The story of Sultan: A hidden tragedy…

The story of Sultan: A hidden tragedy…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

Sultan was only five years old when her father, Osman Talat Hanifi went "missing" on the 22nd of November 1963, just a month before the intercommunal fighting would begin in Cyprus in December 1963…
Her father who had been trained as a pilot in the British army and had worked at the Akrotiri British Bases had resigned a year before in 1962 and had opened a shop on the road from Limassol to Paphos…
He was from Anadiou village and had got married in Limassol…
Back in the 1950s, he had borrowed the big motorcycle of a former classmate of his from the English School… He had gone to Karpaz to visit Apostolos Andreas Monastery… Coincidentally there had been a busload of women who had come from Limassol to visit Karpaz and Apostolos Andreas and Elvan from Limassol, a young and strikingly beautiful girl was also amongst this group of women… Osman Talat would see her and would start following the bus all the way from Karpaz to Limassol on his motorcycle!
By the time they would arrive in Limassol and the women would get off the bus to go back to their homes it would be dark and Osman Talat would not be able to see where Elvan had gone! He would hang around the Turkish Cypriot neighbourhood with his motorcycle and try to figure out how to find out where she had gone…
Hanging around like that, he would attract the attention of an elderly Turkish Cypriot from the mahalle… He would ask him "What are you doing here son? You seem lost…"
And he would tell this elderly man, Uncle Hasan that he had seen this girl at Apostolos Andreas and had followed the bus but did not see in which house she had entered…
Uncle Hasan would say to him, "Son, following other people's daughters is not considered nice behaviour in this neighbourhood of Turkish Cypriots" and he would say, "No, no! I am serious… I liked her so much, I want to get married with her!"
So Uncle Hasan would show him the house and soon they would meet and get married. They would settle in Limassol and have three kids: Mustafa and Korman (two boys) and Sultan, the little girl…
He would resign from his job at the British Bases in 1962 and would open a shop… Throughout his life, he would be a commercial person, always looking for opportunities for trade… For his shop he would import kimonos from Japan, shoes from Italy and plates from England… The sets of porcelain plates would be sold to customers who would be getting their daughters ready for marriage and these plates would be part of the dowry of the girls… He would import all these things and distribute to shops according to their orders… He would have two chauffeurs: A Turkish Cypriot and a Greek Cypriot…
He would dress well all his life and he would always like to take his family by the seaside for trips – he would dream of going to England with his family and settling there but his wife Elvan would not accept to leave Cyprus… They would live together in the house of the father and mother of Elvan in the "Arnavut Mahallesi" (The Arnaoudi Neighbourhood) of Limassol, a Turkish Cypriot neighbourhood…
Long before he would resign from the army he would import the first cotton candy fluff machine and a popcorn machine to hire at different panayiri and he would pay some money to work with these machines to some Turkish Cypriots and he would also get some income from these…
Up until the 22nd of November 1963, things would be normal for the family… And from that day onwards their lives would turn upside down: He would go "missing"…
The five-year-old Sultan would see everyone crying in the house… Some Turkish Cypriot officials would come and visit her mother and advise her "Not to go to the police since her husband had been in TMT and that this might endanger his life…" She would only go and visit the police in Limassol about 15 days after the disappearance of her husband.
But a Turkish Cypriot would go the following day, on the 23rd of November 1963 to the Limassol police and would report him as "missing" – this Turkish Cypriot would also make up some stories about it and would also give a false address of the family…
On the day Osman Talat Hanifi would "disappear" an English man would come and ask for him – he would wait all day long for his return and in the end would leave the house, understanding that Osman Talat is not coming back…
The police would want to visit the wife of Osman Talat, Mrs. Elvan but the Turkish Cypriot authorities would not allow them to go to her house…
Things would turn sour for the five year old, once upon a time the happy girl Sultan – the girl whose father had treated her like a princess, the girl whose requests he would immediately fulfil, the girl whose father took her to the golf course since he liked playing golf and she would collect little bugs and would fill up the holes at the golf course and her father would reprimand her not to do it: "You shouldn't do that Sultan, my daughter – they will get angry with you! You are not supposed to fill the holes with bugs!"
When television would be the new thing in Limassol, one of their neighbours would get a TV set – all the kids would flock there to see and the neighbour would allow them the first day to see this magic box. Second day she would not allow them to come into the house and the third day, she would tell them "Don't come again!"
Sultan would be sooo disappointed and would run home to her father:
"See, they sent us away! We don't have a TV to watch!"
Immediately Osman Talat would get a TV set and for installing a huge antenna, even a helicopter would come to help! In those days, with this antenna, they would be able to watch TV from Syria and surrounding countries…
When her father would "disappear", Sultan would become miserable, seeing all the family crying all the time…
She would not eat, she would not play – she had just started school at the age of five and at the kindergarten her teacher Mrs. Ulker would tell her, "Look Sultan, you are not eating your breakfast at school, you are not playing with your friends – I would have to give you punishment!"
And Sultan would open her tiny hands to the sky and say, "Oh God! Please take my life! When I am at home, everyone is crying – when I am at school, they want to punish me!"
The teacher would be shocked to hear such words from such a small child and would take her hand and they would go to her house to find out why Sultan is acting like that… Mrs. Ulker did not know anything about the "disappearance" of the father of Sultan and she would be so upset… She would take Sultan to her own house to stay for a few days with her… What Mrs. Ulker wouldn't know at that time is that her own husband, Ozer Reshat Kansoy would go "missing" on the 18th of April 1964… The remains of Ozer Reshat Kansoy would be found at Kapedes-Macheras years later, together with other "missing" Turkish Cypriots and I would attend the funeral for him when he was being buried in Nicosia…
The truth about why the father of Sultan, Osman Talat Hanifi "disappeared"?
He had been taken by the Turkish Cypriot authorities in Limassol and would be killed by strangled with his own green cravat, sitting in a chair in a house where he had been "questioned"…
He would be buried somewhere near the new port of Limassol in an area that the Turkish Cypriots had called "The little forest"…
The reason? According to Sultan Osman Talat who would investigate years later the "disappearance" of her father was trying not to pay for the guns they had asked him to buy from some English persons from the British Bases…
"Probably he had got some guns for them once" Sultan says "and they had paid… And probably they did not want to pay for the second batch and I suspect they did have this money for the guns but did not want to give it to my father and keeping and sharing the money themselves… That is the reason why my father resigned from his job at the British Bases – because he was fed up with the amount of pressure they were putting on him to get guns…"
They would not put him on the official "Missing Persons' List" and would try to put the blame on the Greek Cypriots for his "disappearance"! In the First Volume of the "Martyrs' Album" published by the "Relatives of the Martyrs Association", they would claim that "Osman Talat was kidnapped and killed by the Greek Cypriots on the 22nd of December 1963"!
So they would try to "cover up" this cold blooded murder of Osman Talat and would also hide his burial site…
His wife would not be given a wage, as was the "custom" of those times – for seven years they would make her suffer until one day, a Greek Cypriot, Mr. Nicos would notice that Sultan had great talent in learning languages – Sultan would get out of the elementary school every day and would go to the Customs of Limassol where her grandfather, Mustafa Horozcu was working. While waiting for him, she would speak with Mr. Nicos, a co-worker of her grandfather… Mr. Nicos would take the initiative to arrange a meeting with a Mr. Vassilis – a rich person of those times – and would invite Sultan, her grandfather Mustafa and another co-worker, Mr. Ozay Akif who was in TMT in those times… They would go to meet Mr. Vassilis without knowing the reason: Mr. Vassilis would say to Sultan, "I hear you are very talented with languages, so you should enrol at the Terrasanta School…" The grandfather would say "But we can't afford that school" and Mr. Vassilis would say "I will pay for it and when you have money, you can pay me back…"
Mr. Vassilis would instruct Mr. Ozay to take Sultan to Terrasanta, enrol her and be her "guardian parent" at the school…
Probably Mr. Ozay Akif would report this to the Turkish Cypriot authorities – and exactly seven years after the "disappearance" of Osman Talat Hanifi, the Turkish Cypriot authorities would start giving a wage to his wife under the title "Victim of the Conflict" – 29 Cypriot pounds which would be the exact amount they would pay to the Terrasanta School! The grandfather, Mustafa Horozcu would immediately go to pay Mr. Vassilis the amount he had paid for Sultan to start the school…
Sultan Osman Talat, with her own efforts would try to find out where her father had been buried: She would speak with two persons who had buried him and would take them at different times, separately, to the possible burial sites – each would show a different spot along the same line, very close to the new port of Limassol… The CMP would start excavating the first place they had shown but would stop saying that Osman Talat is not on the "official list of missing persons" but is a person classified as "known dead". So the second possible burial site would not be excavated by the CMP.
I would suggest to Sultan Osman Talat to apply to Mr. Photiou's Office and see if they can do the excavations in the second possible burial site… She would agree and on the 25th of June 2018, we would go with Sultan Osman Talat to visit Mr. Photis Photiou, the Commissioner for Humanitarian Affairs and Sultan would officially make an application to him to do exhumations in the second possible burial site… She would also give samples of her DNA and we would visit the area on the 4th of July 2018 with Xenophon Kallis in accordance with the instructions of Mr. Photiou in order to see this second possible burial site…
We will continue our investigations for this second possible burial site and see if we can find out more details…
I want to thank Mr. Photis Photiou for accepting to do something about the "missing" Osman Talat Hanifi… Sultan was only five years old when he "disappeared" – she is approaching 60 years now – she lost her mother Elvan, her brothers Mustafa and Korman and she has been waiting for the past 55 years about news of her father's fate… There is no one alive from her family – her grandmother, grandfather, her mother and her brothers have died… She is the only one left alive in her family to receive the remains of her father, if his burial site is found…
Such are the hidden stories and the tragedies of our island…

7.7.2018

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 5th of August 2018, Sunday. An extended version of this article in Turkish was published in the YENIDUZEN newspaper on the 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th and 7th of July 2018 and here are its links:

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-9-12603yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-10-12606yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-11-12611yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-12-12615yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-13-12618yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-14-12623yy.htm

The link to the article in Greek in POLITIS:

http://politis.com.cy/article/thee-mou-pare-parakalo-ti-zoi-mou

«Θεέ μου! Πάρε παρακαλώ τη ζωή μου...»

«Θεέ μου! Πάρε παρακαλώ τη ζωή μου...»

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Η Sultan ήταν μόλις πέντε χρονών όταν ο πατέρας της Osman Talat Hanifi έγινε «αγνοούμενος» στις 22 Νοεμβρίου 1963, ένα μήνα πριν την έναρξη των διακοινοτικών συγκρούσεων στην Κύπρο τον Δεκέμβριο του 1963…
Ο πατέρας της που ήταν εκπαιδευμένος πιλότος στο Βρετανικό στρατό και εργαζόταν στις Βρετανικές Βάσεις Ακρωτηρίου είχε υποβάλει παραίτηση ένα χρόνο προηγουμένως, το 1962, και είχε ανοίξει ένα κατάστημα στο δρόμο Λεμεσού-Πάφου….
Ήταν από το χωριό Αναδιού και είχε παντρευτεί στη Λεμεσό…
Τη δεκαετία του '50 είχε δανειστεί τη μεγάλη μοτοσυκλέτα ενός παλιού συμμαθητή του από το English School… Είχε πάει στην Καρπασία για να επισκεφτεί το μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα… Συμπτωματικά υπήρχε ένα λεωφορείο με γυναίκες που είχαν έρθει από τη Λεμεσό για να επισκεφτούν την Καρπασία και τον Απόστολο Ανδρέα και η Elvan από τη Λεμεσό, μια νεαρή και εντυπωσιακά όμορφη κοπέλα, ήταν επίσης σε αυτή την ομάδα γυναικών… Ο Osman Talat την είδε και άρχισε να ακολουθεί το λεωφορείο με τη μοτοσυκλέτα του από την Καρπασία στη Λεμεσό!
Όταν έφτασαν στη Λεμεσό και οι γυναίκες κατέβηκαν από το λεωφορείο για να επιστρέψουν στα σπίτια του ήταν σκοτεινά και ο Osman Talat δεν μπορούσε να δει που είχε πάει η Elvan! Έμεινε γύρω από την Τουρκοκυπριακή γειτονιά με τη μοτοσυκλέτα του και προσπαθούσε να καταλάβει που είχε πάει…
Με τον τρόπο που κοντοστεκόταν τράβηξε την προσοχή ενός ηλικιωμένου Τουρκοκύπριου από το μαχαλά… Τον ρώτησε «Τι κάνεις εδώ γιε μου; Φαίνεσαι χαμένος…»
Και είπε σε αυτόν τον ηλικιωμένο, το θείο Hasan, ότι είχε δει αυτό το κορίτσι στον Απόστολο Ανδρέα και ακολούθησε το λεωφορείο αλλά δεν είδε σε ποιο σπίτι είχε μπει…
Ο θείος Hasan του είπε «Γιε μου, το να ακολουθείς τις κόρες άλλων ανθρώπων δεν θεωρείται καλή συμπεριφορά σε αυτή την γειτονιά Τουρκοκυπρίων» και είπε «Όχι, όχι! Είμαι σοβαρός… Μου άρεσε τόσο πολύ, θέλω να την παντρευτώ!»
Έτσι ο θείος Hasan του έδειξε το σπίτι και σύντομα συναντήθηκαν και παντρεύτηκαν. Εγκαταστάθηκαν στη Λεμεσό και έκαναν τρία παιδιά: δύο αγόρια, τον Mustafa και τον Korman και τη Sultan, το μικρό κορίτσι…
Το 1962 υπέβαλε παραίτηση από τη δουλειά του στις Βρετανικές Βάσεις και άνοιξε ένα κατάστημα… Σε όλη του τη ζωή ήταν εμπορικό άτομο, πάντοτε έψαχνε ευκαιρίες για εμπόριο… Εισήγαγε για το κατάστημα του κιμονό από την Ιαπωνία, παπούτσια από την Ιταλία και πιάτα από την Αγγλία… Τα σετ πιάτων από πορσελάνη πωλούνταν σε πελάτες που ετοίμαζαν τις κόρες τους για γάμο και τα πιάτα αυτά ήταν μέρος της προίκας των κόρων… Εισήγαγε όλα αυτά τα πράγματα και τα διένειμε σε καταστήματα σύμφωνα με τις παραγγελίες τους… Είχε δύο οδηγούς: ένα Τουρκοκύπριο και ένα Ελληνοκύπριο…
Πάντοτε ντυνόταν καλά και του άρεσε να παίρνει την οικογένεια του για εκδρομές στη θάλασσα – ονειρευόταν να πάει στην Αγγλία με την οικογένεια του και να εγκατασταθούν εκεί αλλά η γυναίκα του Elvan δεν δεχόταν να φύγει από την Κύπρο… Ζούσαν μαζί στο σπίτι των γονιών της Elvan στον μαχαλά Αρναούτ της Λεμεσού, μια Τουρκοκυπριακή γειτονιά…
Πολύ πριν να παραιτηθεί από το στρατό εισήγαγε την πρώτη μηχανή για μαλλί γριάς και μια μηχανή για ποπκορν για να ενοικιάζει στα διάφορα πανηγύρια και πλήρωνε κάποια λεφτά κάποιους Τουρκοκύπριους κάποια λεφτά για να δουλεύουν αυτές τις μηχανές και επίσης έπαιρνε κάποιο εισόδημα και ο ίδιος…
Μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 1963 τα πράγματα ήταν φυσιολογικά για την οικογένεια… Και από εκείνη τη μέρα και μετά οι ζωές τους αναποδογυρίστηκαν: Έγινε «αγνοούμενος»…
Η πεντάχρονη Sultan έβλεπε όλους να κλαίνε στο σπίτι… Κάποιοι Τουρκοκύπριοι αξιωματούχοι ήρθαν για να επισκεφτούν την μητέρα της και να την συμβουλεύσουν «Να μην πάεις στην αστυνομία αφού ο σύζυγος σου ήταν στην ΤΜΤ και αυτό μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του…» Πήγε για να επισκεφτεί την αστυνομία στη Λεμεσό περίπου 15 μέρες μετά την εξαφάνιση του συζύγου της.
Όμως ένας Τουρκοκύπριος πήγε στην αστυνομία Λεμεσού την επόμενη μέρα, στις 23 Νοεμβρίου 1963 και τον ανέφερε ως «ελλείπον άτομο» - ο Τουρκοκύπριος αυτός έπλασε επίσης κάποιες ιστορίες για το θέμα και έδωσε επίσης και λάθος διεύθυνση για την οικογένεια…
Τη μέρα που «εξαφανίστηκε» ο Osman Talat Hanifi, ένας Άγγλος ήρθε και τον αναζητούσε – περίμενε όλη τη μέρα να επιστρέψει και στο τέλος έφυγε από το σπίτι αφού κατάλαβε ότι Osman Talat δεν θα επέστρεφε…
Η αστυνομία ήθελε να επισκεφτεί την κυρία Elvan, την γυναίκα του Osman Talat αλλά οι Τουρκοκυπριακές αρχές δεν τους άφησαν να πάνε στο σπίτι της…
Τα πράγματα δεν ήταν καλά για την πεντάχρονη, την κάποτε ευτυχισμένη Sultan – το κορίτσι που ο πατέρας της την είχε σαν πριγκίπισσα, το κορίτσι που εκπλήρωνε τις επιθυμίες της αμέσως, το κορίτσι που ο πατέρας της την έπαιρνε στο γήπεδο του γκολφ αφού του άρεσε να παίζει γκολφ και μάζευε μικρά σκουλήκια (μαρτούθκια) και γέμιζε τις τρύπες στο γήπεδο του γκολφ και ο πατέρας της της έκανε παρατήρηση να μην το κάνει: «Δεν πρέπει να το κάνεις αυτό Sultan κόρη μου – θα θυμόσουν μαζί σου! Δεν πρέπει να γεμίζεις τις τρύπες με σκουλήκια!»
Όταν η τηλεόραση ήταν το καινούργιο πράγμα στη Λεμεσό, μια από τις γειτόνισσες τους αγόρασε μια τηλεόραση – όλα τα παιδιά μαζεύτηκαν εκεί για να παρακολουθήσουν και η γειτόνισσα την πρώτη μέρα τους άφησε να δούνε το μαγικό κουτί. Τη δεύτερη μέρα δεν τους άφησε να μπουν στο σπίτι και την τρίτη μέρα τους είπε «Μην έρθετε ξανά!»
Η Sultan ήταν πολύ απογοητευμένη και έτρεξε σπίτι στον πατέρα της:
«Βλέπεις, μας έδιωξαν! Δεν έχουμε τηλεόραση για να παρακολουθήσουμε!»
Αμέσως ο Osman Talat αγόρασε μια τηλεόραση και για να εγκατασταθεί η τεράστια αντένα ήρθε ακόμα και ελικόπτερο για να βοηθήσει! Εκείνες τις μέρες με αυτή την αντένα μπορούσαν να παρακολουθούν τηλεόραση από τη Συρία και τις γύρω χώρες…
Όταν «εξαφανίστηκε» ο πατέρας της η Sultan ήταν δυστυχισμένη, βλέποντας όλη την οικογένεια να κλαίει συνεχώς…
Δεν έτρωγε, δεν έπαιζε – είχε μόλις ξεκινήσει σχολείο στην ηλικία των πέντε και η κυρία Ulker η δασκάλα της στο νηπιαγωγείο της είπε: «Κοίτα Sultan, δεν τρως το πρόγευμα σου στο σχολείο, δεν παίζεις με τους φίλους σου – θα χρειαστεί να σε τιμωρήσω!»
Και η Sultan άνοιξε τα μικρά της χέρια στον ουρανό και είπε «Θεέ μου! Πάρε σε παρακαλώ τη ζωή μου! Όταν είμαι στο σπίτι όλοι κλαίνε – όταν είμαι στο σχολείο θέλουν να με τιμωρήσουν!»
Η δασκάλα συγκλονίστηκε όταν άκουσε τέτοια λόγια από ένα τόσο μικρό παιδί και πήρε το χέρι της και πήγε μαζί της στο σπίτι της για να μάθει γιατί συμπεριφερόταν έτσι η Sultan… Η κυρία Ulker δεν γνώριζε τίποτε για την «εξαφάνιση» του πατέρα της Sultan και αναστατώθηκε πολύ… Πήρε τη Sultan στο δικό της σπίτι για να μείνει μερικές μέρες μαζί της… Αυτό που δεν ήξερε τότε η κυρία Ulker ήταν ότι και ο δικός της σύζυγος Ozer Reshat Kansoy θα γινόταν «αγνοούμενος» στις 18 Απριλίου 1964… Τα οστά του Ozer Reshat Kansoy βρέθηκαν μετά από χρόνια στους Καπέδες-Μαχαιρά μαζί με άλλους «αγνοούμενους» Τουρκοκύπριους και παρέστηκα στην κηδεία του όταν γινόταν η ταφή του στη Λευκωσία…
Ποια είναι η αλήθεια για το λόγο της «εξαφάνισης» του πατέρα της Sultan, Osman Talat Hanifi;
Τον είχαν πάρει οι Τουρκοκυπριακές αρχές στη Λεμεσό και σκοτώθηκε από ασφυξία αφού τον στραγγάλισαν με τη δική του πράσινη γραβάτα, ενώ καθόταν σε μια καρέκλα σε ένα σπίτι που τον «ανέκριναν»…
Τον έθαψαν κάπου κοντά στο νέο λιμάνι Λεμεσού σε μια περιοχή που οι Τουρκοκύπριοι ονόμαζαν «το μικρό δάσος»…
Ο λόγος; Σύμφωνα με την Sultan Osman Talat, που μετά από χρόνια ερεύνησε την «εξαφάνιση» του πατέρα της, προσπαθούσαν να μην πληρώσουν για τα όπλα που του είχαν ζητήσει να αγοράσει από κάποιους Άγγλους από τις Βρετανικές Βάσεις…
«Πιθανότατα τους είχε πάρει μια φορά κάποια όπλα» λέει η Sultan «και είχαν πληρώσει… Και πιθανόν δεν ήθελαν να πληρώσουν για τη δεύτερη παρτίδα και υποψιάζομαι ότι είχαν τα λεφτά του για τα όπλα αλλά δεν ήθελαν να τα δώσουν στον πατέρα μου, αλλά να τα κρατήσουν και να τα μοιραστούν μεταξύ τους… Αυτός είναι ο λόγος που ο πατέρας μου υπέβαλε παραίτηση από τη δουλειά του στις Βρετανικές Βάσεις – διότι είχε βαρεθεί με την πίεση στην οποία τον υπέβαλλαν για να πάρουν όπλα…»
Δεν τον έβαλαν στον «Επίσημο Κατάλογο Αγνοουμένων Ατόμων» και προσπάθησαν να ρίξουν το φταίξιμο για την «εξαφάνιση» του στους Ελληνοκύπριους! Στον Πρώτο Τόμο του «Άλμπουμ Μαρτύρων» που εκδόθηκε από τους «Σύνδεσμο Συγγενών Μαρτύρων» ισχυρίστηκαν ότι «ο Osman Talat απήχθη και σκοτώθηκε από τους Ελληνοκύπριους στις 22 Δεκεμβρίου 1963!»
Έτσι προσπάθησαν να «καλύψουν» αυτή την ψυχρή δολοφονία του Osman Talat και επίσης έκρυψαν τον τόπο ταφής του…
Η γυναίκα του δεν έλαβε μισθό, όπως ήταν «συνήθειο» εκείνη την εποχή – για επτά χρόνια την έκαναν να υποφέρει, μέχρι που μια μέρα, ένας Ελληνοκύπριος, ο κύριος Νίκος, πρόσεξε ότι η Sultan είχε τεράστιο ταλέντο στην εκμάθηση γλωσσών – η Sultan όταν σχολνούσε από το δημοτικό κάθε μέρα πήγαινε στο Τελωνείο της Λεμεσού όπου δούλευε ο παππούς της Mustafa Horozcu. Ενώ τον περίμενε, μιλούσε με τον κύριο Νίκο, ένα συνάδελφο του παππού της… Ο κύριος Νίκος πήρε την πρωτοβουλία και διευθέτησε μια συνάντηση με τον κύριο Βασίλη – ένα πλούσιο άνθρωπο εκείνης της εποχής – και προσκάλεσε τη Sultan, τον παππού της Mustafa και ακόμα ένα συνάδελφο, τον κύριο Ozay Akif που ήταν τότε στην ΤΜΤ… Συνάντησαν τον κύριο Βασίλη χωρίς να γνωρίζουν το λόγο: ο κύριος Βασίλης είπε στη Sultan: «Μαθαίνω ότι έχεις πολύ ταλέντο με τις γλώσσες, έτσι πρέπει να εγγραφείς στο σχολείο Τέρρα Σάντα…» Ο παππούς είπε «Όμως δεν μπορούμε να πληρώσουμε εκείνο το σχολείο» και ο κύριος Βασίλης είπε «Θα πληρώσω εγώ και όταν έχεις λεφτά μπορείς να με αποπληρώσεις…»
Ο κύριος Βασίλης έδωσε οδηγίες στον κύριο Ozay να πάρει τη Sultan στο σχολείο Τέρρα Σάντα, να την εγγράψει και να εα ίναι ο «κηδεμόνας» της στο σχολείο…
Πιθανόν ο κύριος Ozay Akif ντο ανέφερε αυτό στις Τουρκοκυπριακές αρχές – και ακριβώς επτά χρόνια μετά την «εξαφάνιση» του Osman Talat Hanifi, οι Τουρκοκυπριακές αρχές άρχισαν να δίνουν μισθό στη γυναίκα του με το δικαιολογητικό «Θύμα της Σύγκρουσης» - 29 Κυπριακές λίρες που ήταν το ακριβές ποσό που πλήρωναν στο σχολείο Τέρρα Σάντα! Ο παππούς Mustafa Horozcu αμέσως πήγε για να πληρώσει τον κύριο Βασίλη με το ποσό που είχε πληρώσει για να αρχίσει η Sultan στο σχολείο…
Η Sultan Osman Talat με τις δικές της προσπάθειες προσπάθησε να βρει που είχε θαφτεί ο πατέρας της: Μίλησε με δύο άτομα που τον είχαν θάψει και τους πήρε σε διαφορετικές στιγμές, ξεχωριστά, στους πιθανούς τόπους ταφής – ο κάθε ένας έδειξε ένα διαφορετικό σημείο στην ίδια γραμμή, πολύ κοντά στο νέο λιμάνι Λεμεσού… Η ΔΕΑ ξεκίνησε εκσκαφές στο πρώτο μέρος που είχαν δείξει, αλλά σταμάτησαν λέγοντας ότι ο Osman Talat δεν είναι στον «επίσημο κατάλογο αγνοουμένων ατόμων», αλλά είναι ένα άτομο που είναι στην κατηγορία των «γνωστών νεκρών». Έτσι ο δεύτερος πιθανός τόπος ταφής δεν σκάφτηκε από τη ΔΕΑ.
Εισηγήθηκα στην Sultan Osman Talat να αποταθεί στο γραφείο του κυρίου Φωτίου και να δει αν μπορούν να κάνουν εκσκαφές στο δεύτερο πιθανό τόπο ταφής… Συμφώνησε και στις 25 Ιουνίου 2018 πήγαμε μαζί με τη Sultan Osman Talat για να επισκεφτούμε τον κύριο Φώτη Φωτίου, Επίτροπο Ανθρωπιστικών Υποθέσεων και η Sultan έκανε επίσημα αίτηση προς αυτόν για να γίνουν οι εκσκαφές στο δεύτερο πιθανό τόπο ταφής… Έδωσε επίσης δείγματα του DNA της και επισκεφτήκαμε την περιοχή στις 4 Ιουλίου 2018 μαζί με τον Ξενοφώντα Καλλή, σύμφωνα με τις οδηγίες του κυρίου Φωτίου, έτσι ώστε να δούμε αυτό τον δεύτερο πιθανό τόπο ταφής…
Θέλω να ευχαριστήσω τον κύριο Φώτη Φωτίου που δέχτηκε να κάνει κάτι για τον «αγνοούμενο» Osman Talat Hanifi… Η Sultan ήταν μόλις πέντε χρονών όταν «εξαφανίστηκε» - κοντεύει τα 60 τώρα – έχασε τη μητέρα της Elvan, και τους αδελφούς της Mustafa και Korman και τα τελευταία 55 χρόνια περιμένει νέα για τη μοίρα του πατέρα της… Κανένας δεν ζει από την οικογένεια της – η γιαγιά της, ο παππούς της, η μητέρα της και οι αδελφοί της έχουν πεθάνει… είναι η μόνη που έμεινε ζωντανή στην οικογένεια της για να παραλάβει τα οστά του πατέρα της, αν βρεθεί ο τόπος ταφής του… Τέτοιες είναι οι κρυμμένες ιστορίες και οι τραγωδίες του νησιού μας…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 5th of August 2018, Sunday. An extended version of this article in Turkish was published in the YENIDUZEN newspaper on the 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th and 7th of July 2018 and here are its links:

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-9-12603yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-10-12606yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-11-12611yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-12-12615yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-13-12618yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayitsiz-kayiplarin-drami-14-12623yy.htm

The link to the article in Greek in POLITIS:

http://politis.com.cy/article/thee-mou-pare-parakalo-ti-zoi-mou

In search of a `missing` father from a farm in Mia Milia…

In search of a `missing` father from a farm in Mia Milia…

Sevgul Uludag
caramel_cy@yahoo.com
Tel: 99 966518

As was the custom, the family had got new pairs of shoes for all the kids who were getting ready to start the new term at school… Shoes and uniforms were ready and when the school began again, they would go running, happy to have new shoes and new uniforms…
Fatma was in the second grade at the elementary school… She had her new black school shoes on and she was very happy and eager…
But coming back home from school, she would get a shock – it would start raining and her black shoes would start running their black colour, turning the shoes into greyish tones and all her school mates would start laughing at her… She would go home crying, greatly disappointed with her new shoes…
`Daaad!` she would call out to her father who had gotten the shoes from Nicosia, from the `Cabacaba` shoe maker's shop…
`Look what happened! What kind of shoes you got me! Everybody was laughing at me!`
Her dad would say, `Don't you cry my baby, won't I go there and show this Cabacaba what he has done! I will bring these shoes back to his shop and give him a piece of my mind and get you new shoes! Here, don't cry now! I will get you a new pair of shoes…`
Cabacaba shoemakers had in fact painted white shoes with the colour black and had sold it to him… That's why when it rained the colour would run and the shoes would turn greyish…
In fact, Fatma's father Huseyin Ali would take the shoes and promise to go to Nicosia and change them and bring her back new shoes…
He would take the shoes with him when he was going to work at Mia Milia at the Alkiviades Farm…
But he would never come back, neither the shoes for Fatma…
Every day she would run from school to her house with anticipation, thinking `Today my father will come back and bring me new shoes!`
She would run up to the point where there had been a very big carob tree and when she would see that her father was not there, she would be disappointed… The big carob tree, next to her house was the place she used to see her father when he would come back with a basket… A basket full of things for kids and for his family…
Huseyin Ali would `disappear` from the farm and with him, another young boy of Louroudjina, their neighbour's son Ramadan Ismail…
They would go to work in mid-December 1963… Normally they would stay at the farm they were working at and would only come once every fortnight back to Louroudjina… When the intercommunal fighting would break out around the 21st of December 1963, Huseyin Ali and Ramadan Ismail would get stuck at the farm and would not be able to get back to Louroudjina. And that's where they would go `missing`, both Huseyin and Ramadan…
Huseyin Ali had been from Agia Anna and had married Emine Hanim from Louroudjina… Emine Hanim or as the Louroudjadis would call her `Emin Dudu` would go as a bride to live in Agia Anna… They would have three children: Hasan, Osman and Fatma… When Fatma was one year old – that must be around 1956 – they would go back to live in Louroudjina for a year. And then when Fatma was 2 years old - which must be around 1957 – they would go to London to settle and work there like most Cypriots in those days… For about five years they would stay in London and Huseyin Ali would work in a rope factory and then in a canned food factory… Emine Hanim would be working as a seamstress from home… But after a while, Emine Hanim would have health problems when she would lose her child during the late stages of her pregnancy and she would feel depressed… And the doctors would recommend for them to go back to Cyprus so she can recover… So they would come back to Cyprus in 1962 and settle in Louroudjina… Huseyin Ali would find work in the cow farm in Mia Milia and would go there together with his young villager Ramadan Ismail…
There had been four Turkish Cypriots working in the same farm at Mia Milia and a Greek Cypriot priest who lived in a small church next to the farm would warn two of them that there were rumours that they might kill the Turkish Cypriots at the farm. The priest was from Morphou and had come and settled in the small church near the farm and was living there since 1958… The two Turkish Cypriots, Ali from Nicosia and Dervish Mazhar Zemin would leave and would not have time to warn Huseyin and Ramadan about what the priest had said…
According to rumours, one night Huseyin Ali and Ramadan Ismail were sitting in the coffee shop – it had been a cold night and since they were staying in the mandra, they would go at night to pass their time and feel warm in the coffee shop… When they would get up to leave, it was rumoured that they would be killed and buried somewhere near the farm…
Years later, in 2010, a Greek Cypriot reader would tell me that they had been killed and buried in a riverbed next to the farm where they had been working… I would share this information eight years ago with the Cyprus Missing Persons' Committee… This place was either in the buffer zone or in the military zone, so I would not be able to go and look…
So when Fatma Huseyin Aghdiran would come back for holidays she would call me and we would meet and talk… When I would enquire whether there had been any digging around the farm, I would find out that there had been no digging… So I would republish what I had written eight years ago so that perhaps CMP could start new investigations about the `missing` Huseyin and Ramadan… Fatma had been waiting for the past 55 years for any information about her father…
Fatma's mother, after the disappearance of her husband would realize she had been pregnant with their fourth child and after nine months from his disappearance, would give birth to a baby boy whom she would call `Umit" – meaning `Hope`… `Hope` that he would come back alive, `hope` that he would return to his family safe and sound… But he would never return and `Umit" would grow up without ever having seen his father…
Emine Hanim would do everything possible to survive – a hard working woman, she would take care of goats, using their milk to make halloumi, yiagourti and anari to sell and also to use at home. She had a cow that Huseyin Ali had bought and she would also use the milk from the cow… When the time came, she would sell a few goats to get the school uniforms and school shoes for her kids… `My mother tried very hard in order for us not to feel the emptiness left by my father and I can say that she was successful since she was a very hard-working woman – and she didn't get help from anyone else, she did it all by herself…`
But despite this, some nights they would have to have only tea and some paksimeti for dinner…
`Paksimeti or some bread and tea… My mother would work hard so that we would not have that, but some nights unfortunately was like that… But everyone was like that – those were times of war…`
In 1971, Emine Hanim would lose her eldest son Hasan – while doing his military service in Nicosia, one of his friends would `accidentally` shoot him and he would die… They would try to bury him secretly in Louroudjina but a distant relative would see and notify them, so they would run to his funeral… The family would be devastated a second time… Fatma's mother would not feel well for two years and Fatma would take care of her and her young brother Umit who was barely 7 years old… Fatma would stop going to school in order to take care of the family after her brother Hasan's death…
In 1975 Fatma would get married with Mehmet Aghdiran from Louroudjina and would go to settle in Australia in 1976 where he had been living since 1972… After a few years, she would reunite her family in Australia: Her mother and her brothers would come and join her there and they would settle in Wollongong, next to Sydney… But they would never forget their father and Cyprus and would come for holidays at every possible occasion…
Fatma has another bitter memory from Cyprus: Right after the war was over in 1974, towards the end of the year, they would be `given` a house in Kythrea… So they would go together with others to see what this house looked like…
`I went into that house and I wish I had never gone in… On the table there was food which had moss on them… On the floor were photographs of kids, passports, clothes… I started crying and couldn't stop… I collected all those photos and passports… I was crying so much that I could not see, I was so emotional… I found a `Burda` magazine and put all the photos in there, there were a lot of photos… And I took them with me… When I went out, what did I see? People who had come with us had collected all the washing machines and refrigerators from the houses and had loaded them on a truck! When I saw that, I started crying more… I couldn't understand how people could do that! I kept those photos in our house in Louroudjina and I blame myself for not taking them with me when I was going to live in Australia… Because when I came back to Louroudjina, I couldn't find our house in place! It was demolished! And the photos gone with the house…
We did not take the house in Kythrea at the time that we were given it: I could not live in such a place and it would never be a `compensation` for either my brother or my father… Nothing could `pay off` the disappearance of my father or losing my brother…`
Today Fatma has three kids: A 41-year-old daughter, a 38-year-old son and another son who is 33 years old…
She is still expecting news about the fate of her father and wants his remains to be found so he can have a proper burial site – a grave where she and her children can go to visit him in his eternal resting place…
If you have any information about the farm in Mia Milia where Huseyin Ali and Ramadan Ismail `disappeared` from, if you have heard or know anything about their `disappearance`, please call me with or without your name… My CYTA mobile number is 99 966518… You can also send me an e-mail at caramel_cy@yahoo.com or find me on Messenger as `Sevgul Uludag`…
Let us try to help Fatma to find her `missing` father's burial site if we can…

Photo: Fatma with her brother and mother and her "missing" father…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 8th of July 2018, Sunday. An extended version of this article (a detailed interview with Fatma Huseyin Aghdiran was published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 30th and 31st of May and 1st of June 2018. The links to these articles are:

http://www.yeniduzen.com/kayip-bir-babayi-beklemek1-12448yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayip-bir-babayi-beklemek-2-12454yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayip-bir-babayi-beklemek3-12459yy.htm

Αναζητώντας ένα «αγνοούμενο» πατέρα από μια φάρμα στη Μια Μηλιά…

Αναζητώντας ένα «αγνοούμενο» πατέρα από μια φάρμα στη Μια Μηλιά…

Sevgul Uludag
caramel_cy@yahoo.com
Τηλ: 99 966518

Η οικογένεια είχε πάρει καινούργια παπούτσια για όλα τα παιδιά που ετοιμάζονταν να ξεκινήσουν τη νέα σχολική χρονιά, όπως ήταν το έθιμο… Τα παπούτσια και οι στολές ήταν έτοιμα και όταν το σχολείο ξεκινούσε ξανά, θα έτρεχαν, χαρούμενα για τα καινούργια τους παπούτσια και στολές…
Η Fatma ήταν στη δεύτερη τάξη του δημοτικού σχολείου… Φορούσε τα καινούργια μαύρα σχολικά της παπούτσια και ήταν πολύ χαρούμενη και πρόθυμη…
Όμως επιστρέφοντας από το σχολείο στο σπίτι, έπαθε ένα σοκ – ξεκίνησε να βρέχει και το χρώμα από τα μαύρα της παπούτσια άρχισε να διαλύεται, κάνοντας τα παπούτσια της γκριζωπά και όλοι οι συμμαθητές της γελούσαν μαζί της… Πήγε σπίτι κλαίγοντας, απογοητευμένη από τα καινούργια της παπούτσια…
«Παπάάάάά!» φώναξε στον πατέρα της που της είχε πάρει τα παπούτσια από τη Λευκωσία από το κατάστημα του παπουτσή «Cabacaba»…
«Κοίτα τι έγινε! Τι παπούτσια μου αγόρασες! Όλοι γελούσαν μαζί μου!»
Ο πατέρας της είπε «Μην κλαις μωρό μου, θα πάω και θα δείξω στον Cabacaba τι έχει κάνει! Θα πάρω τα παπούτσια αυτά πίσω στο κατάστημα του και θα του πω τι νομίζω και θα σου πάρω καινούργια παπούτσια! Έλα μην κλαις τώρα! Θα σου πάρω καινούργια παπούτσια…»
Ο παπουτσής Cabacaba είχε μπογιατίσει με μαύρη μπογιά ένα ζευγάρι άσπρα παπούτσια και του τα είχε πουλήσει… Γι αυτό όταν έβρεξε το χρώμα έφυγε και τα παπούτσια έγιναν γκριζωπά…
Έτσι, ο πατέρας της Fatma, Huseyin Ali πήρε τα παπούτσια και υποσχέθηκε να πάει στη Λευκωσία και να τα αλλάξει και να της φέρει πίσω καινούργια παπούτσια…
Όταν πήγαινε στη δουλειά του στη Μια Μηλιά στη φάρμα του Αλκιβιάδη πήρε τα παπούτσια μαζί του …
Όμως ποτέ δεν επέστρεψε, ούτε και τα παπούτσια για τη Fatma…
Κάθε μέρα έτρεχε από το σχολείο στο σπίτι της με προσμονή σκεπτόμενη «Σήμερα ο πατέρας μου θα έρθει πίσω και θα μου φέρει καινούργια παπούτσια!»
Έτρεχε μέχρι το σημείο όπου υπήρχε μια μεγάλη χαρουπιά και όταν έβλεπε ότι ο πατέρας της δεν ήταν εκεί, απογοητευόταν… Η μεγάλη χαρουπιά δίπλα από το σπίτι της ήταν το μέρος όπου έβλεπε τον πατέρα της όταν επέστρεφε με ένα καλάθι… Ένα καλάθι γεμάτο με πράγματα για τα παιδιά και την οικογένεια του…
O Huseyin Ali «εξαφανίστηκε» από τη φάρμα και μαζί του και ένα άλλο νεαρό αγόρι από τη Λουρουτζίνα, ο γιός του γείτονα τους Ramadan Ismail…
Πήγαν στη δουλειά στα μέσα του Δεκέμβρη του 1963… Κανονικά έμεναν στη φάρμα όπου εργάζονταν και επέστρεφαν στη Λουρουτζίνα μόνο κάθε δεκαπενθήμερο… Όταν ξεκίνησαν οι διακοινοτικές συγκρούσεις στις 21 Δεκεμβρίου 1963 ο Huseyin Ali και ο Ramadan Ismail έμειναν στη φάρμα και δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στη Λουρουτζίνα. Και εκεί είναι που έγιναν «αγνοούμενοι», και ο Huseyin και ο Ramadan…
O Huseyin Ali ήταν από την Αγία Άννα και είχε παντρευτεί την κυρία Emine από την Λουρουτζίνα… Η κυρία Emine ή «Emine Dudu» όπως την αποκαλούσαν οι Λουρουτζιάτες πήγε ως νύφη για να ζήσει στην Αγία Άννα… Έκαναν τρία παιδιά: τον Hasan, τον Osman και τη Fatma… Όταν η Fatma ήταν ενός χρόνου – πρέπει να ήταν γύρω στο 1956 – πήγαν πίσω για να ζήσουν στην Λουρουτζίνα για ένα χρόνο. Και τότε όταν η Fatma ήταν δύο χρονών – δηλαδή πρέπει να ήταν γύρω στο 1957 – πήγαν στο Λονδίνο για να εγκατασταθούν και να δουλέψουν εκεί όπως τους περισσότερους Κύπριους εκείνο τον καιρό… Για περίπου πέντε χρόνια ζούσαν στο Λονδίνο και ο Huseyin Ali εργαζόταν σε ένα εργοστάσιο σχοινιού και μετά σε ένα εργοστάσιο κονσερβών… Η κυρία Emine εργαζόταν ως ράφταινα από το σπίτι… Όμως μετά από λίγο καιρό η κυρία Emine είχε προβλήματα υγείας μετά που έχασε το παιδί της στα τελικά στάδια της εγκυμοσύνης της και βρισκόταν σε κατάθλιψη… Και οι γιατροί της σύστησαν να επιστρέψουν πίσω στην Κύπρο έτσι ώστε να αναρρώσει… Έτσι επέστρεψαν πίσω στην Κύπρο το 1962 και εγκαταστάθηκαν στη Λουρουτζίνα… Ο Huseyin Ali βρήκε δουλειά στην φάρμα αγελάδων στη Μια Μηλιά και πήγαινε εκεί μαζί με τον με τον νεαρό συγχωριανό του Ramadan Ismail…
Ήταν τέσσερεις Τουρκοκύπριοι που εργάζονταν στην ίδια φάρμα στη Μια Μηλιά και ένας Ελληνοκύπριος ιερέας που ζούσε σε μια μικρή εκκλησία δίπλα από την φάρμα τους και προειδοποίησε δύο από αυτούς ότι υπήρχαν φήμες ότι μπορούσαν να σκοτώσουν τους Τουρκοκύπριους στη φάρμα. Ο ιερέας ήταν από τη Μόρφου και είχε έρθει και εγκαταστάθηκε στη μικρή εκκλησία δίπλα από τη φάρμα και ζούσε εκεί από το 1958… Οι δύο Τουρκοκύπριοι, ο Ali από τη Λευκωσία και ο Dervish Mazhar Zemin έφυγαν και δεν είχαν χρόνο για να προειδοποιήσουν τον Huseyin και τον Ramadan για αυτά που τους είχε πει ο ιερέας…
Σύμφωνα με φήμες, ένα βράδυ ο Huseyin Ali και ο Ramadan Ismail κάθονταν στο καφενείο – ήταν μια κρύα νύκτα και αφού έμεναν στη μάντρα, πήγαιναν τα βράδια για να περάσουν το χρόνο τους και να ζεσταθούν στο καφενείο… Όταν σηκώθηκαν για να φύγουν, φημολογείται ότι τους σκότωσαν και τους έθαψαν κάπου κοντά στη φάρμα…
Μετά από χρόνια, το 2010, ένας Ελληνοκύπριος αναγνώστης μου είπε ότι είχαν σκοτωθεί και θαφτεί στην όχθη του ποταμού δίπλα από τη φάρμα όπου εργάζονταν… Μοιράστηκα την πληροφορία αυτή πριν από οκτώ χρόνια με την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων… Το μέρος αυτό ήταν είτε στη νεκρή ζώνη ή σε στρατιωτική περιοχή έτσι δεν μπορούσα να πάω για να δω…
Έτσι όταν η Fatma Huseyin Aghdiran επέστρεψε για τις διακοπές της μου τηλεφώνησε και συναντηθήκαμε και μιλήσαμε… Όταν ρώτησα αν έγιναν καθόλου εκσκαφές γύρω από τη φάρμα, έμαθα ότι δεν έγιναν εκσκαφές… Έτσι ξαναδημοσίευσα αυτά που είχα γράψει πριν από οκτώ χρόνια έτσι ώστε ίσως η ΔΕΑ να μπορεί να ξεκινήσει καινούργιες έρευνες για τους «αγνοούμενους» Huseyin and Ramadan… Η Fatma περίμενε για τα τελευταία 55 χρόνια για οποιεσδήποτε πληροφορίες για τον πατέρα της…
Η μητέρα της Fatma, μετά την εξαφάνιση του συζύγου της συνειδητοποίησε ότι ήταν έγκυος με το τέταρτο τους παιδί και εννέα μήνες μετά την εξαφάνιση του, γέννησε ένα αγόρι που τον ονόμασε «Umit» - που σημαίνει «Ελπίδα»… «Ελπίδα» ότι θα επέστρεφε πίσω ζωντανός, «ελπίδα» ότι θα επέστρεφε ασφαλής και καλά στην οικογένεια του… Όμως ποτέ δεν επέστρεψε και ο «Umit» μεγάλωσε χωρίς να δει ποτέ τον πατέρα του…
H κυρία Emine έκανε ότι μπορούσε για να επιβιώσει – μια γυναίκα που εργαζόταν σκληρά, φρόντιζε κατσίκες, χρησιμοποιούσε το γάλα τους για να φτιάξει χαλούμι, γιαούρτι και αναρή για να τα πουλήσει και να τα χρησιμοποιήσει στο σπίτι. Είχε μια αγελάδα που είχε αγοράσει ο Huseyin Ali και επίσης χρησιμοποιούσε το γάλα της αγελάδας… Όταν ήρθε ο καιρός, πούλησε μερικές κατσίκες για να αγοράσει στολές και παπούτσια για το σχολείο για τα παιδιά της… «Η μητέρα μου προσπαθούσε πολύ για να μην νιώθουμε το κενό που άφησε ο πατέρας μου και μπορώ να πω ότι το πέτυχε – αφού ήταν μια πολύ σκληρά εργαζόμενη γυναίκα – και δεν πήρε βοήθεια από κανένα, τα έκανε όλα μόνη της…»
Παρ΄ όλα αυτά κάποιες νύκτες είχαν μόνο τσάι και λίγο παξιμάδι για βραδινό φαγητό…
«Παξιμάδι ή λίγο ψωμί και τσάι… Η μητέρα μου εργαζόταν σκληρά έτσι ώστε να μην αναγκαστούμε να το έχουμε αυτό, αλλά δυστυχώς κάποιες νύκτες ήταν έτσι.. Όμως όλοι ήταν έτσι – ήταν καιρός πολέμου…»
Το 1971, η κυρία Emine έχασε τον μεγάλο της γιο Hasan – ενώ υπηρετούσε την στρατιωτική του θητεία στη Λευκωσία, ένας από τους φίλους του τον πυροβόλησε «κατά λάθος» και πέθανε… Προσπάθησαν να τον θάψουν κρυφά στην Λουρουτζίνα, αλλά ένας μακρινός συγγενής το είδε και τους ειδοποίησε, έτσι έτρεξαν στην κηδεία του… Η οικογένεια καταστράφηκε για δεύτερη φορά… Η μητέρα της Fatma για δύο χρόνια δεν ένιωθε καλά και η Fatma την φρόντιζε και αυτή και τον νεαρό αδελφό της Umit που δεν ήταν ούτε 7 χρονών… Η Fatma σταμάτησε να πηγαίνει σχολείο για να φροντίζει την οικογένεια μετά το θάνατο του αδελφού της Hasan…
Το 1975 η Fatma παντρεύτηκε με τον Mehmet Aghdiran από τη Λουρουτζίνα και το 1976 πήγαν για να εγκατασταθούν στην Αυστραλία όπου ζούσε από το 1972… Μετά από μερικά χρόνια επανενώθηκε με την οικογένεια της στην Αυστραλία: Η μητέρα και οι αδελφοί της ήρθαν και αυτοί κοντά της εκεί και εγκαταστάθηκαν στο Wollongong, δίπλα από το Sydney… Όμως ποτέ δεν ξέχασαν τον πατέρα τους και την Κύπρο και έρχονταν για διακοπές όποτε ήταν δυνατό…
Η Fatma έχει ακόμα μια πικρή ανάμνηση από την Κύπρο: Αμέσως μετά το τέλος του πολέμου το 1974, προς το τέλος του χρόνου, τους «έδωσαν» ένα σπίτι στην Κυθρέα… Έτσι πήγαν μαζί με άλλους για να δουν αυτό το σπίτι…
«Πήγα σε αυτό το σπίτι και μακάρι να μην έμπαινα μέσα ποτέ… Πάνω στο τραπέζι υπήρχε φαγητό που είχε μουχλιάσει… Στο πάτωμα υπήρχαν φωτογραφίες παιδιών, διαβατήρια, ρούχα… Άρχισα να κλαίω και δεν μπορούσα να σταματήσω… Μάζεψα όλες τις φωτογραφίες και τα διαβατήρια… Έκλαιγα τόσο πολύ που δεν μπορούσα να δω, ήμουν τόσο ευαίσθητη… Βρήκα ένα περιοδικό «Burda» και έβαλα μέσα όλες τις φωτογραφίες, υπήρχαν πολλές φωτογραφίες… Και τις πήρα μαζί μου… Όταν βγήκα έξω, τι είδα; Οι άνθρωποι που είχαν έρθει μαζί μας είχαν μαζέψει τα πλυντήρια και τα ψυγεία από τα σπίτια και τα φόρτωσαν σε ένα φορτηγό! Όταν το είδα αυτό, άρχισα να κλαίω ακόμα περισσότερο… Δεν μπορούσα να καταλάβω πως οι άνθρωποι μπορούσαν να κάνουν κάτι τέτοιο! Φύλαξα εκείνες τις φωτογραφίες στο σπίτι μας στη Λουρουτζίνα και φταίω τον εαυτό μου που δεν τις πήρα μαζί μου όταν πήγα να ζήσω στην Αυστραλία… Διότι όταν ήρθα πίσω στη Λουρουτζίνα, δεν βρήκα το σπίτι μου! Κατεδαφίστηκε! Και οι φωτογραφίες χάθηκαν με το σπίτι…
Δεν πήραμε τότε το σπίτι στην Κυθρέα που μας είχαν δώσει: δεν ua μπορούσα να ζω σε ένα τέτοιο μέρος και ποτέ δεν θα ήταν «αποζημίωση» ούτε για τον αδελφό ούτε για τον πατέρα μου… Τίποτε δεν μπορούσε να «αναπληρώσει» την εξαφάνιση του πατέρα μου ή το χαμό του αδελφού μου…»
Σήμερα η Fatma έχει τρία παιδιά: μια 41χρονη κόρη, ένα 38χρονο γιο και ένα άλλο γιο που είναι 33 χρονών…
Ακόμα περιμένει νέα για τον πατέρα της και θέλει να βρεθούν τα οστά του έτσι ώστε να έχει κατάλληλο τόπο ταφής – ένα τάφο όπου αυτή και τα παιδιά της θα μπορούν να επισκέπτονται στον αιώνιο τόπο ανάπαυσης του…
Αν έχετε οποιεσδήποτε πληροφορίες για τη φάρμα στη Μια Μηλιά από όπου ο Huseyin Ali και ο Ramadan Ismail «εξαφανίστηκαν», αν έχετε ακούσει ή γνωρίζετε οτιδήποτε για την «εξαφάνιση» τους, σας παρακαλώ τηλεφωνήστε μου ανώνυμα ή επώνυμα… Το τηλέφωνο μου CYTA είναι 99 966518… Μπορείτε επίσης να μου στείλετε e-mail στο caramel_cy@yahoo.com ή να με βρείτε στο Messenger ως «Sevgul Uludag»…
Ας προσπαθήσουμε αν μπορούμε να βοηθήσουμε τη Fatma να βρει τον τόπο ταφής του «αγνοούμενου» πατέρα της…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 8th of July 2018, Sunday. An extended version of this article (a detailed interview with Fatma Huseyin Aghdiran was published in the YENİDÜZEN newspaper in Turkish on the 30th and 31st of May and 1st of June 2018. The links to these articles are:

http://www.yeniduzen.com/kayip-bir-babayi-beklemek1-12448yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayip-bir-babayi-beklemek-2-12454yy.htm

http://www.yeniduzen.com/kayip-bir-babayi-beklemek3-12459yy.htm

Saying goodbye to Pavlos Solomi and Solomis Pavlou from Komi Kepir…

Saying goodbye to Pavlos Solomi and Solomis Pavlou from Komi Kepir…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

We go to attend the funeral of Pavlos Solomi and his son Solomis Pavlou who had been `missing` from Galatia… They are the father and the brother of my dear friend Christina Pavlou Solomi Patsia… We go to Limassol to be with her and to be present on the last journey of her father and her brother… May they rest in peace…
Christina perhaps will find a little peace in the end: After working together with her for so many years to find the remains of her father, she has fulfilled her promise to her mother: That she would find and bring them home… Home is no longer Komikepir but Limassol now… The tragic partition of our land also stops us from burying our loved ones to places they belong to…
I want to thank my readers who helped us to find the location of the mass grave in the Galatia lake and who followed throughout the years the excavations in the lake and warned us and constantly worked with us in order to get this result… I thank for their humanity and for their help without expecting anything from anyone…
In her funeral speech, Christina Pavlou Solomi Patsia says:
`Today, 3rd March 2018, the page of waiting is closing.
We always had the hope for a different, joyful reunion in Komi Kepir, our village.
The news, however, came 43 years later and we are meeting you smaller than us, frozen in time, only your bones in a small box, here in the church of Agios Loukas in the Agios Athanasios settlement in Limassol, for your funeral.
It was August 15, 1974 when our whole family was arrested from our home in Komi Kepir by Turkish Cypriot co-villagers and they transferred us to the village Galatia.
There, it was the last moment that I saw you alive, and even then in fleeing, since they rushed us away from you, that black day.
Pasias had then personally promised us that in three days you would be coming back to us in our house in Komi. But this never happened.
We had difficult years on our own, my mother and I, always thinking about you and being anxious for some good news.
I want to tell you my dad and my Solo, that God did not throw us away… I came together with a good family who supported me as much as they could during the difficult moments of my life and I thank them.
However, from up there you will be seeing all together and be proud…
From this wonderful family, here is my husband Vasos, who if you were here dad, you would be grateful for his kindness and worthiness…He is so much like you…
My family grew, dad you have 3 grandchildren, and you Solo, nephews and a niece, Pavlos, Argyro and Giorgos. They never had the fortune to meet their grandfather or their uncle, to play with you, to joke or to get your advice.
My mother ran everywhere to learn about you. She was only receiving promises, while she was there present, that they would try. Promises of the moment, I was always calling them. None of them, those in high ranks, came forward to support us, to see if we needed something, to advise us. No one was found to say what he knew about you, what had happened to you. And we were always living in hope.
Too many whys. No matter how hard I struggled, I could not find anyone to give me the answer! The only thing I understood beyond any doubt, is that fanaticism and hatred brought us where we are now! Others, pseudo-patriots, have done what they did to innocent people and unfortunately we paid the great price, like so many others, to be burying you today, 2 great men ("leventes"), 42 and 18 years old, while you were in your village and in your jobs, with your dreams for the future with your family, without hurting anyone and without being involved anywhere.
This was also the reason that you had decided that we were to stay in our village.
We did not have the fortune to bury you at least in our village, in our Komi, which you loved so much and you were making your dreams, the dreams of our whole family there.
We are burying you today, here in Limassol which is hosting us for so many years. So be it, as long as we are all together again! There will be a grave, a point of reference. Your new home, where I will come to light your candle and we will talk about our things. And I have a lot to tell you.
Once I promised to my mother, who could not struggle and seek for you anymore, that I would continue her struggle, that I would find you and bring you to her before she died. There would be a proper funeral according to our religion, and a grave to light your candle. The promise that I gave is fulfilled today.
Today, here in front of your sacred bones, I make a new promise. To struggle as much as I can for Peace, Reconciliation and the Reunification of our Cyprus. A Cyprus for all of us, as you always said dad. It is small to be divided, but big enough to fit all of us.
No more crying! No more blood to be shed unjustly! No more women in black and orphaned children! Enough!
Finishing off…
The biggest "thank you" I have to express to the Turkish Cypriot investigative journalist Sevgul Uludag, a simple person, with a big Cypriot heart, who stood by me since 2008 and supported me morally and psychologically during the difficult times, as my friend until today. Writing our stories in newspapers YeniDuzen and POLITIS where she works, she brought me in contact with the witnesses and slowly-slowly we managed the impossible.
A very big "thank you" I should also publicly express to those Turkish Cypriot unsung heroes, who with the murderers being alive in their region, risked a lot, but came near us, without expecting anything in return and with their information and insistence, the Missing Persons Committee was able to locate the burial site, do the exhumation and the funeral to happen today.
A big "thank you" I should also say to the members of the Missing Persons Committee, who with their anthropologists, archaeologists, geneticists from both communities, helped to collect and document the information.
Finally, I would like to thank all of you, Greek Cypriots but also Turkish Cypriots, who with your presence honour their memory in their last journey.
May the soil of the foreign land which will cover you be light!
We will always remember you!"
And the cousin of Christina, Kyriacos Paschali also speaks at the funeral and here is what he says:
"Dearest Cousin,
It was 12th of August 1974 when I received your last letter. One letter that I have always kept with me and will always do. Not only you were my cousin but also my best friend.
You knew that both myself and my brother were away at the time so you made it your duty to check on our parents too.
You wrote;
Komi Kebir, 9th August 1974
Dear Cousin Kyriacos hello. We are all well and wish the same for you. It is with so much joy that I have just now received your letter. Not long before I wrote this letter, I passed by your house and your mother told me that they are all ok and that she, herself, will also write to you.
I want to write to you so much but let's leave the rest another time. You have all our regards, with Love Solomis Pavlou.
The envelope is marked, Komi Kebir August 10th, 1974.
Little we knew that there was not going to be another opportunity to talk later on. Little I have known that it will take 43 years before we meet up again.
The persistence of your mum and your sister have made it possible to find you and bring you home to us.
It is no surprise that you were found together with your dad, my uncle. You were all a close knit family and lived by example.
I am so lucky and proud to have played a little part in your short lives, enough however to get to know you both for your kind and considerate characters.
I will never forget the summers that we have worked together in the fields whether harvesting or collecting Carobs.
I will never forget the sound of the tractor coming to our house to pick me up and all three of us go to the sea. We will be swimming at the shore and uncle will go fishing. He would never come back unless his fishing line was loaded with fish. I am not sure what impressed me most – his fishing or Hunting charisma. He was our idol.
It is no secret that I have always looked up to you Uncle and always wanted to be an achiever in life like you. A progressive farming entrepreneur in a small farming community, and well respected by both communities, Turkish and Greek Cypriots at the same time.
The whole family has shown and shared so much respect to our mix community and has always believed in co-existence and equal opportunities.
Unfortunately as the story unfolds such values not only did not help and did not count but also proved to be the beginning of a tragedy that would take 43 years to resolve.
Auntie Panagiota has given all her life looking for you, wanting to bring you home safe. She has never left any opportunity go by, whether in Cyprus or abroad. She never held back in seeking for that someone that can help bring you home.
I have heard her many times blaming and asking herself why she didn't challenge your decision to stay back. I am sure however, considering the trust and respect you shared with our Turkish community you would have taken the same decision again.
I hear Christina, my cousin, saying we must offer our hands and help heal the open wounds. Enough is enough she says. If from what we see today, this family can still stand up and say that they can forgive for the sake of peace and co-existence then surely we all owe to give it a chance.
I personally struggle to understand how they can manage that and how they can forgive.
It all started from their own home, by our Turkish Cypriot neighbours, our friends.
It is also sad that for such a long time none of them had the courage to come forward to help find the location of the mass grave.
The silence over 43 years deepened the wounds of the initial crime.
It is not too late to try and make up lost time. Unfortunately there are many more missing Greek Cypriots and Turkish Cypriots. Only co-operation and individual initiatives can help bring them back to their loved ones, Greek Cypriots or Turkish Cypriots.
We have all, in our own way missed you so much and for so long we have been living with the glimmer of hope that one day we will meet up again.
In reality you were never away and certainly you will never be away from now on.
Rest in peace. We will always love you and will never forget you."
(Christina's funeral speech was translated from Greek to English by Gina Chappa).

Photo: Christina and her mother Panayiota at the funeral...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 11th of March 2018, Sunday. A series of my articles about the funeral were published in Turkish in our newspaper YENİDÜZEN on 5,6,7,8 and 9 March 2018 and here are the links to these articles:
http://www.yeniduzen.com/iki-guzel-insani-topraga-verirken-1-12045yy.htm
http://www.yeniduzen.com/cenaze-toreninde-baris-mesaji-2-12049yy.htm
http://www.yeniduzen.com/catismayi-geride-birakalim-ve-umuda-dogru-yol-alalim-3-12054yy.htm
http://www.yeniduzen.com/bugun-gordugumuz-kadariyla-bu-aile-dimdik-ayakta-duruyor-ve-bu-adada-baris-ve-birlik-12059yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kutsal-kemiklerinizin-bulundugu-burada-bugun-yeni-bir-soz-veriyorum-5-12063yy.htm

Saying goodbye to Pavlos Solomi and Solomis Pavlou from Komi Kepir…

Saying goodbye to Pavlos Solomi and Solomis Pavlou from Komi Kepir…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Tel: 99 966518

We go to attend the funeral of Pavlos Solomi and his son Solomis Pavlou who had been `missing` from Galatia… They are the father and the brother of my dear friend Christina Pavlou Solomi Patsia… We go to Limassol to be with her and to be present on the last journey of her father and her brother… May they rest in peace…
Christina perhaps will find a little peace in the end: After working together with her for so many years to find the remains of her father, she has fulfilled her promise to her mother: That she would find and bring them home… Home is no longer Komikepir but Limassol now… The tragic partition of our land also stops us from burying our loved ones to places they belong to…
I want to thank my readers who helped us to find the location of the mass grave in the Galatia lake and who followed throughout the years the excavations in the lake and warned us and constantly worked with us in order to get this result… I thank for their humanity and for their help without expecting anything from anyone…
In her funeral speech, Christina Pavlou Solomi Patsia says:
`Today, 3rd March 2018, the page of waiting is closing.
We always had the hope for a different, joyful reunion in Komi Kepir, our village.
The news, however, came 43 years later and we are meeting you smaller than us, frozen in time, only your bones in a small box, here in the church of Agios Loukas in the Agios Athanasios settlement in Limassol, for your funeral.
It was August 15, 1974 when our whole family was arrested from our home in Komi Kepir by Turkish Cypriot co-villagers and they transferred us to the village Galatia.
There, it was the last moment that I saw you alive, and even then in fleeing, since they rushed us away from you, that black day.
Pasias had then personally promised us that in three days you would be coming back to us in our house in Komi. But this never happened.
We had difficult years on our own, my mother and I, always thinking about you and being anxious for some good news.
I want to tell you my dad and my Solo, that God did not throw us away… I came together with a good family who supported me as much as they could during the difficult moments of my life and I thank them.
However, from up there you will be seeing all together and be proud…
From this wonderful family, here is my husband Vasos, who if you were here dad, you would be grateful for his kindness and worthiness…He is so much like you…
My family grew, dad you have 3 grandchildren, and you Solo, nephews and a niece, Pavlos, Argyro and Giorgos. They never had the fortune to meet their grandfather or their uncle, to play with you, to joke or to get your advice.
My mother ran everywhere to learn about you. She was only receiving promises, while she was there present, that they would try. Promises of the moment, I was always calling them. None of them, those in high ranks, came forward to support us, to see if we needed something, to advise us. No one was found to say what he knew about you, what had happened to you. And we were always living in hope.
Too many whys. No matter how hard I struggled, I could not find anyone to give me the answer! The only thing I understood beyond any doubt, is that fanaticism and hatred brought us where we are now! Others, pseudo-patriots, have done what they did to innocent people and unfortunately we paid the great price, like so many others, to be burying you today, 2 great men ("leventes"), 42 and 18 years old, while you were in your village and in your jobs, with your dreams for the future with your family, without hurting anyone and without being involved anywhere.
This was also the reason that you had decided that we were to stay in our village.
We did not have the fortune to bury you at least in our village, in our Komi, which you loved so much and you were making your dreams, the dreams of our whole family there.
We are burying you today, here in Limassol which is hosting us for so many years. So be it, as long as we are all together again! There will be a grave, a point of reference. Your new home, where I will come to light your candle and we will talk about our things. And I have a lot to tell you.
Once I promised to my mother, who could not struggle and seek for you anymore, that I would continue her struggle, that I would find you and bring you to her before she died. There would be a proper funeral according to our religion, and a grave to light your candle. The promise that I gave is fulfilled today.
Today, here in front of your sacred bones, I make a new promise. To struggle as much as I can for Peace, Reconciliation and the Reunification of our Cyprus. A Cyprus for all of us, as you always said dad. It is small to be divided, but big enough to fit all of us.
No more crying! No more blood to be shed unjustly! No more women in black and orphaned children! Enough!
Finishing off…
The biggest "thank you" I have to express to the Turkish Cypriot investigative journalist Sevgul Uludag, a simple person, with a big Cypriot heart, who stood by me since 2008 and supported me morally and psychologically during the difficult times, as my friend until today. Writing our stories in newspapers YeniDuzen and POLITIS where she works, she brought me in contact with the witnesses and slowly-slowly we managed the impossible.
A very big "thank you" I should also publicly express to those Turkish Cypriot unsung heroes, who with the murderers being alive in their region, risked a lot, but came near us, without expecting anything in return and with their information and insistence, the Missing Persons Committee was able to locate the burial site, do the exhumation and the funeral to happen today.
A big "thank you" I should also say to the members of the Missing Persons Committee, who with their anthropologists, archaeologists, geneticists from both communities, helped to collect and document the information.
Finally, I would like to thank all of you, Greek Cypriots but also Turkish Cypriots, who with your presence honour their memory in their last journey.
May the soil of the foreign land which will cover you be light!
We will always remember you!"
And the cousin of Christina, Kyriacos Paschali also speaks at the funeral and here is what he says:
"Dearest Cousin,
It was 12th of August 1974 when I received your last letter. One letter that I have always kept with me and will always do. Not only you were my cousin but also my best friend.
You knew that both myself and my brother were away at the time so you made it your duty to check on our parents too.
You wrote;
Komi Kebir, 9th August 1974
Dear Cousin Kyriacos hello. We are all well and wish the same for you. It is with so much joy that I have just now received your letter. Not long before I wrote this letter, I passed by your house and your mother told me that they are all ok and that she, herself, will also write to you.
I want to write to you so much but let's leave the rest another time. You have all our regards, with Love Solomis Pavlou.
The envelope is marked, Komi Kebir August 10th, 1974.
Little we knew that there was not going to be another opportunity to talk later on. Little I have known that it will take 43 years before we meet up again.
The persistence of your mum and your sister have made it possible to find you and bring you home to us.
It is no surprise that you were found together with your dad, my uncle. You were all a close knit family and lived by example.
I am so lucky and proud to have played a little part in your short lives, enough however to get to know you both for your kind and considerate characters.
I will never forget the summers that we have worked together in the fields whether harvesting or collecting Carobs.
I will never forget the sound of the tractor coming to our house to pick me up and all three of us go to the sea. We will be swimming at the shore and uncle will go fishing. He would never come back unless his fishing line was loaded with fish. I am not sure what impressed me most – his fishing or Hunting charisma. He was our idol.
It is no secret that I have always looked up to you Uncle and always wanted to be an achiever in life like you. A progressive farming entrepreneur in a small farming community, and well respected by both communities, Turkish and Greek Cypriots at the same time.
The whole family has shown and shared so much respect to our mix community and has always believed in co-existence and equal opportunities.
Unfortunately as the story unfolds such values not only did not help and did not count but also proved to be the beginning of a tragedy that would take 43 years to resolve.
Auntie Panagiota has given all her life looking for you, wanting to bring you home safe. She has never left any opportunity go by, whether in Cyprus or abroad. She never held back in seeking for that someone that can help bring you home.
I have heard her many times blaming and asking herself why she didn't challenge your decision to stay back. I am sure however, considering the trust and respect you shared with our Turkish community you would have taken the same decision again.
I hear Christina, my cousin, saying we must offer our hands and help heal the open wounds. Enough is enough she says. If from what we see today, this family can still stand up and say that they can forgive for the sake of peace and co-existence then surely we all owe to give it a chance.
I personally struggle to understand how they can manage that and how they can forgive.
It all started from their own home, by our Turkish Cypriot neighbours, our friends.
It is also sad that for such a long time none of them had the courage to come forward to help find the location of the mass grave.
The silence over 43 years deepened the wounds of the initial crime.
It is not too late to try and make up lost time. Unfortunately there are many more missing Greek Cypriots and Turkish Cypriots. Only co-operation and individual initiatives can help bring them back to their loved ones, Greek Cypriots or Turkish Cypriots.
We have all, in our own way missed you so much and for so long we have been living with the glimmer of hope that one day we will meet up again.
In reality you were never away and certainly you will never be away from now on.
Rest in peace. We will always love you and will never forget you."

Photo: Christina and her mother Panayiota at the funeral...

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 11th of March 2018, Sunday. A series of my articles about the funeral were published in Turkish in our newspaper YENİDÜZEN on 5,6,7,8 and 9 March 2018 and here are the links to these articles:
http://www.yeniduzen.com/iki-guzel-insani-topraga-verirken-1-12045yy.htm
http://www.yeniduzen.com/cenaze-toreninde-baris-mesaji-2-12049yy.htm
http://www.yeniduzen.com/catismayi-geride-birakalim-ve-umuda-dogru-yol-alalim-3-12054yy.htm
http://www.yeniduzen.com/bugun-gordugumuz-kadariyla-bu-aile-dimdik-ayakta-duruyor-ve-bu-adada-baris-ve-birlik-12059yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kutsal-kemiklerinizin-bulundugu-burada-bugun-yeni-bir-soz-veriyorum-5-12063yy.htm

Αποχαιρετώντας τον Παύλο Σολωμή και το Σολωμή Παύλου από την Κώμη Κεπήρ…

Αποχαιρετώντας τον Παύλο Σολωμή και το Σολωμή Παύλου από την Κώμη Κεπήρ…

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Πάμε για να παραστούμε στην κηδεία του Παύλου Σολωμή και του γιου του Σολωμή Παύλου που ήταν «αγνοούμενοι» από τη Γαλάτεια… Είναι ο πατέρας και ο αδελφός της αγαπημένης μου φίλης Χριστίνας Παύλου Σολωμή Πατσιά… Πηγαίνουμε στη Λεμεσό για να είμαστε μαζί της και παρόντες στο τελευταίο ταξίδι του πατέρα και του αδελφού της… Ας αναπαυθούν εν ειρήνη…
Η Χριστίνα ίσως να βρει λίγη γαλήνη στο τέλος: Μετά που δουλέψαμε μαζί για τόσα πολλά χρόνια για να βρούμε τα οστά του πατέρα της, έχει εκπληρώσει την υπόσχεση της προς τη μητέρα της: ότι θα τους βρει και θα τους φέρει πίσω στο σπίτι… Το σπίτι φυσικά δεν είναι πλέον η Κώμη Κεπήρ, αλλά η Λεμεσός τώρα… Η τραγική διαίρεση της χώρας μας μας σταματά από του να θάβουμε τους αγαπημένους μας στα μέρη όπου ανήκουν…
Θέλω να ευχαριστήσω τους αναγνώστες μου που μας βοήθησαν για να βρούμε τη τοποθεσία του μαζικού τάφου στη λίμνη στη Γαλάτεια και που παρακολουθούσαν τις εκσκαφές στην λίμνη όλα αυτά τα χρόνια και μας προειδοποίησαν και συνεχώς εργάζονταν μαζί μας για να έχουμε αυτό το αποτέλεσμα…Τους ευχαριστώ για την ανθρωπιά τους και για τη βοήθεια τους χωρίς να αναμένουν οτιδήποτε από οποιοδήποτε…
Στον επικήδειο της, η Χριστίνα Παύλου Σολωμή Πατσιά λέει:
«Σήμερα 3 Μαρτίου 2018, κλείνει η σελίδα της αναμονής.
Πάντα είχαμε την ελπίδα για μια διαφορετική, χαρούμενη αντάμωση στην Κώμη Κεπήρ, στο χωριό μας.
Το χαμπάρι όμως ήρθε, 43 χρόνια μετά και σας ανταμώνουμε μικρότερους από εμάς παγωμένους στο χρόνο, τα οστά σας μόνο σε ένα κασελάκι, εδώ στην εκκλησία του Αγίου Λουκά στον οικισμό Αγίου Αθανασίου, στη Λεμεσό, για την κηδεία σας.
Ήταν 15 Αυγούστου 1974, που συνέλαβαν όλη την οικογένεια από το σπίτι μας στην Κώμη Κεπήρ, Τουρκοκύπριοι χωριανοί μας και μας μετέφεραν στο χωριό Γαλάτεια.
Εκεί, ήταν η τελευταία στιγμή που σας είδα ζωντανούς και αυτό φευγαλέα, αφού βιαστικά μας απομάκρυναν από κοντά σας, εκείνη την μαύρη μέρα.
Ο Πασιάς, μας είχε τότε προσωπικά υποσχεθεί ότι σε τρεις μέρες, θα ερχόσασταν πίσω, κοντά μας στο σπίτι μας στην Κώμη. Αυτό όμως ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε.
Περάσαμε χρόνια δύσκολα μόνες μας, η μάνα μου και εγώ, με την σκέψη πάντα σε εσάς και την αγωνία για μια καλή είδηση, ένα καλό χαμπάρι.
Θέλω να σας πω παπά μου και Σόλο μου, ότι ο Θεός δεν μας πέταξε…. Έσμιξα με μια πολύ καλή οικογένεια που με στήριξε όσο μπορούσε στις δύσκολες στιγμές της ζωής μου και τους ευχαριστώ.
Από εκεί ψηλά όμως θα βλέπετε και θα καμαρώνετε όλοι μαζί…
Από αυτή την υπέροχη οικογένεια είναι ο σύζυγος μου Βάσος, που αν ήσουν εδώ παπά μου θα καμάρωνες την καλοσύνη και την αξιοσύνη του… Πόσο σου μοιάζει….
Η οικογένεια μεγάλωσε, έχεις παπά μου 3 εγγόνια και εσύ Σόλο μου, αδελφοτέχνια , τον Παύλο την Αργυρώ και τον Γιώργο. Ποτέ όμως δεν είχαν την τύχη να γνωρίσουν τον παππού τους ή τον θείο τους, να παίξουν μαζί σας και να αστειευτούν, ή να πάρουν τις συμβουλές σας.
Η μάνα μου, έτρεξε παντού για να μάθει για εσάς. Μόνο υποσχέσεις έπαιρνε, όση ώρα ήταν μπροστά, ότι θα προσπαθούσαν. Υποσχέσεις της ώρας τις αποκαλούσα πάντα. Κανένας όμως, από αυτούς ψηλά, δεν ήρθε μπροστά να μας στηρίξει, να δει αν χρειαζόμασταν κάτι, να μας συμβουλέψει. Κανένας δεν βρέθηκε να πει, τι ήξερε για εσάς, τι σας συνέβηκε. Και πάντα ζούσαμε με την ελπίδα.
Τα γιατί πολλά. Όσο και να αγωνίστηκα, δεν μπόρεσα να βρω κάποιο να μου δώσει την απάντηση! Το μόνο που κατάλαβα πέρα πάσης αμφιβολίας, είναι ότι ο φανατισμός και οι έχθρες, μας έφεραν εδώ που είμαστε τώρα! Έκαμαν άλλοι, ψευτοπατριώτες, αυτά που έκαμαν σε αθώους και δυστυχώς πληρώσαμε εμείς το μεγάλο τίμημα, όπως τόσοι άλλοι, να σας θάβουμε σήμερα 2 λεβέντες, 42 και 18 χρονών που βρισκόσασταν στο χωριό σας και στις δουλειές σας, με τα όνειρα σας για το μέλλον με την οικογένεια σας, χωρίς να πειράξετε κανένα και χωρίς να είσαστε μπλεγμένοι πουθενά.
Αυτός, ήταν και ο λόγος που αποφασίσετε να μείνουμε στο χωριό μας.
Δεν είχαμε την τύχη να σας θάψουμε τουλάχιστο στο χωριό μας, στην Κώμη μας, που τόσο αγαπούσατε και στήνατε τα όνειρα σας, τα όνειρα όλης της οικογένειας μας εκεί.
Σας κηδεύουμε σήμερα εδώ, στη Λεμεσό που μας φιλοξενεί για τόσα χρόνια. Ας είναι, φτάνει που είμαστε και πάλι όλοι κοντά! Θα υπάρχει ο τάφος, ένα σημείο αναφοράς. Το νέο σας σπίτι, που θα έρχομαι να ανάβω το καντήλι σας και να λέμε τα δικά μας. Και έχω πολλά να σας πω.
Κάποτε, υποσχέθηκα στη μάνα μου, που δεν μπορούσε πλέον να αγωνίζεται και να σας αναζητά, ότι θα συνέχιζα εγώ τον αγώνα της, θα σας έβρισκα και θα σας έφερνα κοντά της πριν πεθάνει. Θα γινόταν μια κανονική κηδεία με βάση την θρησκεία μας, και ένας τάφος για να ανάβουμε το καντήλι σας. Η υπόσχεση που έδωσα, πραγματοποιείται σήμερα.
Σήμερα, εδώ μπροστά στα ιερά οστά σας, δίνω νέα υπόσχεση. Να αγωνιστώ όσο μπορώ για την Ειρήνη τη Συμφιλίωση και την Επανένωση της Κύπρου μας. Μια Κύπρο για όλους μας, όπως πάντα μας έλεγες παπά μου. Είναι μικρή για να είναι μοιρασμένη αλλά αρκετά μεγάλη για να μας χωρεί όλους.
Όχι άλλο κλάμα! Όχι άλλο αίμα να χύνεται άδικα! Όχι άλλες μαυροφορεμένες και παιδιά ορφανεμένα! Φτάνει πια!
Τελειώνοντας…
Το πιο μεγάλο «ευχαριστώ», πρέπει να το εκφράσω στην Τουρκοκύπρια διερευνήτρια δημοσιογράφο Sevgul Uludag, έναν απλό άνθρωπο, με μια μεγάλη Κυπριακή καρδιά, που στάθηκε κοντά μου από το 2008 και με στήριξε ηθικά και ψυχολογικά στα δύσκολα, σαν φίλη μου μέχρι σήμερα. Γράφοντας τις ιστορίες μας στην εφημερίδες YeniDuzen και Πολίτης όπου εργάζεται, με έφερε σε επαφή με τους μάρτυρες και σιγά-σιγά καταφέραμε το ακατόρθωτο.
Ένα πολύ μεγάλο «ευχαριστώ» και δημόσια οφείλω να πω, σε αυτούς τους Τουρκοκύπριους αφανείς ήρωες, που με τους δολοφόνους ζωντανούς στην περιοχή τους, ρίσκαραν πολλά, αλλά ήρθαν κοντά μας, χωρίς ποτέ να περιμένουν ανταλλάγματα και με τις δικές τους πληροφορίες και την επιμονή τους, κατάφερε η Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων να εντοπίσει το σημείο ταφής, να γίνει η εκταφή και να γίνει σήμερα η κηδεία.
Ένα μεγάλο «ευχαριστώ» πρέπει να πω επίσης στα μέλη της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων, που με τους ανθρωπολόγους, αρχαιολόγους, γενετιστές και από τις δύο κοινότητες, βοήθησαν στη συλλογή και τεκμηρίωση των πληροφοριών.
Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους εσάς, Ελληνοκύπριους αλλά και Τουρκοκύπριους, που με την παρουσία σας τιμήσετε τη μνήμη τους στο τελευταίο τους ταξίδι.
Ας είναι ελαφρύ το χώμα της ξένης γης που θα σας σκεπάζει!
Αιωνία σας η μνήμη!»
Ο Κυριάκος Πασχάλη, ξάδελφος της Χριστίνας, επίσης μιλά στην κηδεία και λέει τα ακόλουθα:
«Πολυαγαπημένε μου Εξάδελφε,
Ήταν 12 Αυγούστου 1974, όταν είχα πάρει το γράμμα σου. Ένα γράμμα που το έχω φυλάξει για να είναι πάντα μαζί μου και πάντα θα το έχω.
Ήσουν όχι μόνο ο εξάδελφος μου αλλά επίσης και ο καλύτερος μου φίλος.
Ήξερες ότι ο αδελφός μου και εγώ ήμασταν μακριά τις ημέρες εκείνες και εσύ έκανες το καθήκον σου να κοιτάζεις αν οι γονείς μας ήταν καλά.
Έγραφες στο γράμμα σου:
Κώμη Κεπήρ, 9 Αυγούστου 1974.
Αγαπητέ εξάδελφε Κυριάκο γεια σου. Ήμαστε όλοι καλά και το ίδιο επιθυμούμε για σένα. Είναι με μεγάλη χαρά που πήρα το γράμμα σου σήμερα.
Λίγο πριν γράψω αυτό το γράμμα, πέρασα από το σπίτι σου και η μάνα σου μου είπε ότι είναι καλά και ότι και η ίδια θα σου γράψει.
Θέλω να σου γράψω τόσα πολλά, αλλά ας τα αφήσουμε μιαν άλλη φορά.
Έχεις χαιρετισμούς από όλους μας.
Με αγάπη Σολωμής Παύλου.
Ο φάκελος είναι σφραγισμένος, Κώμη Κεπήρ 10 Αυγούστου 1974.
Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι δεν θα υπήρχε ποτέ άλλη μια ευκαιρία να ξαναμιλήσουμε. Και ούτε μπορούσα να φανταστώ ότι θα περνούσαν 43 χρόνια πριν ξαναβρεθούμε.
Η επιμονή της μητέρας σου και της αδελφής σου, το έχουν κάνει δυνατό να σας βρουν και να σας φέρουν κοντά μας.
Δεν είναι έκπληξη το ότι βρεθήκατε μαζί με τον πατέρα σου, τον θείο μου.
Ήσασταν πάντα δεμένοι οικογένεια και ζούσατε παραδειγματικά. Είμαι τόσο τυχερός και περήφανος που είχα παίξει λίγο ρόλο στις σύντομες ζωές σας - αρκετό όμως για να σας γνωρίσω εσάς και τους ευγενικούς και διακριτικούς χαρακτήρες σας.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω τα καλοκαίρια που δουλέψαμε μαζί στα χωράφια, στο θέρισμα ή στο μάζεμα χαρουπιών.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ τον ήχο του τρακτέρ, όταν ερχόσασταν στο σπίτι μου, να με πάρετε για να πάμε και οι τρεις μας στη θάλασσα. Θα κολυμπούσαμε εμείς στην ακτή και ο θείος θα πήγαινε για ψάρεμα. Ποτέ δεν θα επέστρεφε πίσω χωρίς να είναι γεμάτη η πετονιά του με ψάρια.
Δεν είμαι βέβαιος τι με ενθουσίαζε περισσότερο, το ψάρεμα ή το κυνήγι του. Ήταν το είδωλο μας.
Δεν είναι μυστικό ότι πάντα κοίταζα εσένα θείε και πάντα ήθελα να επιτύχω στη ζωή όπως εσύ. Ένας προοδευτικός γεωργός σε μια μικρή αγροτική κοινότητα, σεβαστός και από τις δύο κοινότητες του χωριού μας, Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους ταυτόχρονα.
Ολόκληρη η οικογένεια σεβότανε και είχε το σεβασμό και από τις δύο κοινότητες.
Πάντα πίστευε στη συνύπαρξη και στις ίσες ευκαιρίες για όλους.
Δυστυχώς, καθώς η ιστορία ξεδιπλώνετε, τέτοιες αξίες όχι μόνο δεν βοήθησαν αλλά ούτε και μέτρησαν. Αποδείχτηκε ότι ήταν η αρχή μιας τραγωδίας που θα χρειαζόταν 43 χρόνια για να επιλυθεί.
Η θεία μου Παναγιώτα είχε δώσει όλη της τη ζωή ψάχνοντας για εσάς, θέλοντας να σας φέρει πίσω κοντά της με ασφάλεια.
Δεν είχε αφήσει ποτέ καμιά ευκαιρία να περάσει, είτε στη Κύπρο, είτε στο εξωτερικό.
Ποτέ δεν σταμάτησε να αναζητά αυτόν τον κάποιο, που θα μπορούσε να βοηθήσει να σας φέρει πίσω κοντά της.
Την άκουσα πολλές φορές να κατηγορεί τον εαυτό της και να αναρωτιέται, γιατί δεν αμφισβήτησε την απόφαση σου, Θείε μου, να μείνετε πίσω στο χωριό!
Είμαι βέβαιος ότι, λαμβάνοντας υπόψη την εμπιστοσύνη και τον αλληλοσεβασμό που είχατε με την Τουρκική κοινότητα, θα είχατε πάρει και πάλι την ίδια απόφαση.
Ακούω την Χριστίνα, την εξαδέλφη μου, να λέει ότι πρέπει να δώσουμε τα χέρια και να βοηθήσουμε να κλείσουν οι ανοιχτές πληγές. "Έχουν γίνει αρκετά - φτάνει πια", λέει.
Αν αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ότι αυτή η οικογένεια μπορεί να σταθεί και να πει ότι μπορεί να συγχωρήσει για χάρη της ειρήνης και της συνύπαρξης, τότε σίγουρα όλοι εμείς οφείλουμε να κάνουμε αυτή την προσπάθεια.
Προσωπικά αγωνίζομαι ακόμη, να κατανοήσω πώς τα κατάφεραν να μπορούν να συγχωρήσουν.
Όλα ξεκίνησαν μέσα από το δικό τους περιβάλλον, το δικό τους σπίτι, από τους Τουρκοκύπριους γείτονες μας, τους φίλους μας.
Είναι επίσης λυπηρό το γεγονός ότι για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα κανένας από αυτούς δεν είχε το θάρρος να βοηθήσει στην εντόπιση του μαζικού τάφου.
Η σιωπή πάνω από 43 χρόνια εμβάθυνε τις πληγές του αρχικού εγκλήματος.
Δεν είναι όμως αργά για να προσπαθήσουμε να αντισταθμίσουμε για τον χαμένο χρόνο.
Δυστυχώς υπάρχουν ακόμα πολλοί αγνοούμενοι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι.
Μόνο με συνεργασία και μαζί με άλλες πρωτοβουλίες, μπορούν να βρεθούν και να επιστραφούν πίσω στους αγαπημένους τους - Ελληνοκύπριους ή Τουρκοκύπριους.
Όλοι μας, με τον δικό μας τρόπο σας πεθυμούσαμε τόσο πολύ. Και για τόσο πολύ καιρό ζούσαμε με την ελπίδα ότι κάποια μέρα θα ξανασυναντηθούμε.
Στη πραγματικότητα, δεν ήσασταν ποτέ μακριά και σίγουρα θα συνεχίσετε να ήσαστε πάντα μαζί μας, από εδώ και πέρα.
Αναπαυτείτε εν ειρήνη.
Θα σας αγαπάμε πάντα και δεν θα σας ξεχάσουμε ποτέ!»

Photo: . Η Χριστίνα και η μητέρα της Παναγιώτα στην κηδεία…

(*) Article published in the POLITIS newspaper on the 11th of March 2018, Sunday. A series of my articles about the funeral were published in Turkish in our newspaper YENİDÜZEN on 5,6,7,8 and 9 March 2018 and here are the links to these articles:
http://www.yeniduzen.com/iki-guzel-insani-topraga-verirken-1-12045yy.htm
http://www.yeniduzen.com/cenaze-toreninde-baris-mesaji-2-12049yy.htm
http://www.yeniduzen.com/catismayi-geride-birakalim-ve-umuda-dogru-yol-alalim-3-12054yy.htm
http://www.yeniduzen.com/bugun-gordugumuz-kadariyla-bu-aile-dimdik-ayakta-duruyor-ve-bu-adada-baris-ve-birlik-12059yy.htm
http://www.yeniduzen.com/kutsal-kemiklerinizin-bulundugu-burada-bugun-yeni-bir-soz-veriyorum-5-12063yy.htm