς τους ιστούς σημαίας, είχαν ανοίξει την περίφραξη και τους έβαλαν και μετά έκλεισαν ξανά την περίφραξη… Νομίζω ότι έβαλαν μια πέτρα εκεί και είχαν γράψει τα ονόματα κάποιων μαρτύρων, ίσως τα ονόματα των μαρτύρων από μια συγκεκριμένη μονάδα και φύτεψαν επίσης και κάποια δέντρα εκεί… Αυτά που φύτεψαν μεγάλωσαν και έγιναν μεγάλα δέντρα… Έτσι καθώς περνάς και κοιτάζεις το μέρος αυτό, λόγω των δέντρων που είχαν φυτέψει, είναι δύσκολο να δεις το μνημείο…»
Τον Ιανουάριο του 2019, είχα ενημερώσει τους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων για το μέρος αυτό και τους ζήτησα αν ήθελαν, να προσπαθήσουμε να πάμε μαζί για να το ελέγξουμε και να κάνουμε περαιτέρω έρευνες…
Άραγε αυτός ο ηλικιωμένος άντρας από την υπόγεια οργάνωση έλεγε την αλήθεια ή τα φαντάστηκε αυτά τα πράγματα; Χωρίς περαιτέρω έρευνες, είναι δύσκολο να το μάθουμε… Όμως ένας άλλος αναγνώστης εξέφρασε τις απόψεις του για αυτό, λέγοντας ότι χρειάζεται να δούμε αν το μέρος αυτό με τις σημαίες και το μνημείο είναι ορατό στην UNFICYP αφού περιπολούν κάποιες περιοχές εκεί και αμφισβήτησε αυτά που μου είχε πει ο αναγνώστης μου λέγοντας «Γιατί να θάψουν ανθρώπους σε ένα μέρος αν το μέρος αυτό είναι ορατό στις περιπολίες των ΗΕ; Πρέπει να το πεις αυτό στη ΔΕΑ έτσι ώστε να ελέγξουν τα μέρη που κάνει περιπολίες η UNFICYP…»
Μαζί με ένα λειτουργό από τη ΔΕΑ, προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε κάποιους Τουρκοκύπριους που μπορεί να ήταν υπεύθυνοι εκείνη την εποχή, εφόσον ο αναγνώστης μου που μου είπε την ιστορία που είχε ακούσει από τον ηλικιωμένο άντρα είπε επίσης ότι «Εκείνοι οι Ελληνοκύπριοι που είχαν σκοτωθεί και που είναι «αγνοούμενοι» είχαν θαφτεί εκεί γύρω στις 17-18 Αυγούστου 1974… Ο ηλικιωμένος άντρας είχε πάει εκεί και είδε την ταφή και έμαθε τι είχε συμβεί και τους είπε «Γιατί το κάνατε αυτό; Έχουμε Τουρκοκύπριους που είναι αιχμάλωτοι πολέμου στο νότιο μέρος του νησιού… Αν οι Ελληνοκύπριοι μάθουν αυτό που κάνατε εδώ, θα αρχίσουν να σκοτώνουν τους αιχμαλώτους μας…» Πιστεύω ότι η ιστορία του ηλικιωμένου άντρα είναι αληθινή, αλλά ελέγξετε την και ερευνήστε περισσότερο…»
Ευχαριστώ όλους τους αναγνώστες μου που μου μιλούν και μου δίνουν λεπτομέρειες… Μοιράστηκα όλα όσα μου έχουν πει με τους λειτουργούς της ΔΕΑ… Ας δούμε τι θα μας φέρουν οι περαιτέρω έρευνες…
Ένας άλλος αναγνώστης μου τηλεφωνά και θέλει να με συναντήσει… Δεν τον γνωρίζω έτσι κανονίζω να συναντηθώ μαζί του για να δω τι έχει να πει…
Μου λέει τα ακόλουθα:
*** Μόλις έχω ανακαλύψει κάτι που συνδέεται με ένα πηγάδι που είχε σκάψει η ΔΕΑ πριν από χρόνια – έψαχναν για ένα «αγνοούμενο» κρανίο… Είχες γράψει την ιστορία του «αγνοούμενου» κρανίου πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια… Το κρανίο αποκτήθηκε από τον πατέρα ενός κοριτσιού από την Αφάνεια που σπούδαζε ιατρική στην Istanbul σε αντάλλαγμα για δύο φορτηγά κοπριάς και μετά προσπάθησε να το πάρει στην Istanbul και την έπιασαν στον έλεγχο αφού το είχε βάλει στην τσάντα της… Είναι για εκείνο το κρανίο… Όπως ανακάλυψα, η ΔΕΑ έψαχνε για εκείνο το κρανίο σε λάθος πηγάδι…
Είχαν σκάψει ένα πηγάδι και δεν βρήκαν τίποτα – πιστεύω ότι εκείνο το πηγάδι είναι ακόμα ανοικτό. Επειδή μετά την εκσκαφή δεν είχαν κλείσει πλήρως το πηγάδι, οι χωρικοί ρίχνουν τα σκουπίδια τους εκεί.
*** Ένας από τους φίλους μου μου είπε ότι είχε δει τις εκσκαφές, ήξερε ότι η ΔΕΑ έσκαβε το λάθος πηγάδι, αλλά δεν πήγε να τους μιλήσει αφού δεν ήθελε να ασχοληθεί με αυτά τα πράγματα. «Εκείνο το κρανίο είναι σε ένα άλλο πηγάδι περίπου 100 μέτρα μακριά από το πηγάδι που έσκαψαν» μου είπε. Αν η ΔΕΑ ερευνήσει τα πηγάδια σε εκείνη την περιοχή, θα βρούνε το κρανίο ενός «αγνοούμενου» Ελληνοκύπριου. Αν οι μπουλντόζες σκάψουν λίγο την επιφάνεια, θα βρουν το στόμιο εκείνου του πηγαδιού… Το κρανίο βρίσκεται σε ένα κλειστό πηγάδι…
Είχα γράψει για το «αγνοούμενο κρανίο» ενός Ελληνοκύπριου πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια στις εφημερίδες YENIDUZEN και ΠΟΛΙΤΗΣ. Πήγαμε ακόμα και με τους λειτουργούς της ΔΕΑ και ένα Ελληνοκύπριο αναγνώστη για να ερευνήσουμε τον πιθανό τόπο ταφής το κρανίου στην Αφάνεια στις 21 Ιουλίου 2010.
Ποια ήταν η ιστορία του «αγνοούμενου κρανίου» για το οποίο είχα γράψει πριν από περισσότερο από 10 χρόνια;
Μια φοιτήτρια από την Αφάνεια που σπούδαζε ιατρική σε ιατρική σχολή στην Istanbul ζήτησε από τον πατέρα της να της βρει ένα κρανίο. Οι καθηγητές της το είχαν ζητήσει έτσι ώστε να μελετήσει το κρανίο στη διάρκεια των μαθημάτων της. Ο πατέρας της πήγε στο καφενείο στην Αφάνεια και βρήκε τον χειριστή μπουλντόζας που είχε θάψει «αγνοούμενους» Ελληνοκύπριους στη διάρκεια του πολέμου το 1974 και του είπε, «Η κόρη μου θα γίνει γιατρός, οι καθηγητές της της ζήτησαν να βρει ανθρώπινο κρανίο εφόσον το χρειάζεται για να μελετήσει το κρανίο. Μπορείς να μου βρεις ένα κρανίο σε παρακαλώ;»
Ο χειριστής μπουλντόζας του είπε «Αν μου δώσει δύο φορτηγά γεμάτα κόπρι, θα σου βρω ένα κρανίο…»
Έτσι συμφώνησαν ο πατέρας του κοριτσιού που σπούδαζε ιατρική και ο χειριστής μπουλντόζας. Ένα κρανίο σε αντάλλαγμα για δύο φορτηγά κόπρι…
Ο χειριστής μπουλντόζας πήγε αμέσως πίσω από την εκκλησία στην Αφάνεια όπου σκοτώθηκε ένας αριθμός Ελληνοκυπρίων και θάφτηκαν σε ένα μαζικό τάφο στις όχθες ενός ρέματος. Αφού τους είχε θάψει, ήξερε το μέρος. Άνοιξε το μαζικό τάφο, πήρε ένα κρανίο και μετά σε αντάλλαγμα για δύο φορτηγά κοπριάς έδωσε το κρανίο στον πατέρα του κοριτσιού που σπούδαζε ιατρική. Το κορίτσι ήταν χαρούμενο που ο πατέρας της βρήκε το κρανίο που ζήτησαν οι καθηγητές της και καθώς πήγαινε πίσω στην Istanbul, έβαλε το κρανίο στην τσάντα της και πήγε στο αεροδρόμιο Ercan… Αυτό ήταν γύρω στο 1995…
Καθώς περνούσε τις χειραποσκευές της από τον έλεγχο στο αεροδρόμιο, ο αστυνομικός που έλεγχε τις αποσκευές σοκαρίστηκε…
Τη ρώτησε «Τι είναι αυτό;;;;;!!!!»
Και του απάντησε «Είναι η εργασία μου. Ο πατέρας μου έδωσε δύο φορτηγά κοπριάς για το κρανίο αυτό, μην το πάρετε!»
Φυσικά η αστυνομία το πήρε και πήραν τον πατέρα του κοριτσιού και τον χειριστή μπουλντόζας στον αστυνομικό σταθμό στη Μόρα. Η αστυνομία πήρε το κρανίο…
Ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου, με τον οποίο πήγαμε στην Αφάνεια, λέει ότι είχε μάθει τι είχε συμβεί στο κρανίο από κάποιους Τουρκοκύπριους φίλους του… Σύμφωνα με την ιστορία που του είπαν, η αστυνομία έδωσε το κρανίο αυτό σε ένα δάσκαλο στην Αφάνεια και του είπαν «Πάρε το κρανίο αυτό και εξαφάνισε το… Έχει γίνει μια κατάρα!» Και ο δάσκαλος το πήρε και το έριξε σε ένα πηγάδι πίσω από το σχολείο στην Αφάνεια και το «εξαφάνισε»…
Στις 21 Ιουλίου 2010, μαζί με αυτόν τον αναγνώστη και τους τότε λειτουργούς της ΔΕΑ Ξενοφώντα Καλλή, Murat Soysal και Okan Oktay πήγαμε στην Αφάνεια, βρήκαμε το σχολείο και προσπαθήσαμε να ψάξουμε για το πηγάδι… Ο Καλλής βρήκε ένα ανοικτό πηγάδι, μισογεμάτο με χώμα… Ήταν άραγε αυτό το πηγάδι στο οποίο αναφέρονταν κάποιοι Τουρκοκύπριοι από την Αφάνεια;
Η ΔΕΑ σκάβει εκείνο το πηγάδι αλλά δεν βρίσκει τίποτε και η ιστορία χάνεται μέχρι που αυτός ο αναγνώστης επικοινωνεί μαζί μου για να μου θυμίσει την ιστορία του «αγνοούμενου κρανίου»…
Ευχαριστώ τον αναγνώστη μου και θα συνεχίσω να εργάζομαι για να βρω περισσότερες πληροφορίες για το πηγάδι… Όπως πάντα, έχω επίσης ενημερώσει τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους λειτουργούς της ΔΕΑ για αυτές τις νέες πληροφορίες…
Ο αναγνώστης μου υποσχέθηκε να μου δείξει που βρίσκεται το πηγάδι έτσι ώστε να το δείξω στη ΔΕΑ… Λέει ότι δεν θέλει να εμπλακεί με τη ΔΕΑ, αλλά θέλει να βοηθήσει ανώνυμα… Και αυτό είναι εντάξει μαζί μου…
(Σημείωση για τους αναγνώστες μου: Όταν βρέθηκε το κρανίο στην τσάντα της νεαρής φοιτήτριας ιατρικής στο αεροδρόμιο Ercan και την πήραν στον αστυνομικό σταθμό στη Μόρα, οι αστυνομικοί κάλεσαν εκεί και τον χειριστή μπουλντόζας… Αργότερα, κάποιοι λειτουργοί ζήτησαν από τον χειριστή μπουλντόζας να τους πάρει στον μαζικό τάφο από όπου πήρε το κρανίο και να τους δείξει το μέρος και έκαναν μια «επιχείρηση» για να αδειάζουν αυτό το μαζικό τάφο – άδειασαν μερικώς το μαζικό τάφο και πήραν τα οστά έξω από το χωριό Φώτα… Μετά από χρόνια βρέθηκε αυτή η ομάδα ατόμων που θάφτηκε σε εκείνο το μαζικό τάφο – κάποιοι στην Αφάνεια και κάποιοι στο χωριό Φώτα…)

Photo: Ο Καλλής ερευνά το πηγάδι πίσω από το σχολείο το 2010…

(*) Article published in the POLITIS newspaper in Greek on the 24th of March, 2019, Sunday. Similar articles were published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 1st of March 2019 and the 28th of January 2019 and here are the links:

http://www.yeniduzen.com/lefke-kseroda-cmc-bolgesine-yumusak-topraklarin-bulundugu-yere-bazi-kibrislirumlar-g-13554yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kuyuya-atilan-kafatasini-yanlis-kuyuda-aradiydilar-13685yy.htm

My childhood memories…

My childhood memories…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Last week I travel from Nicosia to Agios Ermolaos to go and meet a witness about possible burial sites in the village and the view is simply breath-taking! Such green and such yellow and red spots here and there: The red field tulips that grow naturally – babarunes in Cypriot Greek and Horoz Lalesi in Cypriot Turkish – if there are no pesticides in the fields… Agios Ermolaos, after the rains even has its own little lake to feel proud of…
For kilometres, there is nothing – just open fields and a few factories here and there for chicken that belong to Haciali from Shilloura… I think Haciali's grandfather was from Agia Marina – the mixed Maronite and Turkish Cypriot village which has become a ghost village after 1974… I remember Mustafa Hadjiali from my childhood, a tall, dark man with a thin moustache who had a shop selling chicken in the bandabuliya – old market – of Nicosia called "Chicken of Krini (Kirni)". He had a chicken farm and was selling chicken and eggs… He also had a shop upstairs near the side entrance of the bandabuliya where there was a sewing shop and a lot of young girls sewing clothes there… This shop was adjacent to the house of Gianni and Kakoullou Ellinas, who had been killed in 1963 and who are still "missing" – I had written their stories on these pages and each time I pass from there, I remember Kakoullou from Yialousa and her incredible and tragic life…
So this sewing workshop was adjacent to the house of Kakoullou and we would go with my sister and my mother so my sister could have a new dress fitting or to choose fabric for a party dress… She loved dressing up throughout her life and always had seamstresses sewing clothes for her… These were times when there was no such abundance of ready-made textiles in Cyprus yet – everyone was sewing and Singer sewing machines were something valuable to have in the house… For those who did not know how to sew or did not have a sewing machine, there were always seamstresses who worked in their houses and some had apprentices, young girls, who would learn to sew… Choosing the cloth, choosing buttons to go with it, choosing accessories were all part of this ritual and then the seamstress would take measurements and write it down and then the cutting of the cloth… Perhaps this was the most important part of it – whoever the seamstress was, she would be cutting it since she could not afford to make a mistake! And then there would be two dress provas (fittings) – the first fitting, where she would fix the dress according to the body of the customer and after a while, a second fitting where the dress would almost be finalized and where she would fix the accessories – if there was any – on the dress…
My sister Ilkay was married to Kutlu Adali and he was the private secretary of Denktash who was the community leader at the time in the Turkish Cypriot Communal Chamber. So my sister and her husband would be going to parties very often and she would have fantastic party dresses made out for her… I would go with her when she was buying the cloth for the dress - chiffons and taffetas and silks in beautiful colours and for the accessories we would cross together from the Ledras crossing to go to Diran where she would get shiny beads or feathers in green to sew on her dress and for beautiful buttons we would go to Yaghcioghlou who was – and still is – the expert for the buttons…
We were poor, my mother and me – my father died when I was seven years old, leaving debts of the house that he had built for us and my mother had a "fixed wage" of 20 Cypriot pounds… From this money, my mother had to support my brother who was studying in Ankara to become an electrical engineer, pay the debts to the bank and raise me… We had no money for such "luxuries" so my mother would make "new" dresses for me from her old clothes or my sister's clothes – she would sew the dress and then design beautiful embroidery with beads and different coloured threads and it would no longer be the old dress of mom or my sister. It would be something completely new… We never had money for coats for me so I would be wearing redesigned coats of my mother or my sister throughout my childhood and my youth until such time when I began to work and I could afford to buy my own clothes… Class differences were visible between the rich and the poor but my mother made sure that I would not feel unhappy and she would use all her creativity with buttons and beads and colourful threads to make something old look like brand new! She had learned sewing through her cousin Ulufer and even had sewn her own wedding gown… Ulufer's sister Tomris was a hat-maker and she knew how to make hats… They were the rich cousins of my mother – I think all my mother's cousins were rich except us since my father had committed the "sin" of refusing to join the underground organisation of the time, saying "I cannot kill anyone…" And the punishment would be to impoverish us, my father dying of a heart attack after getting out of prison, my mother working with a "fixed wage" and never given any raise for many years even though she was working like hell as head of the national Turkish Cypriot library… As a result, we would also pay for the stance of my father, my mother and me but this would never stop us from taking pleasure from life and the earth – even a tin box of buttons would make me so happy as a child…
Buttons were important – for every single shirt or dress or jumper or woollen sweater or sakko, you would choose different buttons according to the style and colour…
My mother always had at least three tin boxes of buttons – these were tin boxes of Milk Tray and Horniman's Tea and if she was changing a dress – cutting it to make it smaller for me – she would never throw away buttons but keep them in these tin boxes… Even if a dress or a coat was out of wear, she would keep the buttons…
And these tin boxes of buttons were what we played with as kids – when my sister's small children came to our houses, we would take the tin boxes of buttons and play with the buttons – making imaginary trains or cars, arranging them according to colour or to size and when finished, we would collect and fill the boxes with those buttons…
When you went to buy buttons for a dress or a coat from Yaghcioghlou or Munise or Djoshkoun (Coskun) or Zako, you always got a few more in case you lost a button so there would always be spare buttons in the house for such emergencies…
And then of course, my sister would have to find shoes and capes and bags to go with the dress… She had several shoemakers so she would go and as a kid I would accompany her – she is 14 years older than me so I would tag along with her whenever I could since I wanted to peek into the world of the grown-ups – and they would take measurements of her feet and her ankles and her calves and she would choose the colour of the leather from which she wanted boots or shoes and also design the model and then her boots or shoes would be ready no later than a week… I remember these shoe workshops where old men or young apprentices worked with wooden moulds where they would fix the leather with tiny nails and there would be the strong smell of glue and leather in the shop… Shoemaking was an art and all my mother's brothers knew how to do this – we even had a plaster cast of a child's shoe that they had used when making shoes…
So my sister would have red boots, green boots, blue shoes, purple shoes – shoes of all colours and kinds… There was no abundance of imported shoes back then – we only knew Clarks and Bata and the rest were made by shoemakers' cooperatives or individual shoe makers…
These shoes would last a long time and would not be damaged by rain and wear so you had a pair of shoes for school and you would wear them a whole year unless your feet grew…
As a child, I had Clarks shoes before my father had gone to prison and when we could afford to buy shoes from Clarks… My mother Turkan Uludagh in those times was thinking that the best shoes in the world were Clarks shoes… I remember those shoes and even have a photo that Kutlu Adali – the journalist and author who was murdered in 1996 and who was married to my sister – took… At that time, Kutlu Adali wanted to come into our family and was trying to convince my father Niyazi Uludagh to accept him as a son-in-law… So he was coming often to take my photos by the pond or at my birthday party and in one photo, I am sitting at a chaise longue and this must be my third birthday party… I am wearing a dress my mother has sewn for my birthday and I have a big white ribbon on my hair… I can read "Clarks" under my shoes from this photograph… Probably the shoes were brand new, for my third birthday – so this photo must have been taken in 1961…
I remember the shoemaker Kilich where together with my childhood friend Neshe Yashin, we had got identical pairs of red shoes with a shiny buckle on the side – these were such elegant shoes and the colour red gave us energy, making us feel as though we had magical shoes and we could do anything and go anywhere! We would roam the streets of old Nicosia within the walls, we would go to the Turkish Cypriot Communal Chamber to hear the Turkish Cypriot MPs debating various laws of the time and we would sit at the back, giggling and looking how this one sat or that one fell asleep! We were around the age 10 or 11 or 12… Those magical red shoes would take us to the library full of books where my mother worked or to her father's bookshop – again full of books – Ozker Yashin Kitabevi and we would read and read and read and write and write and write… Neshe would be writing poems and during the first years of the secondary school when we were around 12 years old, she would be reciting her poems at the poetry competitions at our school and winning prizes… I would be writing compositions and also poems, but my strength was the prose… Neshe's father when seeing one of my letters written to Neshe when I was in the USA as a Foreign Exchange student at the age of 15 with a Fulbright scholarship would point out to her that one day, I would become a writer… Back in Cyprus after the scholarship, he would also tell me that "Your pen is strong, you write well… You will be a writer…"
The red shoes we both remember because your family would only afford to get you a pair of shoes maybe once a year for an important occasion like starting of the new semester of the school year or your birthday or the Bayram or the New Year…
Travelling to Agios Ermolaos somehow brought back all these memories… My mother passed away, my father passed away, Neshe's mother and father passed away, Kutlu Adali was murdered and we remain on this earth to remember the old times and cherish our memories, even if some of them are bitter…

23.3.2019

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 31st of March 2019, Sunday.

Photos:

*** Both my mother's and my dress was sewn by mom for my birthday as we celebrate together in this photo of 1961... Photo taken by my sister's husband Kutlu Adalı, the journalist who was murdered in 1996...

*** This photo from my third birthday was taken by Kutlu Adali, my sister's husband back in 1961...